LISTA SYNONIMÓW

według stanu na dzień 31.01.2003 roku

 

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

 

Litera A

 

Aabam = ołów rodzimy

Aanerödit zobacz: annerödyt

Aannerödit zobacz: annerödyt

Aaryt = aryt

Ab – hipotetyczny skaleń sodowy o wzorze chemicznym Na[AlSi3O8]; zbliżony skład ma albit

Abakusz-kö odmiana agatu

Abakusz-ko zobacz: chalcedon

Abandera – zobacz: opal bandera

Abbecasit = asbecasyt

Abcasit – zobacz: azbest tremolitowy

Abchasit – zobacz: azbest tremolitowy

Abchazyt (abkhazit) - substancja mineralna o wzorze chemicznym Ca2Mg5Si8O22(OH)2; zobacz: azbest tremolitowy; nazwa zdyskredytowana

Abeston (puch salamandry) – antyczna nazwa włóknistej odmiany amfibolu (aktynolit) lub serpentynu (chryzotyl)

Abhuryt - substancja o wzorze chemicznym Sn21O6(OH)14Cl16; artefakt; znaleziony na sztabach cyny z wraku starożytnego statku handlowego

Abichit = klinoklaz

Abkhazit - zobacz: abchazyt

Ablick clay zobacz: ablykit

Ablickit zobacz: ablykit

Ablikit = pirofyllit

Ablykit (ablick clay,  ablickit) – substancja ilasta zbliżona do halloizytu; nie uznawany za minerał

Abracit = gismondyn

Abraum Salts (abraumsalz) mieszanina carnallitu, kizerytu i sylvinu

Abraumsalz zobacz: abraum salts

Abrazyt - substancja mineralna zawierająca K, Ca, Al, Si, O i H2O; gismondyn lub minerał z grupy philipsytu; nazwa zdyskredytowana

Abriachanit - substancja mineralna o wzorze chemicznym Na2(Fe,Mg)3(Fe3+)2Si8O22(OH)2; =  riebeckit; nazwa zdyskredytowana

Absakorit (bazalt ortoklazowy) – skała magmowa wylewna lub żyłowa z grupy trachybazaltu; postać porfirowa; zawiera fenokryształy oliwinu i augitu tkwiące w drobnoziarnistym cieście skalnym złożonym z ortoklazu, labradoru (otoczonego ortoklazem), biotytu i niekiedy leucytu oraz występującego akcesorycznie magnetytu i apatytu; spotykana w formie pokryw lawowych i dajek w górach Absaroka (Wyoming, Stany Zjednoczone)

Absbeferrit = dannemoryt

Absyt  - substancja mineralna o wzorze chemicznym (U,Ca,Y,Ce)(Ti,Fe)2O6; odmiana brannerytu zawierająca domieszkę około 12,7% ThO2; nazwa zdyskredytowana

Abukumalit - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Ca,Ce)2Y3(SiO4,PO4)3(O,OH,F); = britholit–(Y); nazwa zdyskredytowana

Acadialit - substancja mineralna o wzorze chemicznym: (Ca,K,Na)[(Si,Al)3O6] · 3H2O; = chabazyt; nazwa zdyskredytowana

Acadiolit = chabazyt

Acadiolith = chabazyt

Acanit zobacz: askanit

Acanthicon = epidot

Acanthikon = epidot

Acanthit = akantyt

Acanthoîd substancja zbliżona do breislachitu; niepewny

Acanticon = epidot

Acanticonit = epidot

Acantikonit = epidot

Acantoid = diopsyd

Acarbodavyn odmiana davynu zawierająca domieszkę wolnego CO2

Accarbaar – zobacz: akabar

Accori – zobacz: akori

Acerdès = manganit

Acerdèse fibreuse = piroluzyt

Acerilla = galena

Achamalmit = hypercinabaryt

Achat zobacz: agat

Achates zobacz: agat

Achatjaspis zobacz: jaspis

Achiardyt - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Na,K,Ca)5[(Si,Al)24O48] · 14H2O; = dachiardyt; nazwa zdyskredytowana

Achiryt = odmiana dioptazu z Kazachstanu; dawniej sprzedany przez oszustów jako szmaragd

Achlusyt - substancja mineralna zawierająca przypuszczalnie Na, K, Al, Si i O; mieszanina paragonitu i muskowitu powstała w wyniku przeobrażenia topazu; nazwa zdyskredytowana

Achmatyt = epidot

Achmit = egiryn

Achnahait (eukryt biotytowy) – skała magmowa żyłowa genetycznie związana z intruzjami granitowymi; zbudowana z plagioklazu szeregu labrador–anortyt (48%) i piroksenu (diallag, augit, hipersten, 40%); w podrzędnych ilościach zawiera oliwin (9%) i biotyt a akcesorycznie magnetyt, epidot i granat

Achondryty – grupa meteorytów kamiennych; stanowią około 7,5% znanych meteorytów; achondryty nie zawierają lub prawie nie zawierają chondr; niemal zupełnie brak w nich również żelaza niklonośnego i troilitu; większość achondrytów ma budowę krystaliczną; składem przypominają one niektóre ziemskie skały magmowe lub wylewne; wiele z nich to również brekcje złożone ze scalonego gruzu skalnego; ze względu na skład mineralny achondryty dzielą się na:achondryty augitowe, achondryty diopsydowo–oliwinowe, achondryty enstatytowe, achondryty hiperstenowe, achondryty oliwinowe, achondryty oliwinowo–pigeonitowe, achondryty oliwinowo–piroksenowe, achondryty pigeonitowo–plagioklazowe i achondryty piroksenowo–plagioklazowe

Achondryty augitowe (angryty) – meteoryty kamienne z grupy achondrytów; są reprezentowane tylko przez jeden meteoryt o wadze 1,5 kg spadły w okolicy miejscowości Angra des Reis w Brazylii; w ich budowie dominuje augit (80%) w czym przypominają ziemskie piroksenity; w podrzędnych ilościach występuje oliwin, troilit, plagioklaz i spinel

Achondryty diopsydowo–oliwinowe (nakhlity) – meteoryty kamienne z grupy achondrytów; w ich budowie przeważa diopsyd (75%) w czym przypominają ziemskie doleryty; w podrzędnych ilościach występuje oliwin (5%) a akcesorycznie skalenie szeregu oligoklaz–andezyn i magnetyt

Achondryty enstatytowe (aubryty, bustyty, obryty) – stosunkowo rzadkie meteoryty kamienne z grupy achondrytów; stanowią około 13% znanych achondrytów; najczęściej mają strukturę brekcjową (niektóre to brekcje regolitowe); zwykle są jasnej, piaskowej barwy z białą lub bezbarwną i przeźroczystą skorupą obtopieniową; w ich budowie przeważa enstatyt tworzący duże pokruszone kryształy; w podrzędnych ilościach występuje forsteryt i oligoklaz a akcesorycznie kamacyt, troilit, schreibersyt, diopsyd, alabandyn, daubreélit, grafit i miedź rodzima

Achondryty hiperstenowe (diogenity) – stosunkowo rzadkie meteoryty kamienne z grupy achondrytów; gruboziarniste o strukturze brekcjowej; w ich budowie dominuje hipersten w czym przypominają ziemskie piroksenity; w podrzędnych ilościach występuje bytownit, oliwin, troilit, żelazo niklonśne i chromit

Achondryty oliwinowe (chassignity) – meteoryty kamienne z grupy achondrytów reprezentowane tylko przez dwa meteoryty; w ich budowie dominuje oliwin (95%) w czym przypominają ziemskie dunity; w podrzędnych ilościach występuje chromit, oligoklaz i żelazo niklonośne

Achondryty oliwinowo–pigeonitowe (urelity) – meteoryty kamienne z grupy achondrytów; w ich budowie przeważa oliwin i pigeonit; w szczelinach pomiędzy ziarnami tych minerałów występuje czarna materia węglista identyczna jak w chondrytach węglistych; zawiera ona mikroskopijne ziarna diamentów 2H (leadhilit) których ilość w ogólnej masie meteorytu może dochodzić do 1%; w podrzędnych ilościach występuje troilit, żelazo niklonośne, grafit i trydymit

Achondryty oliwinowo–piroksenowe (brachinity) – meteoryty kamienne z grupy achondrytów; w ich budowie dominuje oliwin (74–98%); w podrzędnych ilościach występuje ortopiroksen (do 2,4%), klinopiroksen (1,5–8%), plagioklaz (6,7–12%), chromit (0,5–1,2%) i troilit (1,8–4%) a akcesorycznie żelazo niklonośne i schreibersyt

Achondryty pigeonitowo–plagioklazowe (eukryty) – meteoryty kamienne z grupy achondrytów; stanowią około 50% znanych achondrytów (4% wszystkich meteorytów); wyglądem przypominają ziemskie bazalty ale mają jaśniejszą barwę (szare) i są bardziej kruche; w ich budowie przeważa pigeonit lub augit które są głównymi składnikami tła skalnego w podrzędnych ilościach występuje plagioklaz szeregu anortyt–bytownit tworzący wydłużone ziarna i oliwin a akcesorycznie żelazo niklonośne, ilmenit i troilit

Achondryty piroksenowo–plagioklazowe (howardyty) – meteoryty kamienne z grupy achondrytów; stanowią około 22,6% znanych achondrytów (1,8% wszystkich meteorytów); jest to scementowany gruz skalny zawierający okruchy eukrytów i diogenitów a niekiedy również materii chondrytowej; w  ich budowie przeważa piroksen (bronzyt) i augit lub bytownit; w podrzędnych ilościach występuje oliwin i pigeonit a akcesorycznie żelazo niklonośne, ilmenit,  troilit i trydymit

Achondryty SNC – zobacz: SNC

Achrematyt - substancja mineralna zawierająca Pb, Mo, As, O i Cl; mieszanina mimetesytu i wulfenitu (P63m); nazwa zdyskredytowana

Achrenstein = baryt

Achrit = dioptaz

Achrochordit = akrochordyt

Achroit (acroit) – bezbarwna odmiana elbaitu

Achromait - substancja mineralna o wzorze chemicznym Ca2(Mg,Fe,Al)5(Si,Al)8O22(OH)2; = hornblenda; nazwa zdyskredytowana

Achtaragdyt - substancja mineralna zawierająca Ca, Mg, Al, Si i O; pseudomorfozy tetraedrycznego hibschitu po wadalicie; nazwa zdyskredytowana

Achtarandit zobacz: achtaragdyt

Achtaryndit zobacz: achtaragdyt

Acicular arseniate of copper = olivenit

Acicular bismuth glance = aikinit

Acicular Bismuth = aikinit

Acicular stone = scolecyt

Acicular-ore = aikinit

Aciculit = aikinit

Acid plagioclas = albit

Acide antimoneieux = valentinit

Acide arsenieux prismatique = claudetyt

Acide arsenieux = arsenolit

Acide arsenioso = arsenolit

Acide boracique = sassolin

Acide borique = sassolin

Acide molybdique = molibdyt

Acide selenieux = olsacheryt

Acide tellurique = telluryt

Acide titanique anataz, rutyl lub brookit

Acide tungstique = tungstyt

Acido asenioso = arsenolit

Acido borico = sassolin

Acido vitriolo saturata = gips

Acidum boracis = sassolin

Acier natif = żelazo rodzime

Acier volcanique = żelazo rodzime

Acmit - substancja mineralna o wzorze chemicznym NaFe3+Si2O6; = egiryn; nazwa zdyskredytowana

Acimite-diopsid = diopsyd

Acmite-augit = egiryn-augit

Acmite-vandifère odmiana egirynu z domieszką wanadu

Acnit = egiryn

Acolit = eulytyn

Açorit = cyrkon

Acquamarina zobacz: akwamaryn

Acrochordit = akrochordyt

Acroit zobacz: achroit

Acrusyt = cerusyt

Actarandite zobacz: achtaragdyt

Actil – ił odbarwiający z RPA

Actinolit = aktynolit

Actinolite-asbestos zobacz: azbest aktynolitowy

Actinolith = aktynolit

Actinolitic-hornblenda - substancja mineralna o wzorze chemicznym _Ca2(Mg,Fe2+)4(Al,Fe3+)(Si7Al)O22(OH,F)2; = magnesiohornblenda; nazwa zdyskredytowana

Actinolin – zobacz: aktynolin

Actinolot = aktynolit

Actinot - substancja mineralna o wzorze chemicznym Ca2(Fe,Mg)5(Si,Al)8O22(OH,F)2; = aktynolit; nazwa zdyskredytowana

Actynolin - substancja mineralna o wzorze chemicznym Ca2(Fe,Mg)5(Si,Al)8O22(OH,F)2; = aktynolit; nazwa zdyskredytowana

Actynolit - substancja mineralna o wzorze chemicznym Ca2(Fe,Mg)5(Si,Al)8O22(OH,F)2; = aktynolit; nazwa zdyskredytowana

Adachi beryl – zobacz: beryl Adachi

Adamant – dawna nazwa bardzo twardych materiałów, zwłaszcza diamentu i bezbarwnego korundu, także twardego metalu lub kryształów jasnego magnetytu; różnorodność znaczeniowa sprawia że opisy kamienia i jego właściwości nie są jednoznaczne

Adamantine Spar – odmiana korundu o jasnobrązowej barwie

Adamas siderites = korund

Adamas = diament

Adamellit (1) – monzonit kwarcowy o zawartości 65% SiO2 zaliczany do granitów; nazwa nieużywana

Adamellit (2) – skała magmowa głębinowa pośrednia między diorytem i granitem; zbudowana z plagioklazu, skalenia potasowego, kwarcu, muskowitu, biotytu i hornblendy; znana z masywu Adamello w południowym Tyrolu

Adamellit charnockitowy – skała magmowa wylewna; zawiera fenokryształy plagioklazu, kwarcu, skalenia potasowego; ortopiroksenu, klinopiroksenu, hornblendy, biotytu i minerałów akcesorycznych tkwiące w skaleniowym tle skalnym; powstał przez asymilację psamitów przez magmę o charakterze morytowo–charnockitowym; nazwa nieużywana

Adamellit hiperstenowy – zobacz: farsundyt

Adamin = adamit

Adamit Cuprian odmiana adamitu z domieszką miedzi

Adamit-Al (Alumino Adamit) - odmiana adamitu zasobna w Al; napotkany w kopalniach Christiana, Hilarion, Jean Baptiste i Serpieri na wyspie Laurion, Grecja.

Adamit-Co (Cobaltoan Adamit, Cobaltoadamit) - odmiana adamitu zasobna w Co; opisany z kopalni Cap Garonne, w prowincji Alpes-Côte d'Azur, Francja.

Adamit-Cu (Cuprian Adamit, Adamit Cuprifère) - odmiana adamitu zasobna w Cu. Forma przejściowa pomiędzy olivenitem i adamitem, w której Cu dominuje nad Zn; opisany z  kopalni Cap Garonne w prowincji Alpes-Côte d'Azur, Francja.

Adamite-cuprifère - patrz Adamit-Cu

Adamsyt (w/g Sheparda) - substancja mineralna o wzorze chemicznym KAl2(Si,Al)4O10(OH)2; zobacz margarodyt; nazwa zdyskredytowana

Adandit = anandyt-2M1

Adco – ceramiczna imitacja turkusu

Adelaide ruby odmiana almandynu z okolic Adelaidy (Australia)

Adelaide-rubin = almandyn

Adelfolit (adelpholit) - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Y,Ce,U,Fe)3(Nb,Ta,Ti)5O16; = samarskit-(Y); nazwa zdyskredytowana

Adelit (w/g de Fourestiera) = prehnit

Adelpholit - zobacz: adelfolit

Ademant = diament

Adiaphanspath = gehlenit

Adigeit – odmiana minerałów z grupy serpentynu; niedokładnie określony

Adilit = prehnit

Adinol – skała metamorficzna o barwie szarej; twarda, drobnoziarnista, rogowcowa; przełam muszlowy; zbudowana prawie wyłącznie z kwarcu i albitu; powstaje w wyniku przeobrażenia skał osadowych zalegających w spągu zasadowych skal wylewnych lub w bezpośrednim kontakcie z ich żyłowymi odpowiednikami

Adipit - substancja mineralna zawierająca Ca, Na, K, Al, Si, O i H2O; niedokładnie opisany; prawdopodobnie chabazyt-K; nazwa zdyskredytowana

Adipocerit zobacz: haczetyn

Adipocire zobacz: haczetyn

Adobe – skała osadowa pochodzenia okruchowego; podobny do lessu bardzo drobnoziarmisty osad mułkowo–ilasty, zwykle wapnisty; znany ze Stanów Zjednoczonych, Meksyku i państw Ameryki Południowej

Adulaire = adular

Adular (adulaire, adulare, adularia) – hydrotermalna odmiana skaleni potasowych

Adularalbit - przerosty adularu z albitem

Adulare = adular

Adularia = adular

Adventurine Feldspar zobacz: kamień słoneczny

Adventurine Oligoclase = oligoklaz

Adventurin zobacz: awenturyn

Ae – hipotetyczny piroksen sodowy o wzorze chemicznym NaFe3+[Si2O6]; zbliżony skład ma egiryn

Aechynit zobacz: aeschynit

Aedelforsyt - substancja mineralna zawierająca Na, Ca, Al, Si, O i H2O; nazwa zdyskredytowana pochodząca ze zwrotu Red Zeolite Aedelfors odnoszącego się być może do stilbitu

Aedelforsyt (w/g Beudanta) – zobacz: wollastonit; nazwa zdyskredytowana

Aedelit (2) = osarizawait

Aegerin = egiryn

Aegeryt – substancja bitumiczna zbliżona do elaterytu

Aegir = egiryn

Aegirin = egiryn

Aegirine-augit = egiryn-augit

Aegirine-Diopsid = egiryn-augit

Aegirine-Hedenbergit = egiryn-augit; nazwa zdyskredytowana

Aegirin-hornblenda – zobacz: hornblenda egirynowa

Aegirit = egiryn; nazwa zdyskredytowana

Aegirite-augit = egiryn-augit

Aegirite-diopsid = egiryn-augit

Aegirite-hedenbergit = egiryn-augit

Aegiryt = egiryn

Aegophtalmos – odmiana chalcedonu o charakterystycznym barwnym wzorze przypominającym kozie oko

Aegyrin = egiryn

Aegyrinaugit = egiryn-augit

Aegyrin = egiryn

Aegyrit = egiryn; nazwa zdyskredytowana

Aehrenstein = baryt

Aemite = egiryn

Aenigmatit = enigmatyt

Aeonit – substancja bitumiczna zbliżona do elaterytu

Aerated barytes = witheryt

Aërinit = aerinit

Aeroid – odmiana berylu o barwie błękitnej

Aeroides – antyczna nazwa szlachetnej odmiany berylu o barwie błękitno-niebieskiej

Aerolity – zobacz: meteoryty kamienne

Aerolithes – zobacz: meteoryty kamienne

Aerosiderit zobacz: meteoryty żelazokamienne

Aerosit = pirargyryt

Aerosyderyty – zobacz: meteoryty żelazokamienne; nazwa nieużywana

Aerugo = aerugit

Aerugo nativa = malachit

Aescherit = epidot

Aeschinite-(Y) = aeschynit-(Y); nazwa niepoprawna

Aeschynit (aechynit) grupa minerałów będących tleno-wodorotlenkami Nb, Ti i pierwiastków ziem rzadkich; zobacz: aeschynit-(Ce), aeschynit-(Nd) i aeschynit-(Y)

Aeschynite-(Yt) = aeschynit-(Y)

