według stanu na dzień 31.01.2003 roku
Litera A
|
UWAGA!!! WITRYNA W BUDOWIE
Zamieszczone dane mają charakter roboczy |
Listy sporządzono we współpracy z mgr Łukaszem Kruszewskim z Wydziału Geologii Uniwersytetu Warszawskiego.
Aabam = ołów rodzimy
Aanerödit – zobacz: annerödyt
Aannerödit – zobacz: annerödyt
Aaryt = aryt
Ab – hipotetyczny skaleń sodowy o wzorze chemicznym Na[AlSi3O8]; zbliżony skład ma albit
Abakusz-kö – odmiana agatu
Abakusz-ko – zobacz: chalcedon
Abandera – zobacz: opal bandera
Abbecasit = asbecasyt
Abcasit – zobacz: azbest tremolitowy
Abchasit – zobacz: azbest tremolitowy
Abchazyt (abkhazit) - substancja mineralna o wzorze chemicznym Ca2Mg5Si8O22(OH)2; zobacz: azbest tremolitowy; nazwa zdyskredytowana
Abeston (puch salamandry) – antyczna nazwa włóknistej odmiany amfibolu (aktynolit) lub serpentynu (chryzotyl)
Abhuryt - substancja o wzorze chemicznym Sn21O6(OH)14Cl16; artefakt; znaleziony na sztabach cyny z wraku starożytnego statku handlowego
Abichit = klinoklaz
Abkhazit - zobacz: abchazyt
Ablick clay – zobacz: ablykit
Ablickit – zobacz: ablykit
Ablikit = pirofyllit
Ablykit (ablick clay, ablickit) – substancja ilasta zbliżona do halloizytu; nie uznawany za minerał
Abracit = gismondyn
Abraum Salts (abraumsalz) – mieszanina carnallitu, kizerytu i sylvinu
Abraumsalz – zobacz: abraum salts
Abrazyt - substancja mineralna zawierająca K, Ca, Al, Si, O i H2O; gismondyn lub minerał z grupy philipsytu; nazwa zdyskredytowana
Abriachanit - substancja mineralna o wzorze chemicznym Na2(Fe,Mg)3(Fe3+)2Si8O22(OH)2; = riebeckit; nazwa zdyskredytowana
Absakorit (bazalt ortoklazowy) – skała magmowa wylewna lub żyłowa z grupy trachybazaltu; postać porfirowa; zawiera fenokryształy oliwinu i augitu tkwiące w drobnoziarnistym cieście skalnym złożonym z ortoklazu, labradoru (otoczonego ortoklazem), biotytu i niekiedy leucytu oraz występującego akcesorycznie magnetytu i apatytu; spotykana w formie pokryw lawowych i dajek w górach Absaroka (Wyoming, Stany Zjednoczone)
Absbeferrit = dannemoryt
Absyt - substancja mineralna o wzorze chemicznym (U,Ca,Y,Ce)(Ti,Fe)2O6; odmiana brannerytu zawierająca domieszkę około 12,7% ThO2; nazwa zdyskredytowana
Abukumalit - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Ca,Ce)2Y3(SiO4,PO4)3(O,OH,F); = britholit–(Y); nazwa zdyskredytowana
Acadialit - substancja mineralna o wzorze chemicznym: (Ca,K,Na)[(Si,Al)3O6] · 3H2O; = chabazyt; nazwa zdyskredytowana
Acadiolit = chabazyt
Acadiolith = chabazyt
Acanit – zobacz: askanit
Acanthicon = epidot
Acanthikon = epidot
Acanthit = akantyt
Acanthoîd – substancja zbliżona do breislachitu; niepewny
Acanticon = epidot
Acanticonit = epidot
Acantikonit = epidot
Acantoid = diopsyd
Acarbodavyn – odmiana davynu zawierająca domieszkę wolnego CO2
Accarbaar – zobacz: akabar
Accori – zobacz: akori
Acerdès = manganit
Acerdèse fibreuse = piroluzyt
Acerilla = galena
Achamalmit = hypercinabaryt
Achat – zobacz: agat
Achates – zobacz: agat
Achatjaspis – zobacz: jaspis
Achiardyt - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Na,K,Ca)5[(Si,Al)24O48] · 14H2O; = dachiardyt; nazwa zdyskredytowana
Achiryt = odmiana dioptazu z Kazachstanu; dawniej sprzedany przez oszustów jako szmaragd
Achlusyt - substancja mineralna zawierająca przypuszczalnie Na, K, Al, Si i O; mieszanina paragonitu i muskowitu powstała w wyniku przeobrażenia topazu; nazwa zdyskredytowana
Achmatyt = epidot
Achmit = egiryn
Achnahait (eukryt biotytowy) – skała magmowa żyłowa genetycznie związana z intruzjami granitowymi; zbudowana z plagioklazu szeregu labrador–anortyt (48%) i piroksenu (diallag, augit, hipersten, 40%); w podrzędnych ilościach zawiera oliwin (9%) i biotyt a akcesorycznie magnetyt, epidot i granat
Achondryty – grupa meteorytów kamiennych; stanowią około 7,5% znanych meteorytów; achondryty nie zawierają lub prawie nie zawierają chondr; niemal zupełnie brak w nich również żelaza niklonośnego i troilitu; większość achondrytów ma budowę krystaliczną; składem przypominają one niektóre ziemskie skały magmowe lub wylewne; wiele z nich to również brekcje złożone ze scalonego gruzu skalnego; ze względu na skład mineralny achondryty dzielą się na:achondryty augitowe, achondryty diopsydowo–oliwinowe, achondryty enstatytowe, achondryty hiperstenowe, achondryty oliwinowe, achondryty oliwinowo–pigeonitowe, achondryty oliwinowo–piroksenowe, achondryty pigeonitowo–plagioklazowe i achondryty piroksenowo–plagioklazowe
Achondryty augitowe (angryty) – meteoryty kamienne z grupy achondrytów; są reprezentowane tylko przez jeden meteoryt o wadze 1,5 kg spadły w okolicy miejscowości Angra des Reis w Brazylii; w ich budowie dominuje augit (80%) w czym przypominają ziemskie piroksenity; w podrzędnych ilościach występuje oliwin, troilit, plagioklaz i spinel
Achondryty diopsydowo–oliwinowe (nakhlity) – meteoryty kamienne z grupy achondrytów; w ich budowie przeważa diopsyd (75%) w czym przypominają ziemskie doleryty; w podrzędnych ilościach występuje oliwin (5%) a akcesorycznie skalenie szeregu oligoklaz–andezyn i magnetyt
Achondryty enstatytowe (aubryty, bustyty, obryty) – stosunkowo rzadkie meteoryty kamienne z grupy achondrytów; stanowią około 13% znanych achondrytów; najczęściej mają strukturę brekcjową (niektóre to brekcje regolitowe); zwykle są jasnej, piaskowej barwy z białą lub bezbarwną i przeźroczystą skorupą obtopieniową; w ich budowie przeważa enstatyt tworzący duże pokruszone kryształy; w podrzędnych ilościach występuje forsteryt i oligoklaz a akcesorycznie kamacyt, troilit, schreibersyt, diopsyd, alabandyn, daubreélit, grafit i miedź rodzima
Achondryty hiperstenowe (diogenity) – stosunkowo rzadkie meteoryty kamienne z grupy achondrytów; gruboziarniste o strukturze brekcjowej; w ich budowie dominuje hipersten w czym przypominają ziemskie piroksenity; w podrzędnych ilościach występuje bytownit, oliwin, troilit, żelazo niklonśne i chromit
Achondryty oliwinowe (chassignity) – meteoryty kamienne z grupy achondrytów reprezentowane tylko przez dwa meteoryty; w ich budowie dominuje oliwin (95%) w czym przypominają ziemskie dunity; w podrzędnych ilościach występuje chromit, oligoklaz i żelazo niklonośne
Achondryty oliwinowo–pigeonitowe (urelity) – meteoryty kamienne z grupy achondrytów; w ich budowie przeważa oliwin i pigeonit; w szczelinach pomiędzy ziarnami tych minerałów występuje czarna materia węglista identyczna jak w chondrytach węglistych; zawiera ona mikroskopijne ziarna diamentów 2H (leadhilit) których ilość w ogólnej masie meteorytu może dochodzić do 1%; w podrzędnych ilościach występuje troilit, żelazo niklonośne, grafit i trydymit
Achondryty oliwinowo–piroksenowe (brachinity) – meteoryty kamienne z grupy achondrytów; w ich budowie dominuje oliwin (74–98%); w podrzędnych ilościach występuje ortopiroksen (do 2,4%), klinopiroksen (1,5–8%), plagioklaz (6,7–12%), chromit (0,5–1,2%) i troilit (1,8–4%) a akcesorycznie żelazo niklonośne i schreibersyt
Achondryty pigeonitowo–plagioklazowe (eukryty) – meteoryty kamienne z grupy achondrytów; stanowią około 50% znanych achondrytów (4% wszystkich meteorytów); wyglądem przypominają ziemskie bazalty ale mają jaśniejszą barwę (szare) i są bardziej kruche; w ich budowie przeważa pigeonit lub augit które są głównymi składnikami tła skalnego w podrzędnych ilościach występuje plagioklaz szeregu anortyt–bytownit tworzący wydłużone ziarna i oliwin a akcesorycznie żelazo niklonośne, ilmenit i troilit
Achondryty piroksenowo–plagioklazowe (howardyty) – meteoryty kamienne z grupy achondrytów; stanowią około 22,6% znanych achondrytów (1,8% wszystkich meteorytów); jest to scementowany gruz skalny zawierający okruchy eukrytów i diogenitów a niekiedy również materii chondrytowej; w ich budowie przeważa piroksen (bronzyt) i augit lub bytownit; w podrzędnych ilościach występuje oliwin i pigeonit a akcesorycznie żelazo niklonośne, ilmenit, troilit i trydymit