Aes Cyprium = miedź rodzima

Aetheriastit = atheriastyt

Aetheristit = atheriastyt

Aethiops Mineral = metacinnabaryt

Aëtit – konkrecja limonitowa; podstawowym składnikiem limonitu jest goethyt

Aedelit (w/g Kirwana) - substancja mineralna o wzorze chemicznym Na2Al2Si3O10 · 2H2O; = prehnit; nazwa zdyskredytowana

Aedilit - substancja mineralna o wzorze chemicznym Na2Al2Si3O10 · 2H2O; = prehnit; nazwa zdyskredytowana

Aegirin = egiryn

Aegirine-hedenbergit - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Ca,Mg,Fe)2Si2O6; nazwa zdyskredytowana

Aegiryt - substancja mineralna o wzorze chemicznym NaFe3+Si2O6; = egiryn; nazwa zdyskredytowana

Aegyryt - substancja mineralna o wzorze chemicznym NaFe3+Si2O6; = egiryn; nazwa zdyskredytowana

Aenigmatit = enigmatyt

Afanasyevait = afanasjevait

Afanofir – zobacz: felsofir

Aferesa = libethenit

Affaticatyt substancja o wzorze chemicznym Ca3[(SO4)2|CO3] . nH2O

Afiryt (porfiryt bazaltowy) – skała magmowa wylewna ; postać afanitowa; wylewny odpowiednik gabra

African emerald szlachetna odmiana  fluorytu o barwie zielonej z Namibi

African jade masywna odmiana grossularu o barwie zielonej z Afyki

Africyt (afrizyt) – odmiana turmalinu o barwie czarnej; znany z Kragerö (Norwegia)

Afrikanischer jade = odmiana nefrytu z Afryki

Afrizyt  – zobacz: africyt

Afrodite = stevensyt

Afrolit (1) (pienista skała) – szklista pęcherzykowata skała wulkaniczna

Afrolit (2) – wulkaniczna szlaka tworząca się na powierzchni law bazaltowych

Afrosyderyt – odmiana dafnitu; znany z druz pegmatytowych granitów w Grabinie koło Strzegomia

Afrykandyt – skała magmowa głebinowa spokrewniona z piroksenitami; struktura pegmatytowa i syderonitowa; zbudowana z knopitu, perowskitu, tytanomagnetytu, piroksenu, oliwinu, biotytu i melilitu; w podrzędnych ilościach zawiera hornblendę, nefelin, apatyt, szorlomit, tytanit i kalcyt; znana z Półwyspu Kola (Rosja)

Aftalosa = aftitalit

Aftalosia = aftitalit

Aftalosio = aftitalit

Afterschörl = ferroaksynit

Aftonite = tetraedryt

Agaat patrz agat

Agafit (agaphit) – odmiana turkusu o szklistym połysku pozyskiwana w Iranie

Agalit - substancja mineralna zawierająca Mg, Si, O i OH; zapewne enstatyt częściowo przeobrażony w talk; nazwa zdyskredytowana

Agalmatholit = agalmatolit

Agalmatholith = agalmatolit

Agalmatholithus = agalmatolit

Agalmatolit - substancja mineralna zawierająca przypuszczalnie Al, Si, O i H2O; steatyt lub zbita, masywna odmiana pinitu pirofyllitowego; nazwa zdyskredytowana

Agalmatolit (2) skała metamorficzna pochodzenia metasomatycznego z grupy łupków krystalicznych; zbudowana prawie wyłącznie z kaolinitu; w niewielkich ilościach zawiera również diaspor, dickit, serycyt, topaz i rutyl; związana genetycznie z kwarcytami lub stanowi produkt hydrotermalnego przeobrażenia kwaśnych magmowych skał wylewnych; niekiedy uznawana za odpowiednik pagodytu

Ag-Analcite = syntetyczny

Agaphit – zobacz: agafit

Agapit = turkus

Agardyt (agaryt) – minerały  ziem rzadkich z grupy mixytu; zobacz: agardyt-(Ca), agardyt-(Ce), agardyt-(Dy), agardyt-(La), agardyt-(Nd) agardyt-(Y)

Agardyt-(Ca) = zalesiit

Agardyt-(Dy) – substancja o wzorze (Dy,Nd,Ce,La)6(AsO4)3(OH)6 . 3H2O bez Cu; niedokładnie opisany

Agardyt-(Nd) - substancja mineralna o wzorze chemicznym Cu6Nd(AsO4)3(OH)6 · 3H2O; niedokładnie opisany; raczej nie jest to osobny minerał  lecz bogata w Nd odmiana jednego z agardytów; nazwa nie zaaprobowana przez IMA

Agaric – dawna nazwa mleka skalnego

Agaricus mineralis – dawna nazwa mleka skalnego

Agaryt zobacz: agardyt

Agat (achat, achates, carneol) – wielobarwnie wstęgowana odmiana chalcedonu

Agat amebowy – odmiana agatu o kształcie wydłużonej soczewki, rysunkiem przypominająca ameby

Agat ametystowy – odmiana agatu tworząca przerosty z ametystem

Agat apertunitowy – zobacz: agat pustkowy

Agat bastionowy – zobacz: agat forteczny

Agat biostratyfikowany – odmiana agatu żyłowego  o wstęgach układających się w dwie równolegle do siebie i stanowiące swoje lustrzane odbicie serie

Agat brekcjowy (agat klastyczny, agat okruchowy) –  odmiana agatu złożona z ostrokrawędzistych odłamków agatu scementowanych agatowym spoiwem; odmianami agatu brekcjowego są: agat jaspisowy, agat mozaikowy, agat ruinowy i agat zygzakowaty

Agat brodawkowy – odmiana agatu o zewnętrznej powierzchni pokrytej kulistymi wypukłościami

Agat bukietowy – odmiana agatu sagenitowego zawierająca ułożone na kształt bukietu kwiatów inkluzje igiełkowych i słupkowych kryształów różnych minerałów

Agat bursztynowy – odmiana agatu o barwie bursztynu; nazwa mało sprecyzowana ze względu na różnorodność barw bursztynu

Agat camea – niewłaściwa nazwa onyksu wykorzystywanego do wyrobu kamei

Agat centryczny (agat sferyczny) – odmiana agatu o wstęgach układających się koncentrycznie wokół przynajmniej jednego centrum; wyróżnia się agaty monocentryczne i agaty policentryczne; odmianami agatu centrycznego są: agat chmurkowy i agat wstęgowy

Agat chmurkowy – przeświecająca odmiana  agatu centrycznego, posiadająca na brzegach mlecznobiałe, koliste lub wydłużone plamki przypominające kłębiaste obłoki; odmianą agatu chmurkowego jest agat tęczowy

Agat chryzokolowy – odmiana agatu o barwie niebieskozielonej wywołanej domieszką chryzokoli

Agat cyklopowy – odmiana agatu oczkowego o rysunku przypominającym oko cyklopa

Agat dendrytowy – odmiana agatu zawierająca dendrytowe, mszyste lub inne wtrącenia czarnych tlenków manganu lub brunatno–czerwonych tlenków żelaza; odmianami agatu dendrytowego są: agat dłoniasty, agat drzewkowy, agat gałązkowy agat koński ogon, agat krzaczasty, agat kwiecisty, agat palczasty, agat piórowy i agat rosochaty

Agat deszczowy – odmiana agatu o jasnych rozmazanych barwach, przypominająca rysunkiem ścianę deszczu

Agat diasporo odmiana diasporu

Agat dłoniasty – odmiana agatu dendrytowego o rysunku przypominającym ludzką dłoń

Agat druzowy  – zobacz: agat pustkowy

Agat drzewiasty – odmiana skrzemieniałego drewna o wyraźnie zachowanych słojach; nazwa niewłaściwa, ponieważ w sensie mineralogicznym nie jest to agat

Agat drzewkowy (tree stone) – odmiana agatu dendrytowego zawierająca ciemne dendryty o wzorze przypominającym drzewka lub gałęzie

Agat dyskowy – odmiana agatu monocentrycznego w przekroju przypominająca dysk

Agat enhydros – odmiana agatu zawierająca ciekłe inkluzje

Agat falbankowy – odmiana agatu o równoległych, pofałdowanych wstęgach przypominających wyglądem falbanki

Agat fluorescencyjny – odmiana agatu zawierająca inkluzje minerałów wykazujących fluorescencję

Agat forteczny (agat bastionowy) – odmiana agatu o kształcie wielokąta, rysunkiem przypominająca plan ziemnych umocnień fortyfikacyjnych; odmianą agatu fortecznego jest fairburnit

Agat gałązkowy – odmiana agatu dendrytowego o rysunku przypominającym gałązkę

Agat geodowy  – zobacz: agat pustkowy

Agat gołębia krew – odmiana agatu o purpurowym odcieniu barw

Agat górski – odmiana agatu  poligonalnego z Alp

Agat gromowy – zobacz: agat piorunowy

Agat grossière odmiana agatu

Agat grubowarstwowy – odmiana agatu o grubości wstęg powyżej jednego centymetra

Agat gwiaździsty – odmiana agatu monocentrycznego o rysunku przypominającym gwiazdę

Agat heliotrop – odmiana agatu o barwie zielonej z drobnymi, czerwonymi plamkami wywołanymi domieszkami tlenków żelaza

Agat ikrowy – odmiana agatu owalnego zawierająca sferyczne, przezroczyste plamki, z ciemniejszym jądrem, wyglądem przypominające rybią ikrę

Agat indiański – odmiana agatu mszystego

Agat iryzujący (agat lśniący, agat migotliwy, agat pryzmatyczny) – odmiana agatu wykazująca tęczową grę barw

Agat islandzki – szara lekko iryzująca odmiana obsydianu z Islandii

Agat jaspisowy – odmiana agatu brekcjowego złożona ze scementowanych razem odłamków agatu i jaspisu

Agat jednorodny – odmiana agatu w której jedynym składnikiem jest chalcedon bez widocznych przerostów z innymi minerałami

Agat jeziorowy = thomsonit

Agat kachalong – przeświecająca lub nieprzezroczysta odmiana agatu o barwie białej lub szarobiałej

Agat kałmucki – wstęgowana odmiana opalu z okolic Astrachania (Rosja)

Agat kanalikowy (agat rurkowy) – odmiana agatu zawierająca dobrze widoczne kręte kanaliki

Agat karneolowy – odmiana agatu o przewadze barw czerwonych, pomarańczowoczerwonych lub czerwonobrunatnych

Agat keweenaw – odmiana agatu występująca w okolicy Jeziora Górnego na półwyspie Keweenaw (pogranicze Stanów Zjednoczonych i Kanady)

Agat kielichowy – odmiana agatu owalnego o rysunku przypominającym przekrój kielicha kwiatu; odmianą agatu kielichowego jest agat tulipanowy

Agat klastyczny – zobacz: agat brekcjowy

Agat kocie oko – odmiana agatu wykazująca efekt kociego oka, wywołany obecnością wrostków cymofanu lub azbestu

Agat kolisty (agat kulisty) – odmiana agatu monocentrycznego o kolistych lub owalnych wstęgach 

Agat koński ogon – odmiana agatu dendrytowego o rysunku przypominającym koński ogon

Agat koralowy (1) – odmiana agatu o barwie czerwonej lub pomarańczowej i rysunku przypominającym gałązkę koralu

Agat koralowy (2) – zobacz: beekit

Agat koronkowy – odmiana agatu o równoległych pofałdowanych wstęgach przypominających koronki

Agat krajobrazowy (agat pejzażowy, kamień pejzażowy) – odmiana agatu scenicznego o rysunku przypominającym krajobraz

Agat kroplowy – odmiana agatu wyglądem zbliżona do agatu nakrapianego

Agat krustalny – odmiana agatu zawierająca strefy z narośniętymi kryształami barwnych odmian kwarcu (ametyst, cytryn, kryształ górski, kwarc zadymiony, morion itp.); strefy krustalne występują zwykle w centrum okazu chociaż znane są także agaty ze strefami krustalnymi w centrum i na peryferiach

Agat kruszcowy – odmiana agatu z wrostkami minerałów kruszcowych

Agat krwisty – odmiana agatu o przewadze barw jaskrawoczerwonych

Agat krzaczasty – odmiana agatu dendrytowego o rysunku przypominającym krzak lub wiązkę gałązek

Agat kulisty – zobacz: agat kolisty

Agat kwiecisty – odmiana agatu dendrytowego o rysunku przypominającym kwiat

Agat lamelkowy – zobacz: agat stratyfikowany

Agat lawendowy – odmiana agatu o barwie różowo-fioletowej

Agat libelowy – odmiana agatu zawierająca ciekłą inkluzją w obrębie której występuje bańka gazu

Agat lśniący – zobacz: agat iryzujący

Agat łosiosiowy – odmiana agatu o barwie łososiowej; mało precyzyjna nazwa handlowa stosowana w Stanach Zjednoczonych

Agat makaronowy – odmiana agatu zawierająca kanaliki o barwie białej lub biało-żółtej

Agat mchowy – zobacz: agat mszysty

Agat mieszany  – zobacz: agat politypowy

Agat mięsny – odmiana jaspisu o barwie mięsa ale bez typowego dla agatów warstwowania

Agat migotliwy – zobacz: agat iryzujący

Agat mirykitowy – odmiana agatu zawierająca kropkowe wrostki jaskrawoczerwonego cynobru

Agat mleczny – odmiana agatu o barwie białej lub jasnokremowej

Agat monocentryczny – odmiana agatu centrycznego w której kolejne wstęgi osadzały się koncentrycznie wokół tylko jednego centrum; wśród agaty monocentryczne dzielą się na agaty koliste i agaty  poligonalne; odmianami agatu monocentrycznego są: agat dyskowy, agat gwiaździsty, agat owalny, agat prostokątny, agat rombowy, agat soczewkowy, agat topograficzny, agat trapezowy i agat trójkątny

Agat monotypowy – odmiana agatu o jednorodnym rysunku określonego typu

Agat morelowy – odmiana agatu o przewadze barwy żółtoczerwonej i jasnobrunatnej

Agat mozaikowy – odmiana agatu brekcjowego o wielobarwnym rysunku przypominającym mozaikę

Agat mrozowy (kamień mrozowy) – odmiana agatu zawierająca białe dendryty  przypominające kwiaty mrozu na szybie

Agat mszysty (agat mchowy, agat omszony, kamień Midge) – odmiana chalcedonu zawierająca dendrytowe wrostki wadu, chlorytu, goethytu lub innych minerałów wyglądem przypominające mchy, porosty lub liście paproci; odmianami agatu mszystego są: agat indiański, agat słodkowodny i agat wodorostowy

Agat muszlowy (1) – zsylifikowane muszle mięczaków

Agat muszlowy (2) – odmiana agatu o rysunku przypominającym muszlę

Agat naciekowy – zobacz: agat soplowy

Agat nakrapiany (agat plamisty) – odmiana agatu zawierająca drobne wtrącenia wykształcone w postaci izolowanych kropek

Agat niebieski – chalcedon lub agat sztucznie barwiony na niebiesko

Agat niecentryczny – odmiana agatu bez wyraźnego centrum, wokół którego układały by się barwne wstęgi

Agat niejednorodny – odmiana agatu z krystalicznymi przerostami ametystu, kryształu górskiego, kwarcu zadymionego, morionu i opalu; odmianą agatu niejednorodnego jest agat trawertynowy

Agat oczkowy – odmiana  agatu owalnego o rysunku przypominającym oko; odmianami agatu oczkowego są: agat cyklopowy, agat rybie oko i agat sowie oko

Agat ognisty – zawierająca wrostki kryształków goethytu odmiana agatu scenicznego o rysunku i rozkładzie barw przypominającym ognisko

Agat okruchowy – zobacz: agat brekcjowy

Agat omszony – zobacz: agat mszysty

Agate opal wstęgowany opal

Agat orientale odmiana agatu

Agat owalny – odmiana agatu monocentrycznego o rysunku  złożonym z zamkniętych, owalnych lub kulistych wstęg; odmianami agatu owalnego są: agat ikrowy, agat kielichowy i agat oczkowy

Agat pagoda (pagodyt) – odmiana  agatu poligonalnego o rysunku przypominającym chińską pagodę

Agat palczasty – odmiana agatu dendrytowego o rysunku przypominającym palce dłoni

Agat pejzażowy – zobacz: agat krajobrazowy

Agat pełny – odmiana agatu nie wykazująca naturalnych ubytków, pustek i dziur

Agate périgone odmiana agatu

Agat petoskey – zsylifikowany koral

Agat pianowy – odmiana agatu policentrycznego o rysunku przypominającym morską pianę

Agat pierielift – stara rosyjska nazwa agatu szczelinowego

Agat pierzasty – odmiana agatu zawierająca  pierzasto wykształcone wtrącenia

Agat piorunowy (agat gromowy) – jajowata odmiana agatu o rysunku przypominającym gwiazdę lub błyskawicę na błękitnym tle

Agat pióropuszowy – odmiana agatu sagenitowego o rysunku, kształcie wrostków i barwie przypominających pióropusz

Agat piórowy – odmiana agatu dendrytowego o rysunku przypominającym ptasie pióro

Agat plamisty – zobacz: agat nakrapiany

Agat płomienny – odmiana agatu scenicznego o rysunku i rozkładzie barw przypominającym płomień

Agat policentryczny – odmiana agatu centrycznego o wstęgach utworzonych wokół przynajmniej dwóch centrów; odmianami agatu policentrycznego są: agat pianowy i agat skrzekowy

Agat poligonalny – odmiana agatu monocentrycznego o wielokątnym rysunku; odmianami agatu poligonalnego są: agat górski i agat pagoda

Agat politypowy (agat mieszany, kraziagat) – odmiana agatu o złożonym rysunku w którym można wyróżnić przynajmniej dwa odrębne typy

Agat pomponowy – odmiana agatu sagenitowego o rysunku przypominającym puszystą kulkę

Agat prostokątny –  odmiana agatu monocentrycznego o rysunku wyglądem zbliżonym do prostokąta

Agat pryzmatyczny – zobacz: agat iryzujący

Agat purpurowy (1) – odmiana agatu o barwie purpurowej

Agat purpurowy (2) – dawna niepoprawna nazwa kryształów ametystu ujawniających w przekroju różniące się odcieniem strefy przyrostu

Agat pustkowy – (agat apertunitowy, agat druzowy, agat geodowy) – odmiana agatu tworząca geody posiadające wewnątrz pustkę

Agate rubanée odmiana agatu

Agat rombowy – odmiana agatu monocentrycznego o rysunku w kształcie rombu

Agat rosochaty – odmiana agatu dendrytowego o rysunku przypominającym poroże łosia

Agat ruinowy – odmiana agatu brekcjowego o rysunku przypominającym ruiny budowli

Agat rurkowy – zobacz: agat kanalikowy

Agat rybie oko – odmiana agatu oczkowego zawierająca barwne wtrącenia przypominające rybie oczy

Agat sagenitowy – odmiana agatu zawierająca wrostki igiełkowych lub słupkowych kryształków dowolnego minerału; odmianami agatu sagenitowego są: agat bukietowy, agat pióropuszowy i agat pomponowy

Agat sardolikowy – odmiana agatu o barwie pomarańczowej lub pomarańczowo-czerwonej

Agat sardowy (saragat) – przeświecająca odmiana agatu o barwie brunatno-czerwonej lub brunatnej

Agat sceniczny – odmiana agatu o rysunku przypominającym scenę teatralną. Odmianami agatu scenicznego są: agat krajobrazowy i agat ognisty i agat płomienny