Achondryty SNC – zobacz: SNC
Achrematyt - substancja mineralna zawierająca Pb, Mo, As, O i Cl; mieszanina mimetesytu i wulfenitu (P63m); nazwa zdyskredytowana
Achrenstein = baryt
Achrit = dioptaz
Achrochordit = akrochordyt
Achroit (acroit) – bezbarwna odmiana elbaitu
Achromait - substancja mineralna o wzorze chemicznym Ca2(Mg,Fe,Al)5(Si,Al)8O22(OH)2; = hornblenda; nazwa zdyskredytowana
Achtaragdyt - substancja mineralna zawierająca Ca, Mg, Al, Si i O; pseudomorfozy tetraedrycznego hibschitu po wadalicie; nazwa zdyskredytowana
Achtarandit – zobacz: achtaragdyt
Achtaryndit – zobacz: achtaragdyt
Acicular arseniate of copper = olivenit
Acicular bismuth glance = aikinit
Acicular Bismuth = aikinit
Acicular stone = scolecyt
Acicular-ore = aikinit
Aciculit = aikinit
Acid plagioclas = albit
Acide antimoneieux = valentinit
Acide arsenieux prismatique = claudetyt
Acide arsenieux = arsenolit
Acide arsenioso = arsenolit
Acide boracique = sassolin
Acide borique = sassolin
Acide molybdique = molibdyt
Acide selenieux = olsacheryt
Acide tellurique = telluryt
Acide titanique – anataz, rutyl lub brookit
Acide tungstique = tungstyt
Acido asenioso = arsenolit
Acido borico = sassolin
Acido vitriolo saturata = gips
Acidum boracis = sassolin
Acier natif = żelazo rodzime
Acier volcanique = żelazo rodzime
Acmit - substancja mineralna o wzorze chemicznym NaFe3+Si2O6; = egiryn; nazwa zdyskredytowana
Acimite-diopsid = diopsyd
Acmite-augit = egiryn-augit
Acmite-vandifère – odmiana egirynu z domieszką wanadu
Acnit = egiryn
Acolit = eulytyn
Açorit = cyrkon
Acquamarina – zobacz: akwamaryn
Acrochordit = akrochordyt
Acroit – zobacz: achroit
Acrusyt = cerusyt
Actarandite – zobacz: achtaragdyt
Actil – ił odbarwiający z RPA
Actinolit = aktynolit
Actinolite-asbestos – zobacz: azbest aktynolitowy
Actinolith = aktynolit
Actinolitic-hornblenda - substancja mineralna o wzorze chemicznym _Ca2(Mg,Fe2+)4(Al,Fe3+)(Si7Al)O22(OH,F)2; = magnesiohornblenda; nazwa zdyskredytowana
Actinolin – zobacz: aktynolin
Actinolot = aktynolit
Actinot - substancja mineralna o wzorze chemicznym Ca2(Fe,Mg)5(Si,Al)8O22(OH,F)2; = aktynolit; nazwa zdyskredytowana
Actynolin - substancja mineralna o wzorze chemicznym Ca2(Fe,Mg)5(Si,Al)8O22(OH,F)2; = aktynolit; nazwa zdyskredytowana
Actynolit - substancja mineralna o wzorze chemicznym Ca2(Fe,Mg)5(Si,Al)8O22(OH,F)2; = aktynolit; nazwa zdyskredytowana
Adachi beryl – zobacz: beryl Adachi
Adamant – dawna nazwa bardzo twardych materiałów, zwłaszcza diamentu i bezbarwnego korundu, także twardego metalu lub kryształów jasnego magnetytu; różnorodność znaczeniowa sprawia że opisy kamienia i jego właściwości nie są jednoznaczne
Adamantine Spar – odmiana korundu o jasnobrązowej barwie
Adamas siderites = korund
Adamas = diament
Adamellit (1) – monzonit kwarcowy o zawartości 65% SiO2 zaliczany do granitów; nazwa nieużywana
Adamellit (2) – skała magmowa głębinowa pośrednia między diorytem i granitem; zbudowana z plagioklazu, skalenia potasowego, kwarcu, muskowitu, biotytu i hornblendy; znana z masywu Adamello w południowym Tyrolu
Adamellit charnockitowy – skała magmowa wylewna; zawiera fenokryształy plagioklazu, kwarcu, skalenia potasowego; ortopiroksenu, klinopiroksenu, hornblendy, biotytu i minerałów akcesorycznych tkwiące w skaleniowym tle skalnym; powstał przez asymilację psamitów przez magmę o charakterze morytowo–charnockitowym; nazwa nieużywana
Adamellit hiperstenowy – zobacz: farsundyt
Adamin = adamit
Adamit Cuprian – odmiana adamitu z domieszką miedzi
Adamit-Al (Alumino Adamit) - odmiana adamitu zasobna w Al; napotkany w kopalniach Christiana, Hilarion, Jean Baptiste i Serpieri na wyspie Laurion, Grecja.
Adamit-Co (Cobaltoan Adamit, Cobaltoadamit) - odmiana adamitu zasobna w Co; opisany z kopalni Cap Garonne, w prowincji Alpes-Côte d'Azur, Francja.
Adamit-Cu (Cuprian Adamit, Adamit Cuprifère) - odmiana adamitu zasobna w Cu. Forma przejściowa pomiędzy olivenitem i adamitem, w której Cu dominuje nad Zn; opisany z kopalni Cap Garonne w prowincji Alpes-Côte d'Azur, Francja.
Adamite-cuprifère - patrz Adamit-Cu
Adamsyt (w/g Sheparda) - substancja mineralna o wzorze chemicznym KAl2(Si,Al)4O10(OH)2; zobacz margarodyt; nazwa zdyskredytowana
Adandit = anandyt-2M1
Adco – ceramiczna imitacja turkusu
Adelaide ruby – odmiana almandynu z okolic Adelaidy (Australia)
Adelaide-rubin = almandyn
Adelfolit (adelpholit) - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Y,Ce,U,Fe)3(Nb,Ta,Ti)5O16; = samarskit-(Y); nazwa zdyskredytowana
Adelit (w/g de Fourestiera) = prehnit
Adelpholit - zobacz: adelfolit
Ademant = diament
Adiaphanspath = gehlenit
Adigeit – odmiana minerałów z grupy serpentynu; niedokładnie określony
Adilit = prehnit
Adinol – skała metamorficzna o barwie szarej; twarda, drobnoziarnista, rogowcowa; przełam muszlowy; zbudowana prawie wyłącznie z kwarcu i albitu; powstaje w wyniku przeobrażenia skał osadowych zalegających w spągu zasadowych skal wylewnych lub w bezpośrednim kontakcie z ich żyłowymi odpowiednikami
Adipit - substancja mineralna zawierająca Ca, Na, K, Al, Si, O i H2O; niedokładnie opisany; prawdopodobnie chabazyt-K; nazwa zdyskredytowana
Adipocerit – zobacz: haczetyn
Adipocire – zobacz: haczetyn
Adobe – skała osadowa pochodzenia okruchowego; podobny do lessu bardzo drobnoziarmisty osad mułkowo–ilasty, zwykle wapnisty; znany ze Stanów Zjednoczonych, Meksyku i państw Ameryki Południowej
Adulaire = adular
Adular (adulaire, adulare, adularia) – hydrotermalna odmiana skaleni potasowych
Adularalbit - przerosty adularu z albitem
Adulare = adular
Adularia = adular
Adventurine Feldspar – zobacz: kamień słoneczny
Adventurine Oligoclase = oligoklaz
Adventurin – zobacz: awenturyn
Ae – hipotetyczny piroksen sodowy o wzorze chemicznym NaFe3+[Si2O6]; zbliżony skład ma egiryn
Aechynit – zobacz: aeschynit
Aedelforsyt - substancja mineralna zawierająca Na, Ca, Al, Si, O i H2O; nazwa zdyskredytowana pochodząca ze zwrotu „Red Zeolite Aedelfors” odnoszącego się być może do stilbitu
Aedelforsyt (w/g Beudanta) – zobacz: wollastonit; nazwa zdyskredytowana
Aedelit (2) = osarizawait
Aegerin = egiryn
Aegeryt – substancja bitumiczna zbliżona do elaterytu
Aegir = egiryn
Aegirin = egiryn
Aegirine-augit = egiryn-augit
Aegirine-Diopsid = egiryn-augit
Aegirine-Hedenbergit = egiryn-augit; nazwa zdyskredytowana
Aegirin-hornblenda – zobacz: hornblenda egirynowa
Aegirit = egiryn; nazwa zdyskredytowana
Aegirite-augit = egiryn-augit
Aegirite-diopsid = egiryn-augit
Aegirite-hedenbergit = egiryn-augit
Aegiryt = egiryn
Aegophtalmos – odmiana chalcedonu o charakterystycznym barwnym wzorze przypominającym kozie oko
Aegyrin = egiryn
Aegyrinaugit = egiryn-augit
Aegyrin = egiryn
Aegyrit = egiryn; nazwa zdyskredytowana
Aehrenstein = baryt
Aemite = egiryn
Aenigmatit = enigmatyt
Aeonit – substancja bitumiczna zbliżona do elaterytu
Aerated barytes = witheryt
Aërinit = aerinit
Aeroid – odmiana berylu o barwie błękitnej
Aeroides – antyczna nazwa szlachetnej odmiany berylu o barwie błękitno-niebieskiej
Aerolity – zobacz: meteoryty kamienne
Aerolithes – zobacz: meteoryty kamienne
Aerosiderit – zobacz: meteoryty żelazokamienne
Aerosit = pirargyryt
Aerosyderyty – zobacz: meteoryty żelazokamienne; nazwa nieużywana
Aerugo = aerugit
Aerugo nativa = malachit
Aescherit = epidot
Aeschinite-(Y) = aeschynit-(Y); nazwa niepoprawna