Agat sferyczny – zobacz: agat centryczny

Agat skrzekowy –  odmiana  agatu policentrycznego o rysunku przypominającym żabi skrzek

Agat słodkowodny – fluoryzująca odmiana agatu mszystego z Wyoming (Stany Zjednoczone)

Agat soczewkowy – owalna odmiana agatu monocentrycznego o rysunku przypominającym soczewkę

Agat soplowy (agat naciekowy) – odmiana agatu  narastająca w geodzie w postaci sopli; odmianami agatu soplowego są: agat stalagmitowy i agat stalagnatowy

Agat sowie oko – zawierająca wrostki miki, owalna odmiana agatu oczkowego o rysunku przypominającym sowie oko

Agat srebronośny (agat srebrzysty) – odmiana agatu zawierająca wyraźne wtrącenia argentytu, srebra rodzimego lub bizmutu rodzimego

Agat srebrzysty – zobacz: agat srebronośny

Agat stalagmitowy – odmiana agatu soplowego tworząca przynajmniej jeden sopel w pustej przestrzeni w środku geody

Agat stalagnatowy – odmiana agatu soplowego tworząca w pustej przestrzeni w środku geody stalaktyty które zwisając z naprzemianległych ścian łączą się w stalagnaty

Agat stratyfikowany (agat lamelkowy, agat warstwowy) – odmiana agatu o rysunku złożonym z prostych, równoległych do siebie, barwnych wstęg

Agat szafirynowy – odmiana agatu o barwie błękitno-szafirowej

Agat szczelinowy (agat pierielift) – zobacz: agat żyłowy

Agat szklisty – dawna, niewłaściwa nazwa wezuwianu

Agat tęczowy (rainbow agat) – odmiana agatu chmurkowego o  barwach tęczy układających się łukowato w kilku wstęgach

Agat topograficzny –  odmiana agatu monocentrycznego o rysunku przypominającym mapę topograficzną

Agat trapezowy – odmiana agatu monocentrycznego o rysunku w kształcie trapezu

Agat trawertynowy –  odmiana agatu niejednorodnego zawierająca przerosty lub wnętrze zbudowane z trawertynu

Agat trójkątny –  odmiana agatu monocentrycznego o rysunku w kształcie trójkąta

Agat tulipanowy – odmiana agatu kielichowego o rysunku przypominającym kwiat tulipanu

Agat turitellowy – zsylifikowane muszelki turitelli; nazwa niepoprawna

Agat warstwowy – zobacz: agat stratyfikowany

Agat wodorostowy – odmiana agatu mszystego o rysunku przypominającym podwodne rośliny lub łąki wodorostów

Agat wschodni – dawna nazwa handlowa agatu o wysokich walorach dekoracyjnych

Agat wstęgowy – odmiana agatu centrycznego o rysunku utworzonym przez prostoliniowe barwne wstęgi

Agat wyspowy – zobacz: obsydian

Agat zachodni – dawna nazwa handlowa agatu niskiej jakości

Agat zebrowy –  odmiana zbrekcjonowanego onyksu o rysunku utworzonym przez kilka grubych biało-czerwonych wstęg; nazwa niewłaściwa

Agat zębowy – odmiana agatu o rysunku przypominającym ząb

Agat złotodajny – odmiana agatu zawierająca wpryśnięcia dobrze widocznych ziarenek złota rodzimego

Agat zygzakowaty – odmiana agatu brekcjowego w której wstęgi w skutek połamania, przemieszczenie i powtórnego scementowania, tworzą zygzakowate linie

Agat żyłowy (agat szczelinowy) – odmiana agatu tworząca się w szczelinach skalnych; odmianą agatu żyłowego jest agat biostratyfikowany

Agate-Jasper zobacz: agat jaspisowy

Agate-mousseuse zobacz: agat mszysty

Agate Moss zobacz: agat mszysty

Agate terreuse zobacz: jaspis

Agate verdâtre zobacz: jaspis

Agate Versiclore odmiana agatu

Agate zonaire odmiana agatu

Agathacopalite - żywica (kopal) drzewa iglastego Agathis

Agathe Cornaline zobacz: jaspis

Agatized Wood zobacz: agatowe drewno

Agatowe drewno – zsylifikowane drewno wykazujące na przekroju różnobarwne koncentryczne wstęgi odpowiadające pierścieniom przyrostowym pierwotnego drzewa

Agee zobacz: szmaragd

Agerit = egiryn

Agirine = egiryn

Aglairit = ortoklaz

Aglait - substancja mineralna zawierająca Li, Al, Si i O; mieszanina muskowitu i albitu powstała w wyniku przeobrażenia spodumenu; nazwa zdyskredytowana

Aglauryt – odmiana ortoklazu wykazująca niebieską poświatę; częsty składnik porfirów kwarcowych

Agmarina – źle oszlifowane okazy akwamarynu

Agnesyt – zobacz: steatyt

Agolit – zobacz: agalmatolit

Agramit – zobacz: żelazo meteorytowe

Agricolit = eulytyn

Ag-rodostannit = toyohait

Agstein – dawna nazwa gagatu, obecnie rzadko używana

Agtstein – dawna nazwa bursztynu, obecnie nieużywana

Aguilaryt - substancja mineralna o wzorze chemicznym Ag4SeS; niepewny

Aidyrlit – mieszanina gibbsytu i opalu zawierająca domieszkę Ni(OH)2

Aiguemarin – zobacz: akwamaryn

Aillikit (alönit kalcytowy) – skała metasomatyczna zaliczana do karbonatytów; zbudowana z kalcytu (ponad 50%) oraz augitu, magnetytu, apatytu, perowskitu, chromitu, nefelinu, monticellitu, noseanu, granatu i cyrkonu; kalcyt utworzył się w skutek wyparcia oliwinu, biotytu i przypuszczalnie melilitu; znana z Cape Aillik na Pólwyspie Labrador

Ailsyt (granit riebeckitowy) – skała magmowa żyłowa zaliczana do mikrosyenitu kwarcowego; zbudowana głównie z kwarcu i pertytowego ortoklazu; akcesorycznie zawiera riebeckit, apatyt, tytanit i tlenki żelaza; występuje w formie dajek w Alisa (Szkocja, Wielka Brytania)

Aimafibryt – zobacz: hemafibryt

Aimatolit = hematolit

Ainalit (tantalian cassiterit) – odmiana kasyterytu zawierająca domieszkę tantalu

Aiounit – skała magmowa prawdopodobnie żyłowa zaliczana do kersantytu augitowego lub melteigitu; zawiera fenokryształy augitu tytanowego (15%) i biotytu (16%) tkwiące w kryptokrystalicznym cieście skalnym złożonym z plagioklazu (19%) poprzetykanego tlenkami żelaza (7%) i apatytem (2%)

Aithalit asbolan kobaltowy

Ajatyt (ayatit) – bardzo droziamista odmiana korundu

Ajkit – odmiana bursztynu z Ajka (Węgry)

Ak – hipotetyczny skrajny człon minerałów z grupy melilitu o wzorze chemicznym Ca2Mg[Si2O7]; zbliżony skład ma akermanit

Akabar (horn coral, accarbaar) – czarny koral wytwarzany przez koralowiec Antipathes; pozyskiwany u wybrzeży Półwyspu Malajskiego (Ocean Spokojny), Indii (Ocean Indyjski) i Półwyspu Arabskiego (Morze Czerwone)

Akdalait = akdałait

Akenobeit – skała magmowa żyłowa; drobnoziarnista; zawiera tabliczkowe kryształy oligoklazu i mmiej licznego ortoklazu; wolne przestrzenie między nimi wypełnia dronoziarnisty kwarc (5–10%) i podrzędny biotyt; występuje najczęściej w formie małych intruzji lub apofiz; znana z Akénobé w (Japonia)

Akeryt – zobacz: akoryt

Åkeryt (okeryt) – skała magmowa żyłowa zaliczana go mikrosyenitu kwarcowego lub mikromonzonitu kwarcowego; tekstura bezładna; struktura ziarnista; zawiera tabliczkowe kryształy oligoklazu i ortoklazu, którym w podrzędnych ilościach towarzyszy kwarc, a akcesorycznie augit, hipersten, lub hornblenda, rzadziej biotyt; występuje w formie lakkolitu w Åker (Norwegia)

Akhtenskit = achtenskit

Akint – dawna nazwa karneolu

Akmit (acmit) = egiryn

Akmitaugit – kryształy mieszane szeregu egiryn–augit

Akoafimit – charnockit plagioklazowy z Akoafirm (Kamerun); niedokładnie poznany

Akontyt = glaukodot

Akori (accori, koral rogowy) – niebieski koral  wytwarzany przez rzadki gatunek koralowca Allopara subirolcea; pozyskiwany u zachodnich wybrzeży Afryki, głównie w zatoce Benin i na wybrzeżu Kamerunu

Akoryt (akeryt) –  odmiana spinelu o barwie bladoniebieskiej; znany z marmurów Södermanland (Szwecja)

Akrolity – zobacz: meteoryty kamienne

Aksynit (axinit) - grupa minerałów o ogólnym wzorze chemicznym Ca2(Mn,Fe,Mg)Al2BSi4O15(OH)

Aktashit - zobacz: aktaszyt

Aktaszyt (aktashit) - substancja mineralna o wzorze chemicznym Cu6Hg3As5S12; nazwa nie zaaprobowana przez IMA

Aktinolitischer tschermakit - substancja mineralna o wzorze chemicznym Ca2(Mg,Fe,Al)5(Si,Al)8O22(OH,F); zobacz: tschermakit aktynolitowy; nazwa zdyskredytowana

Aktynolin (actinolin) = aktynolit

Aktynolit-hornblenda (actinolitic-hornblenda) = magnesiohornblenda; nazwa zdyskredytowana

Aktynolityt – skała metamorliczna z grupy łupków; struktura drobno– i średnioziarnista; zbudowana prawie wyłacznie z aktynolitu (75–98%); w podrzędnych ilościach zawiera magnetyt, węglany i antofyllit, przeważnie również chloryt a czasem plagioklaz; tworzy się w wyniku przeobrażenia ultrazasadowych skał magmowych

Aktynot (actinot) = aktynolit

Aku Vamarin – zobacz: akwamaryn

Akwagem (aquagem) – syntetyczny spinel o barwie jasnoniebieskiej

Akwalit – utwór osadowy którego głównym składnikiem jest lód

Akwamaryn (acquamarina, aiguemarin, aku vamarin, akwamaryna, aquamarin, ekmarin, fortazella) – odmiana berylu o barwie niebieskozielonej (barwa wody morskiej)

Akwamaryn achter –  odmiana topazu o barwie jasnoniebieskiej; nazwa niepoprawna

Akwamaryn bohemski – odmiana topazu o barwie niebieskiej ; nazwa niepoprawna

Akwamaryn brazylijski (1) – odmiana  akwamarynu o barwie niebieskiej znana z Brazylii

Akwamaryn brazylijski (2) –  odmiana topazu o barwie niebieskiej

Akwamaryn brazylijski (3) produkt wygrzewania zielonych beryli w temperaturze 400–5000C

Akwamaryn maxix (maxix aquamarine, maxix beryl, maxixit) – odmiana akwamarynu o barwie ciemnoniebieskiej

Akwamaryn orientalny – niebieskozielona odmiana  szafiru; nazwa niepoprawna

Akwamaryn Pampamel – wysokiej jakości odmiana akwamarynu z Pampamel (Minas Gerais, Brazylia)

Akwamaryn Syjamski – odmiana cyrkonu o barwie niebieskiej; nazwa niepoprawna

Akwamaryn syntetyczny – syntetyczny korund lub spinel o barwie niebieskiej; nazwa niepoprawna

Akwamaryna (1) – zobacz: akwamaryn; nazwa niepoprawna

Akwamaryna (2) – syntetyczny spinel o barwie jasnoniebieskiej; nazwa niepoprawna

Alabandit = alabandyn

Alabaster (alabastryt) – skała osadowa pochodzenia chemicznego; zbita, drobnoziarnistata; zbudowana przwie wyłącznie z gipsu; dobrze przeświecająca o barwie białej lub białawej; w zależności od rodzaju zawartych domieszek może przybierać różne odcienie; surowa charakteryzuje się małą twardością i dużą porowatością; duże złoża alabastru eksploatuje się w Wielkiej Brytanii; w Polsce niewilkie złoże znane jest z Łopuszki Wielkiej koło Przemyśla; od wieków wykorzystywany jako materiał rzeźbiarski; nie stosowany do wyrobu biżuterii

Alabaster egipski = kalcyt; nazwa niepoprawna

Alabaster onyksowy = kalcyt; nazwa niepoprawna

Alabaster orientalny – dobrze przeświecająca, biała odmiana alabastru

Alabastryt – zobacz: alabaster

Alait – niedostatecznie poznana substancja o wzorze chemicznym V2O2 . H2O (być może hewettyt?);  rzadki, ciemnoczerwony, miękki, mszysty lub włóknisty;  znany z Masywu Alajskiego (Tadżykistan) (6). 

Alalit - substancja mineralna o wzorze chemicznym MgCaSi2O6; odmiana diopsydu o barwie ciemnozielonej; znany  z doliny Ala (Piemont, Włochy); poszukiwany kamień jubilerski; nazwa zdyskredytowana

Alaskait (1) = benjaminit

Alaskait (2) - substancja mineralna zawierająca Zn, Sb, Pb, Bi i S; mieszanina aikinitu, matildytu i innych kruszców; opisany z Kletna koło Stronia Śląskiego; nazwa zdyskredytowana

Alaskit (aplogranit, haplogranit, granit alkaliczny, leukogranit) – skała magmowa głębinowa; zbudowana prawie wyłącznie ze skaleni (ortoklaz, mikroklin, mikropertyt , albit) i kwarcu; akcesorycznie zawiera muskowit, aktynolit, cyrkon, apatyt, allanit i tlenki żelaza; może również zawierać w znikome ilości biotytu, hornblendy i glaukofanu; występuje najczęściej na obrzeżach masywów granitoidowych; tworzy również samodzielne masywy, pnie i małe intruzje a zwłaszcza dajki

Alazanit - substancja mineralna o wzorze chemicznym FeS1,2; niedokładnie zdefiniowany; zbliżony do pirotynu i pirytu; nazwa zdyskredytowana

Albalit – odmiana bentonitu

Albanit (melaleucytyt flogopitowy, olbanit) – skała magmowa wylewna zaliczna do foidytów; postać porfirowa; struktura drobnoziarnista; zawiera powyżej 40% ze skladników ciemnych (augit, czasem oliwin i melilit) oraz  leucyt, flogopit, niewielkie ilości plagiolklazów (labrador bytownit lub anortyt), nefelin, apatyt, magnetyt; znana z Gór Albańskich

Albazalt – zobacz: kaulait

Albertyt – gagatopodobny, czarny asfaltyt (odmiana kierytu) o błyszczącym, lustrzanym połysku; przełam muszlowy; niekiedy wykorzystywany w biżuterii żałobnej i jako materiał rzeźbiarski

Albin – zwietrzały apofyllit

Albit szachownicowy – swoiście wykształcony końcowy efekt przemiany innych skaleni w albit

Albitofir – skała magmowa wylewna; złożona wyłącznie lub prawie wyłącznie z fenokryształów albitu tkwiących w mikrokrystalicznym albitowym cieście skalnym; w bardzo małej ilości może zawierać schlorytyzowane minerały ciemne oraz skupione w geodach: kwarc i węglany; jest produktem intensywnych, hydrotermalnych przeobrażeń magmowych skał wylewnych i żyłowych

Albityt – skała magmowa żyłowa; postać aplitowa; zbudowana prawie wyłącznie z albitu któremu niekiedy towarzyszą niewielkie ilości muskowitu, granatu, apatytu, cyrkonu, rutylu i przeważnie wtórnego kwarcu, ten ostatni może miescami gromadzić się w ilości ponad 10%; występuje w formie cienkich dajek syenitu albitowego

Alboranit (hyaloryobazalt) – skała magmowa wylewna; odmiana bazaltu hiperstenowego; w około 40% składa się z fenokryształów bytownitu, augitu i hiperstenu, tkwiących w mikrokrystalicznym cieście skalnym zawierającym labradoryt, klinopiroksen, ortopiroksen, magnetyt, apatyt i szkliwo krzemionkowe; niekiedy pojawia się kwarc (do 18%); występuje formie bloków zalegających wśród tufów lapillowych na wyspie Alboran (Hiszpania)

Albrittonit - substancja mineralna o wzorze chemicznym CoCl2 · 6H2O; nazwa zdyskredytowana

Aldzhanit - zobacz: aldżanit

Aldżanit (aldzhanit) - substancja mineralna zawierająca Ca, B i Cl; niedokładnie zdefiniowany minerał boru o wzorze chemicznym CaMgB2O4Cl . 7H2O?; regularny; tworzy drobne kryształki; bezbarwny do jasnoróżowego, przezroczysty; bardzo rzadki  (6); występuje wraz z boracytem w nierozpuszczalnych szlamach pozostałych po ługowaniu soli karnalitowo–bischofitowych ze złóż boranowych w Kazachstanie; nazwa zdyskredytowana

Aldanit – zobacz: ałdanit

Aleksandrina - syntetyczny spinel lub szafir o barwie fioletowo-czerwonej zbliżonej do barwy aleksandrytu

Aleksandrolit –  uwodniony krzemian o barwie zielonej będący produktem rozkładu avalitu;

Aleksandryt (alexandrit) – odmiana chryzoberylu o zmiennej zielonej lub purpurowej barwie zależnej od rodzaju oświetlenia

Aleksandryt niebieski –  odmiana niebieskiego szafiru o sztucznie zmodyfikowanej barwie, dająca identyczny jak u aleksandrytu efekt zmiany zabarwienia w zależności od rodzaju oświetlenia

Aleksandryt syberyjski – odmiana aleksandrytu pozyskiwana na Uralu (do połowy XIX wieku Ural wchodził w skład obszaru Syberii)

Aleksandryt syntetyczny – syntetyczny szafir lub spinel dający identyczny jak u aleksandrytu efekt zmiany zabarwienia w zależności od rodzaju oświetlenia

Aleksiejewit – woskowa substancja organiczna

Aleksoit (alexoit) – skała magmowa głębinowa; odmiana dunitu; postać syderonitowa; zawiera głownie ziarna oliwinu (54%) tkwiące w cieście skalnym złożonym z pirotynu (29%), magmnetytu (10%) i pentlandytu (7%); znana z kopalni Alexo (Ontario, Kanada)

Alentegit – dioryt kwarcowy lub tonalit kwarcowy; nazwa nieużywana

Aleurolit (pyłowiec, mułowiec) – skała osadowa pochodzenia okruchowego; związła; zbudowana głównie z ziarn pyłu

Aleutyt – skała magmowa wylewna o składzie chemicznym pośrednim między andezytami i bazaltami; odpowiednik belugitu; postać porfirowa z afanitowym, drobnoziarnistym ciastem skalnym; zbudowana z andezynu, klinopiroksenu; w niewielkich ilościach zawiera kwarc i ortoklaz a akcesowycznie apatyt i tlenki żelaza; znana z wulkanu Katami na Aleutach

Alexandria – syntetyczny aleksandryt; w świetle dziennym ma barwę zieloną a w sztucznym czerwoną

Alexandrit – zobacz: aleksandryt

Alexit – zobacz: granat itrowo–glinowy

Alexoit - zobacz: aleksoit

Alfityt – osadowa skała ilasta pochodzenia lodowcowego

Algarvit (algarwit, melteigit biotytowy) – skała magmowa głębinowa należąca do foidolitów; zbudowana głównie z diopsydu egirynowego (40%), biotytu (34%) i nefelinu (17%); w mniejszych ilościach zawiera tytanit (8%), magnetyt, apatyt a śladowo ortoklaz, sodalit i wtórny kalcyt; znana z prowincji Algarve (Portugalia)