Aeschynit (aechynit) – grupa minerałów będących tleno-wodorotlenkami Nb, Ti i pierwiastków ziem rzadkich; zobacz: aeschynit-(Ce), aeschynit-(Nd) i aeschynit-(Y)
Aeschynite-(Yt) = aeschynit-(Y)
Aes Cyprium = miedź rodzima
Aetheriastit = atheriastyt
Aetheristit = atheriastyt
Aethiops Mineral = metacinnabaryt
Aëtit – konkrecja limonitowa; podstawowym składnikiem limonitu jest goethyt
Aedelit (w/g Kirwana) - substancja mineralna o wzorze chemicznym Na2Al2Si3O10 · 2H2O; = prehnit; nazwa zdyskredytowana
Aedilit - substancja mineralna o wzorze chemicznym Na2Al2Si3O10 · 2H2O; = prehnit; nazwa zdyskredytowana
Aegirin = egiryn
Aegirine-hedenbergit - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Ca,Mg,Fe)2Si2O6; nazwa zdyskredytowana
Aegiryt - substancja mineralna o wzorze chemicznym NaFe3+Si2O6; = egiryn; nazwa zdyskredytowana
Aegyryt - substancja mineralna o wzorze chemicznym NaFe3+Si2O6; = egiryn; nazwa zdyskredytowana
Aenigmatit = enigmatyt
Afanasyevait = afanasjevait
Afanofir – zobacz: felsofir
Aferesa = libethenit
Affaticatyt – substancja o wzorze chemicznym Ca3[(SO4)2|CO3] . nH2O
Afiryt (porfiryt bazaltowy) – skała magmowa wylewna ; postać afanitowa; wylewny odpowiednik gabra
African emerald – szlachetna odmiana fluorytu o barwie zielonej z Namibi
African jade – masywna odmiana grossularu o barwie zielonej z Afyki
Africyt (afrizyt) – odmiana turmalinu o barwie czarnej; znany z Kragerö (Norwegia)
Afrikanischer jade = odmiana nefrytu z Afryki
Afrizyt – zobacz: africyt
Afrodite = stevensyt
Afrolit (1) (pienista skała) – szklista pęcherzykowata skała wulkaniczna
Afrolit (2) – wulkaniczna szlaka tworząca się na powierzchni law bazaltowych
Afrosyderyt – odmiana dafnitu; znany z druz pegmatytowych granitów w Grabinie koło Strzegomia
Afrykandyt – skała magmowa głebinowa spokrewniona z piroksenitami; struktura pegmatytowa i syderonitowa; zbudowana z knopitu, perowskitu, tytanomagnetytu, piroksenu, oliwinu, biotytu i melilitu; w podrzędnych ilościach zawiera hornblendę, nefelin, apatyt, szorlomit, tytanit i kalcyt; znana z Półwyspu Kola (Rosja)
Aftalosa = aftitalit
Aftalosia = aftitalit
Aftalosio = aftitalit
Afterschörl = ferroaksynit
Aftonite = tetraedryt
Agaat – patrz agat
Agafit (agaphit) – odmiana turkusu o szklistym połysku pozyskiwana w Iranie
Agalit - substancja mineralna zawierająca Mg, Si, O i OH; zapewne enstatyt częściowo przeobrażony w talk; nazwa zdyskredytowana
Agalmatholit = agalmatolit
Agalmatholith = agalmatolit
Agalmatholithus = agalmatolit
Agalmatolit - substancja mineralna zawierająca przypuszczalnie Al, Si, O i H2O; steatyt lub zbita, masywna odmiana pinitu pirofyllitowego; nazwa zdyskredytowana
Agalmatolit (2) – skała metamorficzna pochodzenia metasomatycznego z grupy łupków krystalicznych; zbudowana prawie wyłącznie z kaolinitu; w niewielkich ilościach zawiera również diaspor, dickit, serycyt, topaz i rutyl; związana genetycznie z kwarcytami lub stanowi produkt hydrotermalnego przeobrażenia kwaśnych magmowych skał wylewnych; niekiedy uznawana za odpowiednik pagodytu
Ag-Analcite = syntetyczny
Agaphit – zobacz: agafit
Agapit = turkus
Agardyt (agaryt) – minerały ziem rzadkich z grupy mixytu; zobacz: agardyt-(Ca), agardyt-(Ce), agardyt-(Dy), agardyt-(La), agardyt-(Nd) i agardyt-(Y)
Agardyt-(Ca) = zalesiit
Agardyt-(Dy) – substancja o wzorze (Dy,Nd,Ce,La)6(AsO4)3(OH)6 . 3H2O bez Cu; niedokładnie opisany
Agardyt-(Nd) - substancja mineralna o wzorze chemicznym Cu6Nd(AsO4)3(OH)6 · 3H2O; niedokładnie opisany; raczej nie jest to osobny minerał lecz bogata w Nd odmiana jednego z agardytów; nazwa nie zaaprobowana przez IMA
Agaric – dawna nazwa mleka skalnego
Agaricus mineralis – dawna nazwa mleka skalnego
Agaryt – zobacz: agardyt
Agat (achat, achates, carneol) – wielobarwnie wstęgowana odmiana chalcedonu