Algarwit – zobacz: algarvit

Algaryt – produkt przeobrażenia ozokerytu lub ropy naftowej; powstaje w wyniku działalności bakterii; występuje w postaci ciemnych naskorupień na powierzchni skał

Algeryt – zwietrzały skapolit

Algowit – zobacz: allgovit

Alios – ciemny piaskowiec o spoiwie złożonym z substancii organicznej lub limonitu

Alipit – zobacz: pimelit

Alisonit – mieszanina galeny i chalkopirytu

Alit (1) – niemal zupełnie pozbawiony krzemionki produkt wietrzenia chemicznego skał w klimacie gorącym; zbudowany głównie z wodorotlenków żelaza

Alit (2) – syntetyczna substancja o wzorze chemicznym Ca3[O|SiO4], składnik cementów portlandzkich, nadaje im właściwości wiążące

Alkali augit - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Na,Ca)(Fe,Mg,Al)Si2O6; nazwa zdyskredytowana

Alkaliberyl – odmiana berylu zasobna w domieszki alkaliów; może zawierać nawet ponad 2,0% Li2O, 4,0% Na2O, 2,25% K2O, 4,5% Cs2O lub 1,34%

Alkalifeldspars – zobacz: skalenie alkaliczne

Alkali-femaghastingsyt - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Ca,Na,K)3(Mg,Fe)5(Si,Al)8O22(OH)2; hastingsyt sodowo-potasowo-magnezowy; nazwa zdyskredytowana

Alkali-ferrohastingsyt - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Ca,Na,K)3(Fe,Mg)5(Si,Al)8O22(OH)2; nazwa zdyskredytowana

Alkaligranat – odmiana sodalitu pod względem krystalograficznym zbliżona do granatów

Alkali-hastingsyt - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Ca,Na,K)3(Fe,Mg)5(Si,Al)8O22(OH)2; hastingsyt sodowo-potasowy i człony pośrednie pomiędzy nim a hastingsytem magnezowym; nazwa zdyskredytowana

Alkalispinel –  odmiana spinelu o barwie ciemnozielonej zawierająca około 2,6% K2O + Na2O

Alkansul = ałun-Na

Alkremit – ksenolity spinelowo–granatowe występujące w kimberlitach; pochodzą z górnego płaszcza Ziemi

Allactit - allaktyt

Allagit – częściowo zwietrzały rodonit

Allalinit – zsaussurytyzowane gabro oliwinowe; tekstura smużysta, cienkołupkowa lub bezładna; zbudowane z uralitu i talku oraz otoczonych granatem pseudomorfoz po oliwinie złożonych z zoisytu, albitu, chlorytu, aktynolitu, rzadziej epidotu; znane z Allan (Szwecja)

Allanit – allanit–(Ce)

Allcharyt - substancja mineralna o wzorze chemicznym FeOOH; = goethyt; nazwa zdyskredytowana

Allemontyt - substancja mineralna o wzorze chemicznym AsSb; = stibarsen; nazwa zdyskredytowana

Allemontyt I – zrosty stibarsenu z antymonem rodzimym

Allemontyt II = zrosty stibarsenu z arsenem rodzimym

Allemontyt III – zrosty stibarsenu z bizmutem rodzimym; nazwa zdyskredytowana

Allenit (1) zobacz: widia

Allenit (2) – odmiana heksahydrytu powstała w wyniku częściowego odwodnienia epsomitu

Allevardyt - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Na,Ca)Al4(Si,Al)8O2 (OH)4 · 2H2O; = rectoryt; nazwa zdyskredytowana

Allgovit (algowit, porfiryt diabazowy) – skała magmowa zaliczana niekiedy do melafiru; zbudowana z labradoru, augitu i magnetytu; znana z Allgäu (Bawaria, Niemcy); nazwa nieużywana

Allignit – odmiana bursztynu

Allit (skała allitowa) – boksyty, terra rossa i inne skały zasobne w wodorotlenki Al; produkty tzw. wietrzenia allitowego

Allivalit (alliwalit) – skała magmowa głębinowa lub żyłowa; zbudowana z oliwinu (43%) i anortytu (49%); niekiedy zawiera piroksen (6%), chromit lub magnetyt chromowy i pikotyt; znana z gabra w Allival na wyspie Rum (Szkocja, Wielka Brytania) gdzie współwystępuje z harrisytem

Alliwalit – zobacz: allivalit

Al-lizardyt – lizardyt glinowy

Allochalcoselit = allochalkoselit

Allochetyt – skała magmowa; zawiera fenokryształy labradoru, ortoklazu, augitu tytanowego i nefelinu tkwiące w mikrokrystalicznym cieście skalnym złożonym z augitu, bronzytu, magnetytu, hornblendy, ortoklazu, plagioklazu i apatytu; występuje w formie dajki w dolinie Allochet w Tyrolu

Allochit = epidot

Allochroit – andradyt glinowy

Alloclasit = alloklazyt

Allodelfit = synaldelfit

Allofanchryzokola – mieszanina allofanu i chrymkoli

Allofan–evansyt – zrosty allofanu i evansytu

Allofanit – skała ilasta zbudowana głównie z allofanu

Allofanoid – łupek ilasty zbudowany z allofanu, haloisytu i montmorillonitu

Allofit – niedokładnie określony leptochloryt magnezowo–glinowy; wyróżniony w łomie wapienia w Kamieniczkach koło Bielawy; napotkany także w Złotym Stoku

Allogonit = herderyt

Alloit – skała piroklastyczna; słabo scementowany biały lub żółty tuf pumeksowy; nazwa nieużywana

Allokit – niedokładnie poznana substancja ilasta

Alloclasit = alloklazyt

Alloklaz - mieszanina danaitu bizmutowego, bismutynitu i bizmutu rodzimego; rombowy, P22; tworzy krótkie słupkowe kryształy długości do 5 mm, zwykle masywny; Czarnoszary do ciemnoszarego; połysk metaliczny; rysa ciemna; T=5; h=3,10; występuje w rudach ze złoża Ivigut (Grenlandia) towarzystwie celestynu, fluorytu, jarlitu, thomsenolitu i innych fluorków (6)

Alloklazyt – zobacz: alloklaz

Allomit – zobacz: alomit

Allomorfit – pseudomorfozy barytu po anhydrycie

Allopalladium - substancja mineralna o wzorze chemicznym Pd5Sb2; = stibiopalladynit; nazwa zdyskredytowana

Allopalladium (2) – odmiana potarytu; znany z Surinamu

Allophan = allofan

Alluaivit = alluaiwit

Alm – margiel torfowy; zawiera znaczną ilość substancji organicznej

Almachit – zobacz: almaszyt

Almagreryt = zinkosyt

Almandyn orientalny –  odmiana rubinu o barwie purpurowoczerwonej; nazwa niepoprawna

Almandynospinel – odmiana spinelu o barwie fioletowoczerwonej lub niebieskoczerwonej; rzadko stosowana niepoprawna nazwa

Almandyt – syntetyczny spinel o barwie fioletowo-czerwonej

Almashyt – zobacz: almaszyt

Almaszyt (almachit, almashyt) –  odmiana bursztynu o barwie zielonej z Olänesti (Rumunia); dawna nazwa, niekiedy jeszcze stosowana

Almbosyt - substancja mineralna zawierająca Fe, V, Si i O o przypuszczalnym wzorze chemicznym Fe8V4Si3O27; nazwa zdyskredytowana

Almerait - substancja mineralna o wzorze chemicznym KNaMgCl4 · H2O; mieszanina carnallitu i halitu; nazwa zdyskredytowana

Almeriit - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Na,K)Al3(SO4)2(OH)6; ałun sodowy; nazwa zdyskredytowana

Alnöit (lamprofir melilitowy, mikromelilitolit biotytowy) – skała magmowa żyłowa, lamprofirowa; postać porfirowa; zawiera fenokryształy biotytu, augitu i skorodowanego oliwinu (5%) tkwiące w drobnoziarnistym cieście skalnym złożonym z melilitu, (33%), biotytu (30%), augitu (17%), magnetytu (5%), apatytu, perowskitu, chromitu, węglanów (10%), nefelinu, monticellitu, noseanu, granatu i cyrkonu; występuje w formie dajek na wyspie Alnö (Szwecja)

Alnöit kalcytowy – zobacz: aillikit

Alnöit karbonatytowy – skała magmowa żyłowa; zbudowana głównie z pierwotnego kalcytu i biotytu; w mniejszych ilościach zawiera barkevikit i augit a akcesorycznie perowskit, tlenki żelaza i baryt

Alnöit monticellitowy – skała magmowa żyłowa; zawiera fenokryształy  biotytu tkwiące w cieście skalnym złożonym z oliwinu, melilitu, kalcytu, monticellitu (10%), augitu, perowskitu, tlenków żelaza i apatytu

Al-nontronit – nontronit glinowy

Alochroit – odmiana granatu o barwie oliwkowozielonej; dawna nazwa obecnie nieużywana

Alomit (allomit) – odmiana  sodalitu o barwie niebieskiej z Bankroft (Ontario, Kanada)

Alouchtit - zobacz: alusztyt

Aloxit – syntetyczny korund

Alpha - catapleit - zobacz: katapleit-α

Alsakharovit-Zn = alsacharovit-Zn

Al-saponit – zobacz: aluminiumsaponit

Alsbachit – skała magmowa żyłowa zaliczana do aplitów; postać powfirowa; zawiera fenokryształy ortoklazu (14%) i kwarcu (15%) a sporadycznie również granatu oraz soczewkowate skupienia biotytu (15%) tkwiące w drobnoziarnistym cieście skalnym złożonym z kwarcu i ortoklazu; znana z Alsbach (Odenwald)

Alshedyt – zobacz: alszedyt

Al-szamozyt – szamozyt glinowy; zawiera do 37% Al

Alszedyt (alshedyt) – odmiana tytanitu ze znaczną domieszką Y; występuje w Alseda na wyżynie Smålandu (Szwecja)

Altait = ałtait

Altmarkit - substancja mineralna o wzorze chemicznym HgPb2; = plumboamalgam; nazwa zdyskredytowana

Altamud – bentonit z Kanady

Alteryt – niezidentyfikowane ciężkie minerały

Alum - zobacz: ałun

Alumag – syntetyczny, bezbarwny spinel

Alumialum = aluminium rodzime

Alumian = ałun sodowy

Alumina – syntetyczny tlenek glinowy

Aluminatspinel – odmiany spineli w których Al3+ przeważa na pozycji jonów trójwartościowych

Aluminilit = ałunit

Aluminum = aluminium rodzime

Aluminium fosfocristobalit – glinowa odmiana fosforcristobalitu

Aluminiumautunit = sabugalit

Aluminiumglaukonit – glaukonit glinowy ubogi w Fe3+

Aluminiumsaponit (al-saponit) – saponit glinowy

Aluminiumsepiolit – sepiolit glinowy

Aluminiumspinel – syntetyczne oktaedryczne kryształy Al3O4 otrzymywane przy produkcji elektrokorundu

Alumino Adamit - patrz adamit-Al

Aluminobarroisyt – minerał lub hipotetyczny skrajny człon amfiboli z podgrupy winchyt-barroisyt o wzorze chemicznym NaCaMg3Al2(Si7Al)O22(OH)2

Aluminobetafit - substancja mineralna o przypuszczalnym wzorze chemicznym (Al,Ca,Y,U)2(Ti,Nb,Sn,Fe,Mn)2O6 · 6H2O; niedokładnie poznana; nazwa zdyskredytowana

Aluminoceladonit = aluminoseladonit

Aluminochryzotyl – chryzotyl glinowy; zawiera 5,68% Al2O3

Alumino-ferrowinchit - substancja mineralna o wzorze chemicznym []NaCa(Fe2+,Al)5Si8O22(OH)2; nazwa nie zaaprobowana przez IMA

Aluminokaersutyt = kaersutyt

Aluminokatoforyt (aluminokatophorit) – minerał lub hipotetyczny skrajny człon amfiboli z podgrupy richteryt-taramit o wzorze chemicznym Na2Ca(Fe,Mg)4Al(Si7Al)O22(OH)2

Aluminokatophorit – zobacz: aluminokatoforyt

Alumino-magnesiosadanagait - substancja mineralna o wzorze chemicznym NaCa2Mg3(Al,Fe3+)2(Si5Al3)O22(OH)2; nazwa zdyskredytowana

Aluminotaramit – minerał lub hipotetyczny skrajny człon amfiboli z podgrupy richteryt-taramit o wzorze chemicznym Na2CaFe2+3Al2(Si6Al2)O22(OH)2

Aluminowinchyt - substancja mineralna o wzorze chemicznym NaCa(Mg4Al)Si8O22(OH)2;  hipotetyczny skrajny człon grupy amfiboli z podgrupy winchyt-barroisyt; nazwa zdyskredytowana

Alumobritholit - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Ce,Ca,Al)(SiO4,PO4)3(OH,F); nazwa zdyskredytowana

Alumocalcyt – odmiana opalu zawierająca domieszki Al2O3 i CaO

Alumochalcosiderit – odmiana chalkosyderytu zawierająca domieszkę Al

Alumochromit – chromit glinowy o wzorze chemicznym Fe(Cr,Al)2O3

Alumocobaltomelan - zobacz: alumokobaltomelan

Alumofarmakosyderyt – minerał lub syntetyczny KAl4[(OH)4|(AsO4)3] 8H2O

Alumofarmakosyderyt barowo-cynkowy (barium-zinc alumopharmocosiderit) - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Ba,K) ,5(Zn,Cu) ,5(Al,Fe)4(AsO4)3 · 5H2O; nazwa zdyskredytowana

Alumoferroascharyt - substancja mineralna zawierająca Mg, Al, B, CO3 i H2O; mieszanina aszarytu i hydrotalkitu; nazwa zdyskredytowana

Alumogel – niedokładnie poznany bezpostaciowy uwodniony wodorotlenek Al; amorficzny; składnik boksytów; zapewne kliachit lub sporogelit; czysty jest biały; domieszki limonitu barwią nadają mu zabarwienie rdzawe a domieszki Cu niebieskie; h=2,4-2,5; znaleziony w Modre Štole w Zlatych Horach gdzie tworzy niebieskie powłoki i nacieki na limonicie (5)

Alumogoethyt – goethyt glinowy; składnik boksytów

Alumohematyt – hematyt glinowy

Alumohydrocalcit = alumohydrokalcyt

Alumohydrokalcyt–β - odmiana alumohydrokalcytu

Alumoklyuchevskit = alumokliuczewskit

Alumokobaltomelan (alumocobaltomelan) - substancja mineralna zawierająca Mn, Co i O; odmiana asbolanu; nazwa zdyskredytowana

Alumomaghemit – maghemit glinowy

Alumopharmacosiderit = alumofarmakosyderyt

Alundum – syntetyczny Al2O3

Alunit = ałunit

Alurgit - substancja mineralna zawierająca K, Al, Mn, Si i O; mika zbliżona do fengitu lub muskowitu magnezowo-żelazowo-manganowego zawierająca domieszki Mn2+ i Mn3+; dostrzeżony w Marcinkowie koło Stronia Śląskego; nazwa zdyskredytowana

Alushtit - zobacz: ałusztyt

Ålvikit – skała magmowa zaliczana do karbonatytów; żyłowy odpowiednik głębinowego sövitu; zbudowana prawie wyłącznie ze średnioziarnistego kalcytu; znana z Ålvik (Norwegia)

Alvit – odmiana cyrkonu zasobna w Hf (do 24%) i Th; zaobserwowany m. in. w druzach pegnatytowych granitów w Grabinie koło Strzegomia

Aładża – odmiana ozokerytu zawierająca domieszki skał otaczających

Ałdanit (aldanit) – zbliżony do thorianitu; znany z terenu Zabajkala (Rosja)

Ałmaz = diament

Ałun (alum) - zobacz: ałuny

Ałuny - grupa podwójnych siarczanów Al3+, Cr3+ lub Fe3+ i alkaliów, o ogólnym wzorze chemicznym (Na,K,NH4)(Al,Cr,Fe)[SO4]2 · 12H2O; w przyrodzie występują tylko ałuny glinowe: ałun potasowy (ałun właściwy), ałun sodowy i tschermigit (ałun amonowy); regularne

Ałusztyt (alouchtit, alushtit) - substancja mineralna o wzorze chemicznym Ca0,3(Al,Mg,Li,Fe)7(Si,Al)8O2 (OH)10 · 3H2O; mieszanina dickitu i hydromiki; nazwa zdyskredytowana

Amalgam – amalgamat srebra o wzorze (Ag,Hg)

Amalgamat ołowiu = plumboamalgam

Amalgamat palladu = potaryt

Amalgamat złota = auroamalgam–γ

Amalgamaty – stopy rtęci z innymi metalami; niektóre występują w przyrodzie; najliczniejsze  są amalgamaty srebra (kongsbergit, luanheit, moschellandsbergit paraschachneryt, schachneryt i weishanit), złota (auroamalgam-γ), ołowiu (plumboamalgam, altmarkit), palladu (potaryt) i miedzi (kołymit i belendorfit); zawartość Hg w amalgamatach srebra dochodzi do 45%. większość amalgamatów jest mieprzezroczysta, barwy cynowo-białej o silnym połysku metalicznym; niekture są kowalne do plastycznych; amalgamaty srebra zawierające około 30% Hg są prawie dwukrotnie twardsze od czystego srebra; T - 3; h = 12-14,1

Amanic – chalcedon z domieszką waryscytu, utahlitu lub wardytu; zielony

Amantyn = magnetyt

Amarantstein – dawna nazwa szmaragdów

Amargozyt – bentonit z nad rzeki Amargosa (Stany Zjednoczone)

Amarillo stone – zobacz: kamień Amarillo

Amaryl – syntetyczny bladozielony szafir

Amatrice – zobacz: amatrix

Amatrix (1) (Amatrice) – przerosty waryscytu i wardytu z kwarcem lub chalcedonem; znany z Utah (Stany Zjednoczone)

Amatrix(2) –; substancja syntetyczna, sztucznie barwiona związkami Cr i Fe; imitacja turkusu

Amatyt – zobacz: granat itrowo–glinowy

Amause – barwne szkło; stosowane jako imitacja wielu naturalnych kamieni ozdobnych

Amausyt (1) = oligoklaz

Amausyt (2) = wollastonit

Amazonit (kamień amazoński) – zielonobiała odmiana mikroklinu

Ambatoarinit – 5SrCO3 4((Ce,La,Nd)2(CO3); rombowy; zbliżony do ancylitu; znany z marmurów Ambatoarina; (6)

ambatoarinit (g.) Sr(CeLaNd)O(CO3h ? (5.3.4). Ort., nedostatečně popsaný nerost. w milcr. kostrovitýcb xx, růžový, s uzavřeninami až čemý. N> 1,658, (-). jest zarostlý w tabliczkowe celestinu w žile Mn-kalcitu a křemene s monazitem - (Ce), egirinem, galenitem aj. w metam. vápencich w Ambatoarině (Madag.).

Amber - zobacz: bursztyn

Amberin – żółtawozielony agat mszysty

Amberit – zobacz: ambryt

Amblystegit - substancja mineralna o wzorze chemicznym MgSiO3; = enstatyt; nazwa zdyskredytowana

Ambra – żywica kopalna barwy żółtej lub brunatnożółtej; zawiera 3–5% kwasu bursztynowego

Ambra żółta – dawna nazwa bursztynu

Ambroid – prasowany bursztyn

Ambrosyn – żywica kopalna

Ambryt (amberit) – bursztyn modyfikowany termicznie

Ameletyt (1) - substancja mineralna zawierająca K, Na, Al, Si i O; częściowo przeobrażony nefeIin; nazwa zdyskredytowana

Ameletyt (2) – mieszanina sodalitu, analcymu i phillipsytu z nefelinem

Amerykanit – zobacz: macusanit

Amesyn = amesyt

Amethyst – zobacz: ametyst

Ametrin (ametrix) – odmiana kwarcu ukazująca w jednym krysztale fioletową barwę ametystu i żółtą cytrynu; przejście pomiędzy barwami jest zwykle wyraźne i ostre; okazy jubilerskie pozyskuje się w Brazyli i Boliwi; w 1975 roku rozpoczęto produkcję syntetycznego ametrynu

Ametrix – zobacz: ametrin

Ametyst (1) (amethyst, kamień biskupi, kamień storczykowy, kamień Wenery) – odmiana kwarcu o barwie fioletowej fioletowoczerwonej i purpurowej

Ametyst (2) – syntetyczny purpurowy szafir; nazwa niepoprawna

Ametyst bengalski – purpurowy szafir; nazwa niepoprawna

Ametyst Burnt – żółty cytryn otrzymany w wyniku wygrzewania ametystu

Ametyst fałszywy – purpurowy lub fioletowy fluoryt; nazwa niepoprawna

Ametyst liliowy – zobacz: kuncyt

Ametyst orientalny (ametyst wschodni) – fioletowy szafir lub spinel; nazwa niepoprawna

Ametyst pustynny – żółtawozłociste szkło często stosowane jako imitacja heliodoru; nazwa niepoprawna

Ametyst sagenitowy – zobacz: ametyst włosowy

Ametyst syberyjski – purpurowy ametyst, w sztucznym oświetleniu wykazujący pogłębione nasycenie barwy

Ametyst włosowy (ametyst sagenitowy) – ametyst z wrostkami rutylu

Ametyst wschodni – zobacz: ametyst orientalny

Ametyst zachodni – ametyst o pięknym ciemnofioletowym zabarwieniu

Ametystollin – ametyst z inkluzjami j ciekłej substancji o nieznanym składzie chemicznym

Amezyt = amesyt

Amfibol (amphibol) - zobacz: amfibole

Amfibol litowy – zobacz: klinoholmquisyt

Amfibol-antofyllit (amphibole-anthophyllit) - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Mg,Fe)7Si8O22(OH)2; = cummingtonit; nazwa zdyskredytowana

Amfibol–Ca – grupa amfiboli wapniowych; dzieli się na cztery podgrupy: tremolitu–hornblendy, edenitu–pargasytu, hastingsytu oraz Kaersutytu

Amfibolcummingtonit = cummingtonit

Amfibole (amphibol) - grupa minerałów o ogólnym wzorze chemicznym1B2C5T8O22X2 gdzie A = Ca, Na, K, B = Ca, Fe2+, Li, Mg, Mn2+, Na; C = A1, Cr, Fe2+, Fe3+, Mg, Mn2+, Ti, T = głównie Si, częściowo również A1 i Ti, X = OH, F; pod względem składu chemicznego dzielą się na cztery podgrupy: Fe-Mg-Mn amfibole, Ca-amfibole, Na-Ca amfibole i amfibole alkaliczne

Amfibole alkaliczne – według dawnej klasyfikacji są to amfibole szeregu glaukofanu wyróżniające się zasobnością w Na2O; zaliczono tu nich równierz klinoholmquistyt, który jest amfibolem litowym, (jednoskośny analogon rombowego holmquistytu); tworzą kryształy słupkowe lub igiełkowe, rzadziej bardziej wydłużone, jakkolwiek znane są również ich odmiany włókniste (np. azbest krokidolitowy, rhodustyt); według nowej klasyfikacji wyróżniono tu dwie podgrupy: eckermannitu–arfvedsonitu i glaukofanu–riebeckitu

Amfibole jednoskośne (klinoamfibole) – według dawnej klasyfikacji są to amfibole szeregów: cummingtonitu, aktynolitu, hornblendy i glaukofanu;

Amfibole rombowe (ortoamfibole) – według dawnej klasyfikacji są to amfibole szeregu antofyllit–gedryt zawierające 5–49% atomów Fe2+ oraz nieco Ca2+ i Na+; rombowo krystalizuje również ferrogedryt i holmquistyt

Amfibol–Fe–Mg–Mn – grupa amfiboli żalazowo–magnezowo–manganowych dzieląca się na dwie podgrupy: antofyllitu (krystalizujących rombowo) i cummingtonitu (krystalizujących jednoskośnie)

Amfibolid – skała magmowa; gruboziarnista; zbudowana prawie wyłącznie z amfibolu dającego się rozpoznać gołym okiem

Amfibolit (amphibolit) (1) - substancja mineralna o wzorze chemicznym Ca2(Mg,Fe,Al)5(Si,Al)8O22(OH)2; = hornblenda; nazwa zdyskredytowana

Amfibolit (2) – skała metamorficzna; tekstura na ogół uporządkowana; struktura warstwowa znacznie słabsza niż w łupkach krystalicznych; ziarnista; zbudowana przede wszystkim z hornblendy i plagioklazu; zależnie od temperatury w jakiej zachodziły procesy przeobrażenia skład plagioklazu zmienia się od albitu do bytownitu; w podrzędnych ilościach może zawierać antofyllit, biotyt, bronzyt, cyanit, diallag, diopsyd, epidot, gedryt, granat, kwarc, omfacyt, salit, skapolit lub zoisyt; powstaje w skutek przeobrażenia ultrazasadowych, zasadowych lub obojętnych skał magmowych (ortoamfibolit) oraz tufów i margli (paraamfibolit); ortoamfibolity ujawniają nieraz dobrze zachowaną teksturę pierwotnych skał magmowych; granica pomiędzy amfibolitami i innymi skałami metamorficznymi jest nieprecyzyjna; przy zawartości minerałów ciemnych poniżej 30% przechodzą w gnejsy; przy wzroście zawartości biotytu w łupki hornblendowo–biotytowe a następnie w łupki biotytowe

Amfibol–Li – zobacz: klinoholmquisyt

Amfibol–Na–Ca – grupa amfiboli sosowo–wapniowych dzieląca się na dwie podgrupy: winchytu–barroisytu oraz richterytu–taramitu

Amfibolobaz – diabaz hornblendowy

Amfigen (amphigén) - substancja mineralna o wzorze chemicznym KAlSi2O6; = leucyt; nazwa zdyskredytowana

Amfigenit (1) (amfigen) = leucyt

Amfigenit (2) (leucytolit) – skała magmowa wylewna; odmiana tefrytu leucytowego; zbudowana prawie wyłącznie z leucytu; uznana za odpowiednik leucytytu; nazwa nieużywana

Amfiklazyt – skała magmowa głębinowa z grupy charnockitów; zbudowana głównie z hornblendy (zastępuje hipersten) i przerostów pertytowych skaleni (antypertytu, rzadziej pertytu i mezopertytu); pospolicie zawiera kwarc, plagioklaz (oligoklaz–labrador) i skaleń potasowy, rzadziej granat, salit, hornblędę, biotyt, magnetyt, tytanomagnetyt, apatyt, cyrkon i monacyt a wyjątkowo oliwin, cordieryt i sillimanit

Amfilogit (amphilogit) - substancja mineralna o wzorze chemicznym KAl2(Si,Al)4O10(OH)2; zobacz: scrycyt; nazwa zdyskredytowana

Amfoteryty – zobacz: chondryty oliwinowo–pigeonitowe

Amherstyt (vollevaryt) – skała magmowa głębinowa; w 85% zbudowana z antypertytu andezynowego; w podrzędnych iloścach zawiera kwarc, zuralityzowany hipersten, rutyl a akcesorycznie ilmenit apatyt i inne; występuje w brzeżnej części intruzji gabrowej w Amherst Country (Wirginia, Stany Zjednoczone)

Amiant - substancja mineralna zawierająca Mg, Si, O i H2O; zobacz: azbest aktynolitowy; nazwa zdyskredytowana

Amianthin (amianthoid, amianthus) – azbest aktynolitowy, chryzotylowy, tremolitowy itp.; zbliżony do amiantu

Amianthinit - substancja mineralna zawierająca Mg, Si, O i H2O; zobacz: azbest aktynolitowy; nazwa zdyskredytowana

Amianthoid - substancja mineralna zawierająca Mg, Si, O i H2O; zobacz: azbest aktynolitowy; nazwa zdyskredytowana

Amianthus - substancja mineralna zawierająca Mg, Si, O i H2O; zobacz: azbest aktynolitowy; nazwa zdyskredytowana

Amiatyt (1)– zobacz: hialit

Amiatyt (2) – skała magmowa o składzie zbliżonym do dacytu lub trachitu; nazwa nieużywana

Aminikit – regularny dyskrazyt

Ammersooi – odmiana illitu zasobna w K; składnik gleb

Ammiolit (1) – niedokładnie poznany tlenek Cu i Sb lub antymonian miedzi; opisany m. in. z Bożkowa koło Kłodzka

Ammochryzos - substancja mineralna o wzorze chemicznym KAl2(Si,Al)4O10(OH)2; nazwa zdyskredytowana

Ammolit (2) – zobacz: korit

Ammonioalunit = amonioałunit

Ammoniumboltwoodyt - syntetyczny; amonowy odpowiednik boltwoodytu o wzorze chemicznym (H3O)(NH4,K)[UO2|SiO4] . 3H2O;

Ammonium hydromica - zobacz: hydromika amonowa

Ammoniumkryolit – (NH4)3AlF6; syntetyczny analogan kryolitu

Ammonium mika – syntetyczny produkt uzyskiwany działaniem H2O2 i amoniaku na werimikulit

Ammonium muscovit - zobacz: muskowit amonowy

Amneit – zobacz: monmouthyt

Amoibit = gersdorfit; opisany ze złóż Miedzianka–Ciechanowice, ale w tym przypadku wyrażano również przypuszczenie że jest to chatmanit

Amosyt - azbestopodobna substancja mineralna zawierająca Fe, Mg, Si, O i OH; odmiana grunerytu lub antofyllitu; znaleziony w Transwalu (RPA); nazwa zdyskredytowana

Ampangabéit - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Y,Ce,U,Fe)3(Nb,Ta,Ti)5O16; = samarskit–(Y); nazwa zdyskredytowana

Ampasiment – skała magmowa wylewna zaliczana do foidytów; odpowiednik nefelinitu lub ijolitu; postać porfirowa; znana z Ampasimena (Madagaskar)

Ampelit – czarny łupek ilasty zawierający substancje organiczne lub węgliste i piryt; nazwa nieużywana

Amphibol - zobacz: amfibol

Amphibol-anthophylit - zobacz: amfibol-antofyllit

Amphibolit - zobacz: amfibolit

Amphigèn - zobacz: amfigen

Amphilogit - zobacz: amfilogit

Amphitalit – mieszanina zasobna w augelit

Amphodelit – silnie zserycytyzowany plagioklaz zasobny w cząsteczkę anortytową; zauważony w Górach Sowich

Amygdaloid – zobacz: migdałowiec; nazwa nieużywana

An – hipotetyczny skaleń wapniowy o wzorze Ca[Al2Si2O6]; zbliżony składem jest anortyt

Anabar – dawna nazwa bursztynu

Anabohitsyt – skała magmowa głębinowa, przypuszczalnie piroksenit hornblendowy; zbudowana z hiperstenu i hornblendy; akcesorycznie zawiera apatyt; występuje w brzeżnej cześci intruzji troktolitu w Anabohitsa (Madagaskar)

Anagenit (1) – tuf zbudowany ze spojonych serycytem i hematytem okruchów kwarcu i ortoklazu, rzadziej oligoklazu i turmalinu

Anagenit (2) – spojony serycytem gruz kwarcowy

Anagenit (3) – ochra chromowa

Analbit – trójskośny skaleń o nieuporządkowanej stukturze bardzo zasobny w Na; powstaje przez szybkie ochłodzenie monalbitu

Analcidyt - substancja mineralna o wzorze chemicznym NaAlSi2O6 · H2O; = analcym-1C; nazwa zdyskredytowana

Analcym = analcym-1C

Analcyt - substancja mineralna o wzorze chemicznym NaAlSi2O6 · H2O; = analcym-1C; nazwa zdyskredytowana

Analcymit (analcytyt) – skała magmowa wylewna; zawiera fenokryształy analcymu i augitu tytanowego, rzadziej oliwinu tkwiące w cieście skalnym złożonym z analcymu oraz drobnych kryształków magnetytu i apatytu; powstaje w skutek analcymizacji innych skał magmowych

Analcymit oliwinowy – zobacz: bazalt analcymowy

Analcymolit – skała magmowa wylewna; zbudowana wyłacznie z analcymu; nazwa niepoprawna

Analcytyt – zobacz: analcymit

Analzym - substancja mineralna o wzorze chemicznym NaAlSi2O6 · H2O; = analcym-1C; nazwa zdyskredytowana

Anamezyt – skała magmowa żyłowa lub wylewna, drobnoziarniata, pośrednia między dolerytem i bazaltem

Anandit-2O = anandyt

Anandyt = anandyt-2M1

Anarakit - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Cu,Zn)2(OH)3Cl; zapewne paraatacamit cynkowy; nazwa zdyskredytowana

Anatas = anataz

Anauxyt - zobacz: anoksyt

Anchoryt – odmiana diorytu o budowie strefowej przy czym poszczególne strefy są zbudowane ze składników jasnych (głównie plagioklazów szeregu oligoklaz–andezyn a podrzędnie ortoklazu i mikroklinu i kwarcu) lub ciemnych (głownie z hornblendy i biotytu, podrzędnie augitu i hiperstenu a sporadycznie oliwinu)

Ancylit-(Ce) = ankylit-(Ce)

Ancylit-(La) = ankylit-(La)

Andalusit = andaluzyt

Andaluzyt – minerał lub nazwa niepoprawna brązowego turmalinu

Andaluzyt manganowy – czerwony andaluzyt o znacznej domieszce manganu pozyskiwany z kwarcytów Viestano (Szwecja)

Andeklaz – plagioklaz szeregu andezyn–oligoklaz o zawartości Ab60An30–Ab60An40

Anderbergit – przeobrażony cyrkon zasobny w Y

Andesin = andezyn

Andezyn - kryształy mieszane albit-anortyt w stosunku Ab70-50An30-50

Andezynit – skała magmowa głębionowa; odmiana anortozytu w 90% zbudowana z andezynu; w podrzędnych ilościach zawiera skaleń potasowy (ortoklaz, mikroklin) i kwarc (w sumie do 10%) oraz piroksen, amfibol, biotyt i rzadko oliwin (w sumie do 1%) a akcesorycznie magnetyt, ilmenit, hemoilmenit, granat, rutyl, cyrkon i inne

Andezynofir – andezynit o wyglądzie porfirowym

Andezyt (1) = andezyn

Andezyt (2) – skała magmowa wylewna, rzadziej żyłowa; wylewny odpowiednik diorytu; postać porfirowa, zawiera fenokryształy plagioklezu (oligoklaz, andezyn lub labrador) i minerałów ciemnych (augit, biotyt, bronzyt, hipersten, hornblenda, łyszczyki, oliwin, piroksen), znacznie rzadziej haüynu, nefelinu, ortoklazu, sanidynu lub kwarcu tkwiące w trachitowym cieście skalnym złożonym z drobnych listewek lub mikrokryształów minerałów tworzących fenokrystały; akcesorycznie wystrępuje apatyt, tlenki żelaza, tytanit, cyrkon, allanit, sporadycznie granat i cordieryt; brak jest wyraźnej granicy mięcy andezytami i dacytami

Andezyt andezynowy – zobacz: andezyt oliwinowy

Andezyt augitowy – zobacz: camerolait lub labradorofir

Andezyt bronzytowy – zobacz: sanukit

Andezyt hornblendowy – zobacz: hungaryt, oligoklazofir, timacyt

Andezyt oliwinowy (andezyt andezynowy) – zobacz: dorgalit

Andezytoid (trachyandezyt) – andezyt biotytowy lub hiperstenowy zawierający w cieście skalnym pokaźną ilość sanidynu

Andoryt cynowy – odmiana andorytu zawierająca Sn

Andoryt VI = senandoryt

Andradyt itrowy – odmiana andradytu zawierająca 6,66% tlenku itru

Andreasbergolit - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Ba,K)2(Si,Al)8O16 · 6H2O; phillipsyt barowy; nazwa zdyskredytowana

Andreattyt – nieuporządkowany krzemian mieszanopakietowy

Andreolit - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Ba,K)2(Si,Al)8O16 · 6H2O; phillipsyt barowy; nazwa zdyskredytowana

Andréolith - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Ba,K)2(Si,Al)8O16 · 6H2O; phillipsyt barowy; nazwa zdyskredytowana

Andrewsyt - substancja mineralna zawierająca Cu, Fe, PO4 i OH; mieszanina hentschelitu, rockbridgeitu i chalkosyderytu; (CuFe2+)Fe~+(po4h(OH)2 ; nerkowe naskorupienia z radiálně vláknitým uspořádánfm. Zielony do błękitno-zielonego; połysk jedwabisty; T - 4; h - 3,48; zielony w świetle przechodzącym; Opisany z kopalni West Fenix koło Liskeard (Cornwailia, Wielka Brytania).  bardzo rzadki (6); nazwa zdyskredytowana

Androdamant – dawna obecnie niestosowana nazwa fluorytu

Androdamas (1) – dawna, obecnie rzadko używana nazwa kalcytu

Androdamas (2) – dawna nazwa morfologicznej odmiany pirytu

Andryt IV = quatrandoryt

Anegit – skała magmowa głębinowa podobna do piroksenitu; zbudowana z piroksenu, spinelu, piropu i hornblendy

Anemolit – małe bomby wulkaniczne zbudowane z popiołu wulkanicznego otoczonego skorupą silnie scementowanego materiału piroklastycznego; powstają pod wpływem działania pary wodnej wydobywającej się z wulkanu

Anemousyt – bliżej nieokreślona odmiana plagioklazu

Angaralit – zbliżony do ripidolitu

Angel skin (1)– różowy pałygorskit

Angel skin (2)– zwapniały koral o barwie jasno– do ciemnoróżowej

Angelardyt – zobacz: anglaryt

Angelit – niebieskoszary, przeświecający anhydryt; nazwa niepoprawna

Anglaryt (1) (angelardyt) = wiwianit

Anglaryt (2) (angelardyt) – odmiana berthierytu

Anglesit = anglezyt

Anglezobaryt – kryształy mieszane anglezytu i barytu

Angryty – zobacz: achondryty augitowe

Angushtari – turkus najwyższej jakości

Anhizeolit – minerały zbliżone do zeolitów, np. prehnit, datolit, babingtonit

Anhydrobiotyt – syntetycznie odwodniony biotyt

Anhydroferrytyt = hematyt

Anhydrokainit – zobacz: basaltkainit

Anhydrokaolin – syntetycznie odwodniony kaolinit

Anhydrolit – zobacz: anhydrytyt

Anhydromuskowit – syntetycznie odwodniony muskowit

Anhydryt – minerał lub skała - zobacz: anhydrytyt

Anhydrytogips – skała anhydrytowo–gipsowa; występuje m. in. masowo w utworach cechsztynu na Dolnym Śląsku