Agat amebowy – odmiana agatu o kształcie wydłużonej soczewki, rysunkiem przypominająca ameby
Agat ametystowy – odmiana agatu tworząca przerosty z ametystem
Agat apertunitowy – zobacz: agat pustkowy
Agat bastionowy – zobacz: agat forteczny
Agat biostratyfikowany – odmiana agatu żyłowego o wstęgach układających się w dwie równolegle do siebie i stanowiące swoje lustrzane odbicie serie
Agat brekcjowy (agat klastyczny, agat okruchowy) – odmiana agatu złożona z ostrokrawędzistych odłamków agatu scementowanych agatowym spoiwem; odmianami agatu brekcjowego są: agat jaspisowy, agat mozaikowy, agat ruinowy i agat zygzakowaty
Agat brodawkowy – odmiana agatu o zewnętrznej powierzchni pokrytej kulistymi wypukłościami
Agat bukietowy – odmiana agatu sagenitowego zawierająca ułożone na kształt bukietu kwiatów inkluzje igiełkowych i słupkowych kryształów różnych minerałów
Agat bursztynowy – odmiana agatu o barwie bursztynu; nazwa mało sprecyzowana ze względu na różnorodność barw bursztynu
Agat camea – niewłaściwa nazwa onyksu wykorzystywanego do wyrobu kamei
Agat centryczny (agat sferyczny) – odmiana agatu o wstęgach układających się koncentrycznie wokół przynajmniej jednego centrum; wyróżnia się agaty monocentryczne i agaty policentryczne; odmianami agatu centrycznego są: agat chmurkowy i agat wstęgowy
Agat chmurkowy – przeświecająca odmiana agatu centrycznego, posiadająca na brzegach mlecznobiałe, koliste lub wydłużone plamki przypominające kłębiaste obłoki; odmianą agatu chmurkowego jest agat tęczowy
Agat chryzokolowy – odmiana agatu o barwie niebieskozielonej wywołanej domieszką chryzokoli
Agat cyklopowy – odmiana agatu oczkowego o rysunku przypominającym oko cyklopa
Agat dendrytowy – odmiana agatu zawierająca dendrytowe, mszyste lub inne wtrącenia czarnych tlenków manganu lub brunatno–czerwonych tlenków żelaza; odmianami agatu dendrytowego są: agat dłoniasty, agat drzewkowy, agat gałązkowy, agat koński ogon, agat krzaczasty, agat kwiecisty, agat palczasty, agat piórowy i agat rosochaty
Agat deszczowy – odmiana agatu o jasnych rozmazanych barwach, przypominająca rysunkiem ścianę deszczu
Agat diasporo – odmiana diasporu
Agat dłoniasty – odmiana agatu dendrytowego o rysunku przypominającym ludzką dłoń
Agat druzowy – zobacz: agat pustkowy
Agat drzewiasty – odmiana skrzemieniałego drewna o wyraźnie zachowanych słojach; nazwa niewłaściwa, ponieważ w sensie mineralogicznym nie jest to agat
Agat drzewkowy (tree stone) – odmiana agatu dendrytowego zawierająca ciemne dendryty o wzorze przypominającym drzewka lub gałęzie
Agat dyskowy – odmiana agatu monocentrycznego w przekroju przypominająca dysk
Agat enhydros – odmiana agatu zawierająca ciekłe inkluzje
Agat falbankowy – odmiana agatu o równoległych, pofałdowanych wstęgach przypominających wyglądem falbanki
Agat fluorescencyjny – odmiana agatu zawierająca inkluzje minerałów wykazujących fluorescencję
Agat forteczny (agat bastionowy) – odmiana agatu o kształcie wielokąta, rysunkiem przypominająca plan ziemnych umocnień fortyfikacyjnych; odmianą agatu fortecznego jest fairburnit
Agat gałązkowy – odmiana agatu dendrytowego o rysunku przypominającym gałązkę
Agat geodowy – zobacz: agat pustkowy
Agat gołębia krew – odmiana agatu o purpurowym odcieniu barw
Agat górski – odmiana agatu poligonalnego z Alp
Agat gromowy – zobacz: agat piorunowy
Agat grossière – odmiana agatu
Agat grubowarstwowy – odmiana agatu o grubości wstęg powyżej jednego centymetra
Agat gwiaździsty – odmiana agatu monocentrycznego o rysunku przypominającym gwiazdę
Agat heliotrop – odmiana agatu o barwie zielonej z drobnymi, czerwonymi plamkami wywołanymi domieszkami tlenków żelaza