Anhydrytyt (anhydryt, anhydrolit, anhydrytowiec) – skała osadowa pochodenia chemicznego; zbudowana głównie z anhydrytu; powstaje przez odwodnienie gipsu w warunkach podwyższonego ciśnienia i temperatury; przy nadkładzie o grubości większej od 400 m większość siarcznu wapnia występuje w postaci w anhydrytytu; często towarzyszy skałom solnym i gipsowym

Anhydtytowiec – zobacz: anhydrytyt

Animikit - mieszanina srebra rodzimego, galeny i nikielinu

Aniyolit – zobacz: anyolit

Ankaramit – skała magmowa żyłowa, zaliczona do bazaltu oliwinowego; zawiera fenokryształy oliwinu (9%) i augitu tytanowego (62%) tkwiące w cieście skalnym złożonym z mikrokryształów labradoru i augitu zawiera tytanomagnetyt, biotyt, apatyt, tlenki żelaza, szkliwo i wtórny kalcyt; występuje w formie dajek w  Ankarama (Madagaskar)

Ankaranandyt (lamboanit hiperstenowy) – skała magmowa głębinowa z grupy charnockitów; zbudowana z kwarcu (do 10%) i hiperstenu (do 40%) oraz skalenia; znana z Ankarananda (Madagaskar)

Ankaratryt (melanefelinit oliwinowy) – skała magmowa wylewna; zawiera fenokryształy augitu tytanowego (40–70%) i nefelinu tkwiące w szkliwie o składzie skalenia potasowego, sanidynu i nefelinu, w jej budowie w znacznej ilości uczestniczy również oliwin (do 7%); znana z Ankaratra (Madagaskar)

Ankinovichit = ankinoviczyt

Annerödyt (aanerödit, aannerödit) – zorientowane zrosty samarskitu z niobitem; zawiera domieszki U, Y, Th i Fe

Annimolit – mieszanina thomsonitu i natrolitu

Annivit – tetraedryt bizmutowy

 Anoforyt (anophorit) - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Na,Ca)2(Fe,Mg,Ti)5Si8O22(OH)2; magnesioarfvedsonit tytanowo-wapniowy; nazwa zdyskredytowana

Anoksyt (anauxyt) - substancja mineralna o wzorze chemicznym Al2Si2O5(OH)4;  mieszanina kaolinitu i amorficznego SiO2; dawniej był uważany za odmianę kaolinitu z wyższym stosunkiem SiO2:Al2O3; Vzniká při fosilnim klimatickěm zvětrávánf vulkanitů a tvořilfstečkovité pseudobex. tvary a obloukovitě obnuté červfkovité lupfnkovité útvary a pseudomorfózy po kryształy augitu; biały, żółtawy i błękitny; tworzy tabliczkowe kryształy o perłowym połysku. Opisany z Hradiště koło Biliny (Czechy), gdzie vzniká rozkladem živcovébo čediče; znany z łupków ogniotrwałych Dolnośląskiego Zagłębia Węglowego; rzadki (5); nazwa zdyskredytowana

Anomalit – pseudomorfozy minerałów Mn–Co–Ni po jeffersonicie

Anomit - substancja mineralna o wzorze chemicznym K(Mg,Fe)3(Si,Al)4O10(OH)2; odmiana biotytu różniąca się położeniem osi optycznych; nazwa zdyskredytowana

Anophoryt - zobacz: anoforyt

Anorthit = anortyt

Anorthoclas = anortoklaz

Anotrhominasragit = anortominasragit

Anortodiabaz – skała magmowa głębinowa, odmiana diabazu zawierająca zasadowy plagioklaz szeregu albit–andezyn

Anortofels – zobacz: anortytyt

Anortofir – zobacz: pilandyt

Anortoklazyt – skała magmowa zaliczana do grupy ortozytu, zbudowana prawie wyłącznie z anortoklazu

Anortozyt – skała magmowa głębionowa; tekstura masywna lub wstęgowa, struktura przeważnie gruboziarnista; w 90% zbudowana z plagioklazu szeregu oligoklaz–anortyt (najczęściej labrador) i w 10% ze skalenia potasowego (ortoklaz, mikroklin) oraz kwarcu, piroksenów, amfiboli, biotytu, rzadko oliwinu; akcesorycznie zawiera magnetyt, ilmenit, hemoilmenit, granat, rutyl, cyrkon i inne; występuje wśród utworów magmowych krystalizujących w głębokich partiach skorupy ziemskiej lub tworzy samodzielne, nieraz ogromnych rozmiarów batolity; współwystępuje z gabrem, diorytem, norytem, tytanomagnetytowymi ciałami rudnymi, syenitem i mangerytem

Anortozyt korundowy – zobacz: kysztynit

Anortytyt (anortofels) – skała magmowa głębionowa; odmiana anortozytu; zbudowana głównie z plagioklazu (anortyt); w podrzędnych ilościach zawiera skaleń potasowy (ortoklaz, mikroklin), kwarc, piroksen, amfibol, biotyt, rzadko oliwin a akcesorycznie magnetyt, ilmenit, hemoilmenit, granat, rutyl, cyrkon i inne

Anortytyzyt (hornblendyt plagioklazonośny) – skała magmowa głębinowa; zbudowana głównie z hornblendy; zawiera do 10% skalenia o składzie anortytu, niekiedy biotyt, haüyn, magnetyt, apatyt, pirop i inne

Anosovit - substancja mineralna o wzorze chemicznym Ti3O5; = armalcolit; nazwa zdyskredytowana

Anosovit – syntetyczny Ti2O5 lub Ti3O5; akładnik żużli

Anoteryt – skała magmowa; odmiana granitu rapakiwi odznaczająca się obecnością prawidłowo wykształconych kryształów kwarcu; krystalizuje w głębokich strefach skorupy ziemskiej

Anorthit = anortyt

Anorthoclas = anortoklaz

Anorthominasragrit = anortominasragryt

Ansonit - substancja o wzorze chemicznym Ca2-2xMn5+xO11(OH)2 . 2H2O

Antamokit – mieszanina petzytu i calaverytu

Antarcticit = antarktycyt

Anthochroit - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Ca,Mg,Fe)2Si2O6; = augit; nazwa zdyskredytowana

Anthofyllin = antofyllit

Anthogrammatyt - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Mg,Fe)7Si8O22(OH)2; = antofyllit; nazwa zdyskredytowana

Anthogrammit - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Mg,Fe)7Si8O22(OH)2; = antofyllit; nazwa zdyskredytowana

Antholit - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Mg,Fe)7Si8O22(OH)2; = antofyllit; nazwa zdyskredytowana

Antholith - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Mg,Fe)7Si8O22(OH)2; = antofyllit; nazwa zdyskredytowana

Anthophyllin - zobacz: antofyllin

Anthophyllit = antofyllit

Anthophyllit rayonné - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Mg,Fe)7Si8O22(OH)2; = antofyllit; nazwa zdyskredytowana

Anthosyderyt – pseudomorfozy kwarcu i tlenku żelaza po cummingtonicie; zawiera relikty cummingtonitu

Antiedrit = edingtonit

Antiedryt - zobacz: antyëdryt

Antiglaucophan - zobacz: antyglaukofan

Antigorit = antygotyt

Antillit – produkt przeobrażenia bronzytu

Antimonapat = valentinit

Antimonarsenik – arsen rodzimy zawierający domieszkę Sb

Antimonbleiblenda = boulangeryt

Antimonbleikupferblenda = bournonit

Antimonbleispat = bindheimit

Antimonblenda = kermesyt

Antimonblüte = valentinit

Antimonglanz = antymonit

Antimonkupfer = horsfordyt

Antimonkupferglanz = bournonit

Antimonnickel = breithauptyt

Antimonnickelglanz = ullmannit

Antimonocker – ochra antymonowa

Antimonpearceit - zobacz: antymonpearceit

Antimonphyllit – niedokladnie opisany, zapewne valentinit

Antimonselit = antymonselit

Antimonsilber = dyskrazyt

Antimonsilberblende = pirargyryt

Antimonsilberglanz = stephanit

Antimony = antymon rodzimy

Antitaenit - zobacz: antytaenit

Antofagastyt = eriochalcyt

Antofyllin (anthophyllin) - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Mg,Fe)7Si8O22(OH)2; = antofyllit; nazwa zdyskredytowana

Antogrammatyt (antogrammit) = antofyllit

Antogrammit – zobacz: antogrammatyt

Antolit – antofyllit lub cummingtonit

Antozonit (fluoryt cuchnący) – ciemnofioletowa niekiedy prawie czarna odmiana fluorytu; piękne ciemnofioletowe kryształy antozonitu współwystępujące z kalcytem pozyskuje się w Bancroft (Ontario, Kanada); podobnie ciemnofioletowe kryształy znaleziono w Bolanos (Jalisco, Meksyk)

Antracyt – produkt zaawansowanych przemian metamorficznych węgli; zawiera ponad 94% węgla; połysk metaliczny, przełam muszlowy; jest najwyższym ogniwem uwęglenia substancji roślinnej

Antrakoluit – zobacz: antrakonit

Antrakonit (1) – odmiana kalcytu zabarwiona na czarno domieszką substancji organicznych; opisany m. in. z Mokrzeszowa koło Świdnicy

Antrakonit (2) (antrakolit) – odmiana wapienia bitumicznego; występuje wśród łupków ałunowych Szwecji

Antraks – zobacz: antrax

Antraksolit – zbliżony do antracytu produkt zaawansowanych przemian metamorficznych ropy naftowej i jej pochodnych; zawiera 93–97% węgla; tworzy wypełnienia żył w skałach osadowych zwłaszcza współwystępujących z łupkami bitumicznymi; niekiedy spotykany również w skałach krystalicznych; antraxolit (ř.) C11HI20?, též uranová odm., antracitu podobná, blíženeurčená 1átka. jest smolně Iesklý, kruchy, rysa má černý, lom Iasturnatý. T = 3-4. h - 2. jest původně popsán z kanadského a transvaalského prekambria, též ze stře~očeských diabasd. Pokud absorbuje uran, stává se rudou U, w hlubších patrech uranové mineralizace na Příbramsku tvoři hnizda w žilovině a žilky ve smolinci. Předpokládá se, že organ. hmota byla vynesena do rudnich žil z podložních sedimen. tů hydrotermálními roztoky. Geol. průz. 20, 275-276, 1978. (4).

 Antrax (antraks) – dawna nazwa czerwonych kanieni, głównie granatów i spineli

Antrofyllit (antrophyllit) - bliżej nieokreślona substancja mineralna zawierająca przypuszczalnie  K, Al, Si i O; nazwa zdyskredytowana

Antrophyllit - zobacz antrofyllit

Antsohit – skała magmowa żyłowa, lamprofirowa zaliczana do minetty; zawiera fenokryształy biotytu (42%) tkwiące w drobnoziarnistym cieście skalnym złożonym z hornblendy (39%), kwarcu (19%) i nielicznego apatytu; znana z Antsohy–Bach (Madagaskar)

Antyëdryt (antiëdrit) -substancja mineralna o wzorze chemicznym BaAl2Si3O10 · 4H2O; = mesolit; nazwa zdyskredytowana

Antyglaukofan (antiglaucophan) - substancja mineralna o wzorze chemicznym Na2(Mg,Fe,Al)5(Si,Al)8O22(OH)2; glaukofan lub crossyt; nazwa zdyskredytowana

Antymikropertyty – wrostki lamelek skalenia–K (najczęściej mikroklinu niekiedy przechodzącego w ortoklaz) wielkości 5–10 μm  w albicie lub oligoklazie

Antymonpearceit (antimonpearceit)  - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Ag,Cu)16(Sb,As)2S11; nazwa zdyskredytowana

Antymonpirochlor – pirochlor antymonowy

Antypegmatyt – prawidłowe przerosty kwarcu z albitem

Antypertyty – wrostki lamelek skalenia–K wielkości 100–1000 μm w albicie lub oligoklazie

Antyrapakiwi – skała magmowa, porfirowata o składzie granitu w której w przeciwieństwie do rapakiwi fenokryształy zbudowane są z plagioklazu otoczonego obwódką skalenia potasowego

Antytaenit (antitaenit) - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Ni,Fe); nazwa nie zaaprobowana przez IMA

Anyan nat thwe (kamień ducha) – dobrze wykształcone, oktaedryczne kryształy spineli

Anyolit (aniyolit, zoisyt z rubinem) – zielona odmiana zoisytu wywołana domieszką Cr3+ z Longido w Tanzanii; wykorzystywany w jubilerstwie w postaci kaboszonów i niewielkich ozdób

Anyuiit = anjuiit

Aoryt – mieszana skała metamorficzna zawierająca liczne relikty skał starszych występujące w formie szlir lub podobnych do łupku warstewek poprzedzielanych materiałem granitoidowym

Apachit (apaczyt) – skała magmowa wylewna zaliczana do grupy fonolitu nefelinowego; zawiera duże skorodowane fenokryształy sanidynu, niekiedy mikropertytu oraz drobniejsze nefelinu w otoczkach amfibolowo–piroksenowych, tkwiące w średnio– lub drobnoziarnistym cieście skalnym złożonym z egirynu, barkewikitu, arfwedsonitu, enigmatytu, mikropertytu, rzadziej diopsydu, apatytu, tytanitu i interstycyjnego analcymu; występuje w formie pokrywy lawowej o dobrej podzielności płytowej w Apache Mts (Teksas, Stany Zjednoczone)

Apacza złoto = piryt

Apaczyt – zobacz: apachit

Apaneit – skała magmowa; zbudowana z apatytu i nefelinu; w podrzędnych ilościach zawiera egiryn, biotyt, tytanit i magnetyt; jest częścią intruzji sjenitu nefelinowego w Masywie Chibińskim (Półwysep Kola, Rosja)

Apatyt - zobacz: apatyty

Apatyt chlorowy = chlorapatyt

Apatyt chlorowy jednoskośny - substancja o wzorze chemicznym Ca5[(Cl,OH,F)|(PO4)3]

Apatyt fluorowy = apatyt

Apatyt–(Cl) (Cl–apatyt) = chlorapatyt

Apatyt–(F) (F–apatyt) = apatyt

Apatyt hydroksylowy = hydroksylapatyt

Apatyt krzemianowo–siarczanowy = ellestadyt

Apatyt krzemianowo–strontowy – wątpliwy

Apatyt strontowy - odmiana apatytu

Apatyt tlenowy - substancja o wzorze chemicznym Ca5[O|(PO4)3]

Apatyty - grupa bezwodnych fosforanów o ogólnym wzorze chemicznym (Ca,Ba,Pb,Sr,...)5(PO4,CO3)3(F,Cl,OH) w których obok anionów [PO4]3– występują dodatkowo aniony F, Cl i OH; w odmianach węglanowych część anionów jest zastąpiona przez słabo rozpowszechniony w świecie minerałów anion [CO3OH]; wśród apatytów wyróżniane są dwie podgrupy: apatyty fosforanowe i nieporównywalnie słabiej rozpowszechnione apatyty krzemianowe; w przyrodzie, w czystej postaci występują bardzo rzadko, pospolicie natomiast tworzą mieszaniny różniące się strukturą lub barwą, a często również właściwościami fizycznymi; mieszaniny apatytów mają własne nazwy zwyczajowe; apatyty krystalizują w klasie bipiramidy heksagonalnej tworząc wydłużone słupkowe kryształy, niekiedy mają pokrój igiełkowy, rzadziej tabliczkowy; przeważnie występują w skupieniach ziarnistych lub zbitych; pojawiają się także w postaci naskorupień, nacieków, skupień sferolitycznych oolitowych i ziemistych; bezbarwne, białe, różowe, oraz w różnych odcieniach żółte, niebieskie i fioletowe do fioletowo-czerwonych; przezroczyste do nieprzezroczystych; rysa biała; kryształy wykazują szklisty połysk; łupliwość wyraźna w jednym kierunku; przełam muszlowy do nierównego; kruche; występują w niektórych skałach magmowych, niekiedy jako główny składnik; spotykane także w utworach pneumatolitycznych i hydrotermalnych oraz fosforanowych skałach osadowych; rzadziej pojawiają się w pegmatytach; większe okazy apatytu o zastosowaniu jubilerskim, spotyka się bardzo rzadko; piękne, niebieskie kryształy i bardzo czyste bezbarwne okazy pochodzą z Birmy; niebieskozielone apatyty o włóknistej struktudze dające po oszlifowaniu efekt kociego oka pozyskuje się w Sri Lance; dobrze wykształcone kryształy o barwie żółtej wydobywa się w Cerro del Mercado (Duranco, Meksyk); okazy o barwie fioletowej pochodzą z Greifenstein (Saksonia, Niemcy); w Auburn w stanie Maine i w San Diego w stanie Kalifornia (Stany Zjednoczone) pozyskuje się okazy o unikalnej barwie fioletowo-czerwonej; Brazylia dostarcza żółtych i zielonych apatytów wykazujących efekt kociego oka; dające się dobrze polerować, zielone kryształy pochodzą z Mozambiku; w Rosji barwne okazy apatytu o zastosowaniu gemmologicznym pozyskuje się głównie w masywie Inagil (Jakucjia), na Półwyspie Kola i w Górach Kysztymskich (Ural); w Polsce apatyty spotyka się w żyłowych cieszynitach występujący6ch w okolicy Cieszyna, Bielska Białej i Żywca, w marmurach ze Sławniowic (Dolny Śląsk) oraz na północno-wschodnim obrzeżu Gór Śswiętokrzyskich; bardzo cenione jako materiał rzeźbiarski oraz do produkcji galanterii ozdobnej i pamiątek

Apatyty fosforanowe – podgrupa minerałów z grupy apatytów której skrajnymi członami są: apatyt węglanowy, apatyt fluorowy, apatyt hydroksylowy i apatyt chlorowy

Apatyty krzemianowe – podgrupa minerałów z grupy apatytów; w ich składzie dominującą rolę odgrywa anion [SiO4]4–, niekiedy powiązany z anionem [SO4]2–, który w sprzyjających warunkach może nad nim przeważać (np. fluorellestadyt, chlorellestadyt)

Aphanes – zobacz: aphanesyt

Aphanesyt (aphanes) = klinoklaz

Apheres = libethenit

Aphrizyt – ciemna odmiana turmalinu zasobna w Fe

Aphrochalcyt = tyrolit

Aphrodyt = stevensyt

Aphryt – pseudomorfozy aragonitu po gipsie

Aphtalos - zobacz: aphthitalit

Aphthitalit = aftitalit

Aphthitalit (aphtalos) = aftitalit

Aphtonit – tetraedryt srebrowy

Apiryt – różowobrzoskwiniowa odmiana turmalinu

Aplit (haplit) – magmowa skała żyłowa; struktura drobnoziarnista, cukrowata i różnoziarnista; zbudowana z kwarcu, skalenia potasowego (ortoklaz lub mikroklin), plagioklazu (albit lub oligoklaz) oraz niewielkiej ilości muskowitu; może zawierać amfibole, augit, biotyt, bronzyt egiryn, diallag, piroksen i inne jednak w ilości nie przekraczającej łącznie 2% a także haüyn, nefelin, nosean, i sodalit; występuje w formie nieregularnych żył, apofiz, dajek i małych pni lub tworzy brzeżne części masywów granitoidowych

Aplit diabazowy (diabazyt)– aplit genetycznie związany z intruzjami diabazów

Aplit diorytowy (plagiaplit) – aplit genetycznie związany z intruzjami diorytów

Aplit monzonitowy (feldspatyt) – aplit genetycznie związany z intruzjami monzonitów

Aplogranit – zobacz: alaskit

Aplogryt – zobacz: szarogłaz; nazwa nieużywana

Aplom – ciemnobrązowy andradyt glinowy, pośredni pomiędzy piropem i almandynem

Apoanalcym (apoanalcyt) - substancja mineralna o wzorze chemicznym Na2Al2Si3O10 · 2H2O; mieszanina zasobna w analcym; być może zawiera hydronefelin; nazwa zdyskredytowana

Apoanalcyt - zobacz: apoanalcym

Apofyllit (1) = fluorapofyllit

Apofyllit (apophyllit) (2) - zobacz: apofyllity

Apofyllity - grupa krzemianów warstwowych o ogólnym wzorze chemicznym Ca4Si8O20(OH,F) · 8H2O w skład której wchodzą: hydroksylapofyllit, fluorapofyllit i natroapofyllit; kryształy zwykle pseudoheksagonalne, często zmodyfikowane, o pokroju tabliczkowym, bipiramidalnym lub słupkowym przy czym ściany słupów są pionowo zbrużdżone; tworzą skupienia zbite, blaszkowe lub ziarniste; bezbarwne, białe lub żółte, różowe i niebieskie, rzadko zielone; przezroczyste do przeświecających; rysa biała; połysk szklisty, na powierzchni przełamu perłowy; łupliwość wyraźna w jednym kierunku; przełam nierówny; kruche; minerały hydrotermalne tworzące wypełnienia pustek migdałowcowych w zasadowych skałach wylewnych; występują z zeolitami, datolitem, pektolitem i kalcytem; spotykane także w szczelinach granitów i w żyłach przecinających skały metamorficzne; głównym źródłem różowych kryształów apofyllitów jest prowincja Guanajuato (Meksyk); duże bezbarwne kryształy pozyskuje się w Centreville w hrabstwie Fairfax (Wirginia, Stany Zjednoczone); ich liczne wystąpienia znane są również w stanach Kalifornia, New Jersey, Kolorado i Pensylwania; najsławniejszymi wystąpieniami bezbarwnych i bladozielonych apofyllitów są niewątpliwie rejony Lanauli i Poona (Indie); znane także z Kanady, Nieniec, Szwajcarii, Czech i Rosji (Góry Jenisejskie); ze względu na dużą kruchość i dobrą łupliwość zastosowanie apofyllitów w jubilerstwie ogranicza się do pojedyńczych bezbarwnych lub zielonych okazów

Apokalcyt – zapewne produkt przeobrażenia analcymu

Apophyllit - zobacz: apofyllit

Apotom = celestyn

Applelit = kalcyt

Apricotin (1)– odmiana kwarcu o barwie morelowej pozyskiwana w Cape May (New Jersey, Stany Zjednoczone)

Apricotin (2) – różowa odmiana granatu z New Jersey (stany Zjednoczone)

Apyrit – zobacz: rubelit

Aqua Aura (niebieskie złoto) – kwarce lub topazy o barwie niebieskiej sztucznie powlekane złota folią w celu uzyskania na powierzchni efektu iryzacji o barwie złotej lub zielonawoniebieskiej

Aquagem - zobacz: akwagem

Aqualit - substancja mineralna o wzorze chemicznym 8(H3O)(Na,K,Sr)5Ca6Zr3[Cl|(OH)9|Si26O66]

Aquamarin – zobacz: akwamaryn

Arabi – irańska nazwa średniej jakości turkusu powszechnie stosowana na rynkach jubilerskich Bliskiego Wschodu

Arabij – bladozielony szmaragd pochodzący z Bliskiego Wschodu

Arabskie paciorkim – polerowane kawałki gałązek koralowiny o zbliżonych wymiarach 1,5–2 cm długości z nawierconymi poprzecznie otworkami; wykorzystywane do produkcji ozdobnych naszyjników z koralu

Aragonit – tradycyjna nazwa olbrzymich żółtych stalagmitów z Karibib (Namibia)

Aragonit barowy = alstonit

Aragotyt – mieszanina węglowodorów

Arandisyt – substancja o wzorze 4Ge2O . 2SnO3 . 3Sn[SiO4]; być może mieszanina; bardzo rzadko spotykany w przyrodzie; napotkany w kopalni cyny w pobliżu Arandis (Namibia); jabłkowozielony; poszukiwany kamień jubilerski; niezwykle efektowne są kamienie jabłkowozielone z zewnętrzną obwódką brązowego limonitu

Arapahit – skała magmowa wylewna; odmiana bazaltu magnetytowego; przypuszczalnie brekcja; porowata; zbudowana głównie z magnetytu (powyżej 50%), bytownitu, augitu i apatytu; znana z Kolorado (Stany Zjednoczone)

Arcanit = arkanit

Arctit = arktyt

Ardmoryt – odmiana bentonitu z Kanady

Arduinit - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Ca,Na,K)(Si,Al)12O24 · 7H2O; = mordenit; nazwa zdyskredytowana

Arendalit (1) (arendyt) = epidot

Arendalit (2) – warstwowana skała metamorficzna uznawana za charnockit alkaliczno–skaleniowy; powstaje z gnejsu na drodze metasomatozy; znana z Arendal (Norwegia)

Arendyt – zobacz: arendalit

Arequipit = mieszanina bindheimitu i kwarcu

Arfvedsonit - substancja mineralna o wzorze chemicznym Na3Fe5Si8O22(OH)2; hipotetyczny skrajny człon amfiboli z podgrupy eckermannit-arfvedsonit; nazwa zdyskredytowana

Arfwedsonit = zobacz: arfvedsonit

Argeinit – hornblendyt oliwinowy z Argein

Argentobismutyt = schapbachit

Argentocuproauryt - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Cu,Ag)3Au; auricupryd srebrowy; nazwa zdyskredytowana

Argentopyrit = argentopiryt

Argentorodostannit = toyohait

Argentotetraedryt (argentotetrahedrit) - substancja mineralna o wzorze chemicznym Ag11(Fe,Zn,Hg)2Sb4S12,2; nazwa nie zaaprobowana przez IMA

Argentotetrahedrit - zobacz argentotetraedryt

Argentyn – lamelkowata odmiana kalcytu wyróżniająca się perłowym połyskiem

Argentyt - pseudomorfozy akantytu po regularnym Ag2S; nazwa zdyskredytowana

Argilit – skała ilasta pochodząca ze zwietrzenia gtabra; znana z Nowej Rudy (Polska)

Argillit – skaleń o barwie czrewonej i łupkopodobnej teksturze, składem chemicznym zbliżony do ortoklazu; napotkany w Kolumbii Brytyjskiej

Argyrit = argentyt

Argyroceratyt – zobacz: kerargyryt

Argyropirotyn = sternbergit

Argyropiryt = argentopiryt lub sternbergit

Argyrose = argentyt

Argyrythrose = pirargyryt

Aricyt - substancja mineralna o wzorze chemicznym CaAl2Si2O8 · 4H2O; = gismondyt; nazwa zdyskredytowana

Ariégit – skqała magmowa głębinowa; piroksenit oraz jego odmiany hornblendowe, granatowe i granatonośne tworzące strefy w lherzolitach w Ariége; podrzędnie zawierają oliwin, biotyt i spinel

Arit - nikielin antymonowy o wzorze chemicznym Ni(AsSb)

Arizonit (1) - substancja mineralna o wzorze chemicznym Fe2O3 · 3TiO2; nazwa zdyskredytowana

Arizonit (2) (ortotarantulit) – skała magmowa żyłowa powiązana z granitami alkalicznymi; zbudowany z kwarcu i ortoklazu (mikropertyt ortoklazowy lub mikroklinowy); akcesorycznie zawiera muskowit, cyrkon, granat, rutyl i tlenki żelaza; występuje w formie dajek w Arizonie (Stany Zjednoczone)

Arizoński kamień – zobacz: kamień arizoński

Arkansyt – morfologiczna odmiana brookitu; żółtobrunatny; przeświecający; pozyskiwany m. in. w Magnet Cove (Arkansas, Stany Zjednoczone)

Arkelit - substancja mineralna o wzorze chemicznym ZrO2; nzawa zdyskredytowana

Arkezyn (porfiroid) – przeobrażony hydrotermalnie granit hornblendowy z masywu Mont Blanc w Alpach; zbudowany z ortoklazu, kwarcu, hornblendy, tytanitu, plagioklazu i biotytu

Arkit – skała magmowa głebinowa lub żyłowa zaliczana do foidolitów; odpowiednik fergusytu lub ijolitu pseudoleucytowego; postać porfirowa; zawiera fenokryształy pseudoleucytu (37%) oraz drobniejsze kryształy nefelinu (26%), melanitu (14%) i ortoklazu (4%) a ponadto augit (11%), egiryn (8%), biotyt, magnetyt, tytanit i apatyt; występuje w brzeżnej części intruzji ijolitowej

Arkoza (piaskowiec arkozowy) – skała osadowa okruchowa; odmiana piaskowca w której 25–100% ziarn stanowi skaleń; ponadto w zmiennych ilościach zawiera ziarna kwarcu, okruchy skał, miki i spoiwo; szara, różowa lub czerwona

Arkozyt (kwarcyt arkozowy) – arkoza w której p–ierwotne spoiwo zostało zastąpione kwarcem

Arksudyt (arksutyt) – odmiana chiolitu pozyskiwana na Grenlandii

Arksutyt – zobacz: arksudyt

Arktizyt – zobacz: werneryt

Arktolit – bliżej nie określony, zbliżony do prehnitu

Arnhemit - substancja mineralna o wzorze chemicznym K4Mg2(P2O7)2 · 5H2O; nazwa nie zaaprobowana przez IMA

Arnimit = antleryt

Arrojadyt - zobacz: arrojadyty

Arrojadyty - grupa minerałów o ogólnym wzorze chemicznym A2B2CaNa2M13Al(PO4)11(PO3OH)W2

Arpidelit – zobacz: aspidelit

Arqueryt = kongsbergit

Arsenat-biełovit (arsenate-belovit) - substancja mineralna o wzorze chemicznym Ca2Mg(AsO4)2 · 2H2O; = talmessyt; nazwa zdyskredytowana

Arsenate-belovit - zobacz: arsenatbiełovit

Arsenblüte – arsenolit, częściowo także farmakosyderyt

Arsendestinezyt = bukovskyit

Arseneisen (1) – syntetyczny FeAs

Arseneisen (2) = löllingit

Arseneisensinter = pitticyt

Arsenfyllit = claudetyt

Arsenglanz – arsen rodzimy z domieszkami

Arsenic = arsen rodzimy

Arsenicyt = farmakosyderyt

Arsenikalkies = löllingit

Arseniksinter = skorodyt

Arseniodialyt - substancja mineralna o wzorze chemicznym Mn3O4; nazwa zdyskredytowana

Arseniosiderit = arseniosyderyt

Arsenit = arsenolit

Arsenkies = arsenopiryt

Arsenkobalt = saffloryt

Arsenkobatkies = skutterudyt

Arsenkupfer – domeykit, algodonit lub whitneyit

Arsenoargentyt - substancja o wzorze chemicznym Ag3As; trorzy wrostki w arsenie rodzimym

Arsenobismit - substancja mineralna o wzorze chemicznym Bi2AsO4(OH)3; niedokładnie poznany; mieszanina preisingerytu z podrzędnym atelestytem i zrostami beudantytu z segnitytem; rzadki (5); Kub. OkrovájemnoZrnDá hmota; żółto-brązowy i żółto-zielony; h - 5,7. Druhotný nerost w Tintic (Juab Co., Utah, Stany Zjednoczone) i w Tazně (Bol.); nzawa zdyskredytowana

Arsenoclasit = arsenoklazyt

Arsenocrosyt – zobacz: arsenosyderyt

Arsenodialytyt - substancja mineralna o wzorze chemicznym Mn3O4; nazwa zdyskredytowana

Arsenoferryt = löllingit

Arsenoflorencyt-(La) - substancja mineralna o wzorze chemicznym LaAl3(AsO4)2(OH)6; nazwa nie zaaprobowana przez IMA

Arsenoflorencyt-(Nd) - substancja mineralna o wzorze chemicznym NdAl3(AsO4)2(OH)6; nazwa nie zaaprobowana przez IMA

Arsenomelan = sartoryt

Arsenopalladinit = arsenopalladynit

Arsenopiryt kobaltowy – zobacz: danait

Arsenopyrit = arsenopiryt

Arsenorenieryt - substancja o wzorze chemicznym Cu11FeGeAs4; znany ze złoża Cu-Zn-Pb Ruby Creek, Alaska, Stany Zjednoczone

Arsenosulvanit - substancja mineralna o wzorze chemicznym Cu12VAs3S16; nazwa zdyskredytowana

Arsenosyderyt (arsenocrosyt) = löllingit

Arsenotelluryt – bliżej nieokreślony związek Te, As i S

Arsenothoryt – zobacz: shentulit

Arsenstilbit = stibikonit

Arsensulfuryt – bezpostaciowa siarka rodzima zawierająca do 29% As

 Arsenuranocircyt = metaheinrichit

Arsenvanadynit – zobacz: endlichit

Arsenowaylandyt - substancja mineralna o wzorze chemicznym BiAl3(AsO4)2(OH)6; nazwa nie zaaprobowana przez IMA

Arsenpolibazyt (arsenpolybasit) - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Ag,Cu)16As2S11; nazwa zdyskredytowana

Arsenpolybasit - zobacz: arsenpolibazyt

Arsenuranospathit = arsenuranospatyt

Arshinovit – zobacz: arszynowit

Arsoit – magmowa skała wylewna; postać porfirowa; zawiera fenokryształy ortoklqazu (68%), andezynu (9%), diopsydu (13%), biotytu i oliwinu (3%) tkwiące w trachitowym cieście skalnym (4%) złożonym z ortoklazu, plagioklazu (bytownit lub andezyn), leucytu lub sodalitu, augitu, magnetytu, apatytu i w podrzędnych ilościach szkliwa; znana z potoku lawowego Arso na wyspie Ischia koło Neapolu (Włochy)

Arszynowit (arshinovit, gelzircon) – zmetamiktyzowany cyrkon

Artykulit – zobacz: itacolumit

Arvait – zobacz: żelazo meteorytowe

Aryt – kryształy mieszane szeregu nikielin NiAs – breithauptyt NiSb; częściowo bywają odmieszane

Arzakit - substancja mineralna o wzorze chemicznym Hg3S2Br2; nazwa nie zaaprobowana przez IMA

Asbeferryt - substancja mineralna zawierająca Mg, Ca, Si, O i OH o przypuszczalnym wzorze chemicznym (Mg,Fe2+,Mn2+)7Si8O22(OH)2; odmiana azbestu amfibolowego utworzona przez włókniste skupienia cummingtonitu manganowego; nazwa zdyskredytowana

Asbest – zobacz: azbest

Asbestos – zobacz: azbest

Asbestyn – zobacz: azbest

Asbestinit - substancja mineralna zawierająca Mg, Ca, Si, O i OH; zobacz: azbest; nazwa zdyskredytowana

Asbestoid - substancja mineralna zawierająca Mg, Si, O i OH; zobacz: azbest amfibolowy; nazwa zdyskredytowana

Asbestus - substancja mineralna zawierająca Mg, Si, O i H2O; zobacz: azbest amfibolowy; nazwa zdyskredytowana

Asbestyt – zobacz: azbest

Asbofit – odmiana azbestu chryzotylowego

Asbolan miedziowy – odmiana wadu zasobna w CuO i CoO; wykryty w strefie utlenienia złóż kruszców Cu i Co w Zairze

Asbolit – zobacz: asbolan

Aschaffit (aszafit) – skała magmowa żyłowa, lamprofirowa; zaliczana do grupy kersantytu lub minetty; zawiera fenokryształy ortoklazu i kwarcu; znana z Aschaffenburg w Bawarii (Niemcy)

Ascharyt - zobacz: aszaryt

Ascharyt-α - zobacz: aszaryt

Ascharyt-β - zobacz: aszaryt

Asfalt (asphalt, asphaltum) – mieszanina bituminów; produkt wietrzenia ropy naftowej stanowiący pozostałość po odparowaniu jej lotnych składników; zawiera 78–86% C, 9–11% H, 4–13% O, N i S; stała, krucha i nieco plastyczna substancja o barwie smolistoczarnej; przełam muszlowy; rozpuszczalna w niektórych rozpuszczalnikach organicznych; temperatura topnienia <105)oC; występuje jako wypełnienie szczelin i pustek w skałach

Asfaltyt – produkt wietrzenia i polimeryzacji asfaltu; stała, krucha substancja o barwie czarnej; rozpuszczalna w niektórych rozpuszczalnikach organicznych; temperatura topnienia >105)oC

Ashanit - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Nb,Ta,Fe,Mn,V)4O8; mieszanina ixiolitu-(Y) i uranmikrolitu; Ort. w tmavých zmech; połysk półmetaliczny do smolistego; rysa brązowa; przełam Iastumatý; h - 5,8-6,6; w obrazie mikroskopowym jest czerwonobrązowy; opisany z Ałtaju w SZ. Chinach; bardzo rzadki (6); nazwa zdyskredytowana

Ashover spat – jasnożółty fluoryt z Ashover w hrabstwie Derby (Anglia)

Ashtonit - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Ca,Sr,Na,K)(Si,Al)12O24 · 7H2O; mordenit strontowy; nazwa zdyskredytowana

Asic–emerald – syntetyczny szmaragd otrzymywany przez japońską firmę Sangyo

Askanit (acanit) – zbentonityzowany tuf wulkaniczny; powstał w wyniku montmorillonityzacji szkliwa magmowego; znany z okolic Baku

Asmanit – odmiana trydymitu występująca w meteorytach

Asnidyt – chromojadeit z Nowej Gwinei

Asparagolit (kamień szparagowy) – żółtozielonawe dobrze wykształcone kryształy apatytu z Sierra de Espuña (rejon Murcja, Hiszpania)

Aspasiolit = cordieryt

Asperolit (1) – dawna nazwa epidotu i chryzokoli

Asperyt – skała magmowa wylewna; odmiana hyalodacytu zawierająca 20–30% kwarcu, plagioklaz oraz niewielką ilość amfibolu i piroksenu; znana z Aleutów

Asphalt – zobacz: asfalt

Asphaltum – zobacz: asfalt

Aspidelit (arpidelit) – dawna obecnie nieużywana nazwa tytanitu

Assyntyt – skała magmowa głębinowa; odmiana syenitu sodalitowego; postać trachitowa; zbudowany z albitu lub oligoklazu (10–35%), skaleni potasowych (65–90%) minerałów ciemnych (10–35%) i kwarcu (do 5%); w podrzędnych ilościach zawiera nefelin, augit tytanowy, biotyt, tytanit i tlenki żelaza; znany z Assynt (Szkocja, Wielka Brytania)

Asteria (1) – antyczna nazwa opali szlachetnych, szafirów gwiaździstych, kamieni księżycowych i innych wykazujących efekt opalescencji, gwiazdy, poświaty itp.