Agat ikrowy – odmiana agatu owalnego zawierająca sferyczne, przezroczyste plamki, z ciemniejszym jądrem, wyglądem przypominające rybią ikrę
Agat indiański – odmiana agatu mszystego
Agat iryzujący (agat lśniący, agat migotliwy, agat pryzmatyczny) – odmiana agatu wykazująca tęczową grę barw
Agat islandzki – szara lekko iryzująca odmiana obsydianu z Islandii
Agat jaspisowy – odmiana agatu brekcjowego złożona ze scementowanych razem odłamków agatu i jaspisu
Agat jednorodny – odmiana agatu w której jedynym składnikiem jest chalcedon bez widocznych przerostów z innymi minerałami
Agat jeziorowy = thomsonit
Agat kachalong – przeświecająca lub nieprzezroczysta odmiana agatu o barwie białej lub szarobiałej
Agat kałmucki – wstęgowana odmiana opalu z okolic Astrachania (Rosja)
Agat kanalikowy (agat rurkowy) – odmiana agatu zawierająca dobrze widoczne kręte kanaliki
Agat karneolowy – odmiana agatu o przewadze barw czerwonych, pomarańczowoczerwonych lub czerwonobrunatnych
Agat keweenaw – odmiana agatu występująca w okolicy Jeziora Górnego na półwyspie Keweenaw (pogranicze Stanów Zjednoczonych i Kanady)
Agat kielichowy – odmiana agatu owalnego o rysunku przypominającym przekrój kielicha kwiatu; odmianą agatu kielichowego jest agat tulipanowy
Agat klastyczny – zobacz: agat brekcjowy
Agat kocie oko – odmiana agatu wykazująca efekt kociego oka, wywołany obecnością wrostków cymofanu lub azbestu
Agat kolisty (agat kulisty) – odmiana agatu monocentrycznego o kolistych lub owalnych wstęgach
Agat koński ogon – odmiana agatu dendrytowego o rysunku przypominającym koński ogon
Agat koralowy (1) – odmiana agatu o barwie czerwonej lub pomarańczowej i rysunku przypominającym gałązkę koralu
Agat koralowy (2) – zobacz: beekit
Agat koronkowy – odmiana agatu o równoległych pofałdowanych wstęgach przypominających koronki
Agat krajobrazowy (agat pejzażowy, kamień pejzażowy) – odmiana agatu scenicznego o rysunku przypominającym krajobraz
Agat kroplowy – odmiana agatu wyglądem zbliżona do agatu nakrapianego
Agat krustalny – odmiana agatu zawierająca strefy z narośniętymi kryształami barwnych odmian kwarcu (ametyst, cytryn, kryształ górski, kwarc zadymiony, morion itp.); strefy krustalne występują zwykle w centrum okazu chociaż znane są także agaty ze strefami krustalnymi w centrum i na peryferiach
Agat kruszcowy – odmiana agatu z wrostkami minerałów kruszcowych
Agat krwisty – odmiana agatu o przewadze barw jaskrawoczerwonych
Agat krzaczasty – odmiana agatu dendrytowego o rysunku przypominającym krzak lub wiązkę gałązek
Agat kulisty – zobacz: agat kolisty
Agat kwiecisty – odmiana agatu dendrytowego o rysunku przypominającym kwiat
Agat lamelkowy – zobacz: agat stratyfikowany
Agat lawendowy – odmiana agatu o barwie różowo-fioletowej
Agat libelowy – odmiana agatu zawierająca ciekłą inkluzją w obrębie której występuje bańka gazu
Agat lśniący – zobacz: agat iryzujący
Agat łosiosiowy – odmiana agatu o barwie łososiowej; mało precyzyjna nazwa handlowa stosowana w Stanach Zjednoczonych
Agat makaronowy – odmiana agatu zawierająca kanaliki o barwie białej lub biało-żółtej
Agat mchowy – zobacz: agat mszysty
Agat mieszany – zobacz: agat politypowy
Agat mięsny – odmiana jaspisu o barwie mięsa ale bez typowego dla agatów warstwowania
Agat migotliwy – zobacz: agat iryzujący
Agat mirykitowy – odmiana agatu zawierająca kropkowe wrostki jaskrawoczerwonego cynobru
Agat mleczny – odmiana agatu o barwie białej lub jasnokremowej
Agat monocentryczny – odmiana agatu centrycznego w której kolejne wstęgi osadzały się koncentrycznie wokół tylko jednego centrum; wśród agaty monocentryczne dzielą się na agaty koliste i agaty poligonalne; odmianami agatu monocentrycznego są: agat dyskowy, agat gwiaździsty, agat owalny, agat prostokątny, agat rombowy, agat soczewkowy, agat topograficzny, agat trapezowy i agat trójkątny