Asteria (2) – starożytny kamień ozdobny będący prawdopodobnie kwarcowym kocim okiem

Asteria (3) – zobacz: opal gwiazda

Asterios – starożytny kamień ozdobny będący prawdopodobnie kamieniem księżycowym lub kamieniem wykazującym efekt gwiazdy

Asteroit (1) – szafir gwiaździsty niskiej jakości

Asteroit (2) - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Ca,Mg,Fe)SiO3; = hedenbergit; nazwa zdyskredytowana

Asteroit (3) – odmiana augitu zasobna w Fe

Asterolity – zobacz: meteoryty kamienne; nazwa nieużywana

Astochit - substancja mineralna o wzorze chemicznym Na2Ca(Mg,Mn,Fe)5Si8O22(OH)2; richteryt manganowy; nazwa zdyskredytowana

Astoryt - substancja mineralna o wzorze chemicznym Na2Ca(Mg,Fe)5Si8O22(OH)2; = richteryt nazwa zdyskredytowana

Astrachanit (astrakhanit) - substancja mineralna o wzorze chemicznym Na2Mg(SO4)2 · 4H2O; = blödyt; nazwa zdyskredytowana

Astrakhanit - zobacz: astrachanit

Astralit – szklana imitacja lazurytu

Astridit – zobacz: astridyt

Astridyt (astridyt) – jasnoszmaragdowozielona odmiana smaragdytu (mieszanina jadeitu chromowego, pikotytu, opalu, kwarcu i limonitu) z piroksenitów oliwinowych Nowej Gwinei

Astrilit – syntetyczny niobian litu; imituje kamienie szlachetne

Astrokyanit-(Ce) = astrocyanit-(Ce)

Astrolit - substancja mineralna o wzorze chemicznym KAl2(Si,Al)4O10(OH)2; zielony muskowit; jego włókniste odmiany są niekiedy wykorzystywane w jubilerstwie; nazwa zdyskredytowana

Astrophyllit = astrofyllit

Astrumit – zobacz: kamień tybetański

Astrydyt – zmieniony metamorficznie dunit lub inna ultrazasadowa skała magmowa; zbudowany głównie ze skupień wtórnego jadeitu (powstałego z przeobrażenia oliwinu) oraz towarzyszącego mu z pikotytu i opalu; znany z Nowej Gwinei

Astryl – syntetyczny bezbarwny rutyl; imituje kamienie szlachetne

Astyt (hornfels andaluzytowo–łyszczykowy) skała metamorficzna z grupy hornfelsów w której dominującymi składnikami są andaluzyt i łyszczyki

Aszafit – zobacz: aschaffit

Aszaryt (ascharyt) - substancja mineralna o wzorze chemicznym MgBO2OH; = szajbelyit; nazwa zdyskredytowana; zbędnie wyróżniono dwie odmiany: aszaryt-α i aszaryt-β

Ataczyt – skała magmowa; szklista zawierająca rozproszone w swojej masie mikrolity ortoklazu, augitu, biotytu, muskowitu i tlenków żelaza; geneza niejasna; być może jest to skała wylewna podobna do szklistego ortofiru lub przeograżony porfiryt diorytowy zalegający w stropowo–aplitowej części intruzji magmowej typu lakkolitu; znany z góry Atacz na Uralu (Rosja)

Atakamit = atacamit

Ataksyt – skała magmowa piroklastyczna; podobna do brekcji masa skalna zbudowana zbezładnie ułożonego różnorodnego materiału piroklastycznego

Ataksyty – grupa meteorytów żelaznych; stanowią około 6,2% znanych meteorytów żelaznych (0,4% wszystkich meteorytów); zawierają powyżej 12% Ni; największą zawartość niklu wynoszącą 62% stwierdzono w ataksycie Oktibbeha; ataksyty maja nieuporządkowaną budowę wewnętrzną; nie wykazują ani figur Windmanstättena, ani lini Neumana; składają się prawie wyłącznie z plessytu a w przypadku gdy zawartość Ni przekracza w nich 28% praktycznie tylko z taenitu

Atelit = paraatakamit

Atheriastyt (aetheriastit, aetheristit) – produkt przeobrażenia mejonitu

Atlantynit – skała magmowa wylewna; odmiana bazanitu nefelinowego lub tefrytu nefelinowego; zawiera fenokryształy labradoru, augitutytanowego i sporadycznie oliwinu (w sumie 60%) tkwiące w cieście skalnym złożonym z labradoru, augitu tytanowego, oliwinu, nefelinu, tlenków żelaza i apatytu

Atlasovit = atłasovit

Atlasyt – mieszanina atacamitu i azurytu

Atopit – romeit sodowy

Attapulgit – zapewne identyczny z pałygorskitem lub jego odmiana; składnik wysoko cenionych ziem odbarwiających eksploatowanych w Attapulgas (Georgia, Stany Zjednoczone); w Polsce wystąpienia kerolitu–β podobnego do attapulgitu sygnalizowane są z Dolnego Śląska

Attapulgitpałygorskit = pałygorskit

Aubryty (bystyty, obryty) – zobacz: achondryty enstatytowe

Auerbachit – zmetamiktyzowane bipiramidalne kryształy cyrkonu ze syenitów nefelinowych

Auerlit – odmiana thorytu zawierająca do 9% P2O5, pierwiastków ziem rzadkich i CaO

Augit bazaltowy – augit o składzie pośrednim pomiędzy augitem zwyczajnym i augitem tytanowym; augit bazaltowy jest zwykle składnikiem bazaltów oliwinowych i ich odpowiedników wulkanicznych

Augit beztytanowy – zobacz: augit zwyczajny

Augit diopsydowy – augit składem zbliżony do diopsydu

Augit egirynowy – odmiana augitu stanowiąca człon przejściowy do szeregu diopsyd–akmit; cechuje się większą zawartością Na2O i Al2O3; bywa obecny w skałach metamorficznych których powstanie wiąże się z wysokimi temperaturami i ciśnieniami (gnejsy piroksenowe, charnockity, a także honfelsy)

Augit pigeonitowy – odmiana augitu spotykana w gabrach, bazaltach, diabazach diorytach i ich odpowiednikach wulkanicznych

Augit tytanowy – zawiera 3–6% wagowych TiO2; swoisty składnik esseksytów, teralitów, tefrytów, limburgitów, nefelinitów i cieszynitów; niekiedy spotykany również w bazaltach oliwinowych i ich odpowiednikach wulkanicznych

Augit zwyczajny (augit beztytanowy) – augit nie zawierający wcale lub zawierający tylko niewielkie Ti; w przeciwieństwie do zasobniejszych w alkalia augitów tytanowych augity zwyczajne zawierają mniej niż 1% Na2O; bywa obecny w skałach metamorficznych których powstanie wiąże się z wysokimi temperaturami i ciśnieniami ciśnieniami (gnejsy piroksenowe, charnockity, a także honfelsy)

Augitofir (porfiryt augitowy) – skała magmowa podobna do diabazu; zawiera fenokryształy augitu tkwiące w cieście skalnym złożonym głównie z plagioklazu i piroksenu

Augitowa skała – zobacz: augityt

Augity – szereg minerałów z grupy piroksenów o najbardziej urozmaiconym składzie; cechą wyróżniającą augity są podstawienia Al3+ (do 8,2% Al2)3 w dwuczłonowych łańcuchach [Si2O6], z czym związane są liczne podstawienia wśród niektórych kationów; w niektórych odmianach augitów pojawia się 3–6% wagowych TiO2 (augit tytanowy); odmiany augitów nie zawierające wcale lub zawierające tylko niewielkie Ti są określane jako augity zwyczajnie; ponadro augity zwyczajne w przeciwieństwie do zasobniejszych w alkalia augitów tytanowych zawierają mniej niż 1% Na2O; w odmianach magnezowych pojawia się niekiedy chrom w ilości do 1% Cr2O3 oraz nikiel w ilości około 0,1% NiO; wyróżniany ponadto bywa augit bazaltowy o składzie pośrednim pomiędzy augitem zwyczajnym i augitem tytanowym, oraz augity diopsydowe zbliżone składem do diopsydu; augity tworzą również odmiany przejściowe do szeregu diopsyd–akmit, które cechują się większą zawartością Na2O i Al2O3 (augity egitynowe); do szeregu augitów zalicza się również fassait; augity zwyczajne krystalizują w postaci krutkich niekiedy spłaszczonych słupów; zmienność składu augitów sprawia że ich osobniki mają budowę pasową, niekiedy również klepsydrową, bgędącą wskaźnikiem w badaniach przebiegu krystalizacji magmy; augity tworzą również skupienia ziarniste; makroskopowo augity mają niemal czarną barwę

Augityt (1) (tefryt nefelinowy) – magmowa skała wylewna lub żyłowa; zawiera fenokryształy augitu tytanowego (40%) i pojedyńcze ziarna amfibolu tkwiące w szkliwie (55%) o składzie nefelinu z rozproszonymi mikrolitami ilmenitu, magnetytu, apatytu i haüynu lub w cieście skalnym złożonym z analcymu

Augityt (2) (augitowa skała) – skała metamorficzna zbudowana wyłącznie z augitu

Augustyt – apatyty pozyskiwane w Rosji

Auluth agate – agat z okolic Jeziora Górnego (Kanada)

Auralit (1) – częściowo przeobrażony cordieryt

Auralit (2) – przeobrażony ijolit

Auricupryt = auricupryd

Auroamalgam-γ - substancja o przybliżonym wzorze chemicznym (Au,Ag)Hg

Auroantimonat - substancja mineralna o wzorze chemicznym AuSbO3; nazwa nie zaaprobowana przez IMA

Aurocuproit - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Cu,Pd)3Au; nazwa zdyskredytowana

Auropras (goldpras) – złocista odmiana chryzoprazu ze Szklar

Aurychalcyt – odmiana smithsonito o intensywnie zielonej barwie wywołanej domieszką związków miedzi

Aurypigment = auripigment

Aurytelluryt = sylvanit

Australity – naturalne szkliwo (tektyt) – są najbardziej rozprzestrzenionym rodzajem tektytów na Ziemi; zwykle ciemnobrunatne prawie czarne, w cienkich odłupkach i na krawędziach okazów przeświecają brązowo; zawierają drobne inkluzje kwarcu, cyrkonu, rutylu, chromitu, monacytu i korundu, reliktowe ziarna cristobalitu i trydymitu rzadko coesytu i niekiedy sferule żelaza niklonośnego, kryształki magnetytu oraz ziarna schreibersytu i troilitu; obszar występowania australitów obejmuje południową i częściowo północną część Australii (australity właściwe), Indonezję (javaity z północnej części Jawy i z Borneo, billitonity z wyspy Bellitung, szkliwo z Sumatry), Indochiny (indochinity z Laosu i Kampuczy oraz wietnamity z Wietnamu), Tajlandię (tajlandyty), Filipiny (filipinity z wyspy Flora w archipelagu Małych Wysp Sundajskich, rizality z prowincji Rizal w obrębie północnych wysp filipińskich) południowe Chiny, Laos i Kambodżę (tektyty muong nong) oraz  Malaje i Nową Gwineę; ich obecność stwierdzono również w osadach z dna Oceanu Spokojnego i Indyjskiego; wiek tych tektytów ocenia się  około 0,7 mln; lat;

Australity – naturalne szkliwo (tektyty) barwy brązowawoczerwonej znajdowane w Nowej Południowej Walii, Wiktorii, Australii Południowej i Środkowej oraz na Tasmanii (Australia); wiele pozyskiwanyxh okazów ma formę guziczkową z gruba czarną kryzą wokół krawędzi

Automolit – rzadko spotykana zielona lub ciemnozielona odmiana gahnitu zawierająca ZnO; występuje w łupkach mikowych; sygnalizowany z kopalni Anna Maria w Przecznicy koło Mirska; materiał rzadko stosowany w jubilerstwie ze względu na brak dobrej jakości surowca

Autozyt – skała magmowa podobna do kersantytu; zawiera fenokryształy plagioklazu (oligoklaz–andezyn) tkwiące w drobnokrystalicznym cieście skalnym złożonym ze schlorytyzowanego biotytu, niekiedy zastępowanego schlorytyzowanym augitem lub bronzytem, amfibolu, oliwinu, magnetytu, ilmenitu, apatytu, cyrkonu, tytanitu, pikotytu, chromitu, kalcytu wypierającego plagioklaz oraz interstycyjnego ortoklazu; w przeciwieństwie do kersantytu nie zawiera kwarcu

Autunit glinowy = sabugali

Autunit sodowy (autunit–Na) – sodowa odmiana autunitu o wzorze Na2[UO2|PO4]2 . 12–10H2O

Avait – iryd palladowy

Avalit - substancja mineralna zawierająca K, Cr, Al, Si, H2O i O; illit chromowy z Góry Avala; nazwa zdyskredytowana

Avasyt (1) – limonit z domieszką SiO2

Avasyt (2) – żółty opal

Avelinoit = cyrilowit

Aventurin – zobacz: awenturyn

Aventuryn skaleniowy – zobacz: kamień słoneczny

Avezacyt (awezakit) – skała magmowa żyłowa; postać porfirowa, kataklastyczna; zawiera fenokryształy hornblendy bazaltowej (64%) i tytanitu (8%) oraz drobne ziarna apatytu, tytanomagnetytu, tytanitu, ilmenitu, augitu, hornblendy, oliwinu i biotytu, tkwiące w cieście skalnym złożonym z tlenków żelaza; przypuszczalnie jest to mikrohornblendyt piroksenowy; występuje w formie dajki w Avezac w Pirenejach

Aviolit (awiolit) – hornfels kordierytowo–łyszczykowy z Aviolo (Włochy)

Avory – polimer celulozowy imitujący kość słoniową

Awabi – zobacz: perły abalone

Awanturyn – zobacz: awenturyn

Awenturyn (adventurin, aventuryn, awanturyn, chryzokwarc, kwarc awenturynowy) – ciemnozielona lub czerwonobrunatna odmiana kwarcu wykazująca charakterystyczną metaliczną migotliwość; barwę zieloną wywołują wrostki blaszek fuchsytu a czerwonobrunatną płytki hematytu; występuje w okolicach Ballari (Indie), na Syberii i Ałtaju (Rosja), i w Tanzanii

Awenturyn szklany (szkło awenturynowe) – szklana imitacja awenturynu; zawiera rozproszone opiłki miedzi, hematytu lub goethytu wywołujące charakterystyczną dla naturalnych awenturynów migotliwość

Awezakit – zobacz: avezacyt

Awiolit – zobacz: aviolit

Axe stone – zobacz: kamień krzyżowy

Axestone – zobacz: nefryt

Axinit - zobacz: aksynit

Ayan nat thwe – doskonale wykształcone różnorodnie zabarwione kryształy spinelu szlachetnego z Mogok (Birma)

Ayasyt – bliżej nieokreślony produkt utlenienia meteorytów żelaznych

Ayatit – zobacz: ajatyt

Azabache (azabasz, cebecha) – dawna nazwa gagatu

Azabasz – zobacz: azabache

Azbest (asbest, asbestinit, asbestos, asbestyn, asbestyt, bergfleisch, berghaut, bergholz, bergpapier, carystin, kymat, kymatyn) – nazwa technologiczna włóknistych odmian minerałów krzemianowych z grupy serpentynu (chryzotyl) lub amfibolu (aktynolit, antofylit, tremolit i inne) przydatnych do tkania i filcowania; w zależności od charakteru mineralnego wyróżnia się: azbest chryzotylowy, azbest amfibolowy oraz azbest turmalinowy

Azbest aktynolitowy (actinolite-asbestos, amiant, amianthinit, azbest amiantowy) – najszlachetniejsza odmiana azbestu aktynolitowego; wyróżnia się subtelnym wykształceniem włukien dzięki czemu jest wyjątkowo podatny do tkania i filcowania; w niewielkich ilościach pojawia się w przekrystalizowanych wapieniach w Przewornie; dostrzeżony również w Górach Ołowianych, Ząbkowicach Śląskich, Braszowicach, Koźmicach i Szklarach

Azbest amfibolowy (asbestoid, asbestus, asbestyn, asbestynit, bergflachs, byssolit, catystyn) – w tej grupie azbestów wyróżniamy: azbesty akermanitowe, azbesty antofyllitowe (amiant), azbesty arfvedsonitowe, azbesty krokidolitowe (niebieskie), azbesty cummingtonitowe (asbeferrit), azbesty homblendowe, azbesty rhodusytowe, azbesty richterytowe, azbesty tremolitowe (abchazyt) itp.; szczególnie cenne wśród azbestów amfibolowych są amianty

Azbest amiantowy – zobacz: amiant

Azbest antofyllitowy – włóknista odmiana antofyllitu

Azbest chryzotylowy (duportyt, metaksyt) – w tej grupie azbestów wyróżniamy: azbesty serpentynowe, azbesty niklowe (zawierające do 1% Ni) itp.

Azbest krokidolitowy – włuknista odmiana riebeckitu; występuje w Wittenoom w górach Hamersley (Australia)

Azbest magnesioriebeckitowy – zobacz: rhodusyt

Azbest niklowy – odmiana azbestu chryzotylowego zawierająca do 1% Ni

Azbest serpentynowy – odmiana azbestu chryzotylowego

Azbest tremolitowy (abcasit, abchasit, abchazyt, abhazit, abkhazit) – włóknista odmiana tremolitu

Azbest turmalinowy – stanowi odrębną grupę azbestów; jest on wykształcony w formie igieł o grubości 1500–3000 Å; występuje w alpejskich żyłach w Alpach Szwajcarskich

Azopyrrhit - substancja mineralna zawierająca przypuszczalnie Ca, Na, Nb i O; nazwa zdyskredytowana

Azorit – odmiana cyrkonu

Azorpyrrhit - substancja mineralna zawierająca Ca, Na, Nb i O; niedokładnie poznany pirochlor; nazwa zdyskredytowana

Azoryt (acoryt) – bliżej nieokreślony minerał Ca i Nb

Azovskit - substancja mineralna o przypuszczalnym wzorze chemicznym Fe3PO4(OH)6; nazwa zdyskredytowana

Azuritlapis – zbiete skupienia kwarcu i azurytu

Azurkwarc – niebieska, szafirowa odmiana kwarcu; zawiera wrostki krokidolitu, rutylu lub dumortierytu

Azurlit (1)– jasnoniebieski chalcedon zabarwiony domieszką chryzokoli

Azurlit (2) = chryzokola; nazwa niepoprawna

Azurmalachit (azuromalachit, malachit azurytowy) – zrosty azurytu i malachitu, lub malachit z wrostkami azurytu; zwykle tworzy zbite skupienia; cenny materiał rzeźbiarski i dekoracyjny; niekiedy wykorzystywany jako kamień ozdobny w biżuterii artystycznej; szczególnie poszukiwane są niebieskozielone, koncentrycznie wstęgowane okazy o wyraźnie zaznaczonym rysunku; występuje w Peak Downs Mine i Nowej Południowej Walii (Australia), Arizonie i Pensylwanii (Stany Zjednoczone), na Uralu i Ałtaju (Rosja), w krajach północno–zachodniej Afryki oraz w Australii, Chile i Meksyku

Azuryt (1) – syntetyczny niebieski spinel; nazwa niepoprawna

Azuryt (2) – błękitnoniebieski smithsonit; nazwa niepoprawna

Azuryt (3) = linaryt; nazwa niepoprawna

Azutomalachit – zobacz: azurmalachit

 

Jeżeli chcesz szybko przejść do nadrzędnych stron kliknij jeden z poniższych interaktywnych przycisków.

 

            UWAGA!!! Encyklopedia Minerałów ma dość dużą objętość. Przy takiej ilości niesionej informacji możliwe są oczywiście różnorakie pomyłki. Dlatego prosimy wszystkich odwiedzających o zgłaszanie wszelkiego rodzaju wykrytych błędów.

JESTEŚ    GOŚCIEM

W SUMIE OD ZAŁOŻENIA WITRYNY W 2005 ROKU ODWIEDZONO JĄ
JUŻ   RAZY