Agat monotypowy – odmiana agatu o jednorodnym rysunku określonego typu
Agat morelowy – odmiana agatu o przewadze barwy żółtoczerwonej i jasnobrunatnej
Agat mozaikowy – odmiana agatu brekcjowego o wielobarwnym rysunku przypominającym mozaikę
Agat mrozowy (kamień mrozowy) – odmiana agatu zawierająca białe dendryty przypominające kwiaty mrozu na szybie
Agat mszysty (agat mchowy, agat omszony, kamień Midge) – odmiana chalcedonu zawierająca dendrytowe wrostki wadu, chlorytu, goethytu lub innych minerałów wyglądem przypominające mchy, porosty lub liście paproci; odmianami agatu mszystego są: agat indiański, agat słodkowodny i agat wodorostowy
Agat muszlowy (1) – zsylifikowane muszle mięczaków
Agat muszlowy (2) – odmiana agatu o rysunku przypominającym muszlę
Agat naciekowy – zobacz: agat soplowy
Agat nakrapiany (agat plamisty) – odmiana agatu zawierająca drobne wtrącenia wykształcone w postaci izolowanych kropek
Agat niebieski – chalcedon lub agat sztucznie barwiony na niebiesko
Agat niecentryczny – odmiana agatu bez wyraźnego centrum, wokół którego układały by się barwne wstęgi
Agat niejednorodny – odmiana agatu z krystalicznymi przerostami ametystu, kryształu górskiego, kwarcu zadymionego, morionu i opalu; odmianą agatu niejednorodnego jest agat trawertynowy
Agat oczkowy – odmiana agatu owalnego o rysunku przypominającym oko; odmianami agatu oczkowego są: agat cyklopowy, agat rybie oko i agat sowie oko
Agat ognisty – zawierająca wrostki kryształków goethytu odmiana agatu scenicznego o rysunku i rozkładzie barw przypominającym ognisko
Agat okruchowy – zobacz: agat brekcjowy
Agat omszony – zobacz: agat mszysty
Agate opal – wstęgowany opal
Agat orientale – odmiana agatu
Agat owalny – odmiana agatu monocentrycznego o rysunku złożonym z zamkniętych, owalnych lub kulistych wstęg; odmianami agatu owalnego są: agat ikrowy, agat kielichowy i agat oczkowy
Agat pagoda (pagodyt) – odmiana agatu poligonalnego o rysunku przypominającym chińską pagodę
Agat palczasty – odmiana agatu dendrytowego o rysunku przypominającym palce dłoni
Agat pejzażowy – zobacz: agat krajobrazowy
Agat pełny – odmiana agatu nie wykazująca naturalnych ubytków, pustek i dziur
Agate périgone – odmiana agatu
Agat petoskey – zsylifikowany koral
Agat pianowy – odmiana agatu policentrycznego o rysunku przypominającym morską pianę
Agat pierielift – stara rosyjska nazwa agatu szczelinowego
Agat pierzasty – odmiana agatu zawierająca pierzasto wykształcone wtrącenia
Agat piorunowy (agat gromowy) – jajowata odmiana agatu o rysunku przypominającym gwiazdę lub błyskawicę na błękitnym tle
Agat pióropuszowy – odmiana agatu sagenitowego o rysunku, kształcie wrostków i barwie przypominających pióropusz
Agat piórowy – odmiana agatu dendrytowego o rysunku przypominającym ptasie pióro
Agat plamisty – zobacz: agat nakrapiany
Agat płomienny – odmiana agatu scenicznego o rysunku i rozkładzie barw przypominającym płomień
Agat policentryczny – odmiana agatu centrycznego o wstęgach utworzonych wokół przynajmniej dwóch centrów; odmianami agatu policentrycznego są: agat pianowy i agat skrzekowy
Agat poligonalny – odmiana agatu monocentrycznego o wielokątnym rysunku; odmianami agatu poligonalnego są: agat górski i agat pagoda
Agat politypowy (agat mieszany, kraziagat) – odmiana agatu o złożonym rysunku w którym można wyróżnić przynajmniej dwa odrębne typy
Agat pomponowy – odmiana agatu sagenitowego o rysunku przypominającym puszystą kulkę
Agat prostokątny – odmiana agatu monocentrycznego o rysunku wyglądem zbliżonym do prostokąta
Agat pryzmatyczny – zobacz: agat iryzujący
Agat purpurowy (1) – odmiana agatu o barwie purpurowej
Agat purpurowy (2) – dawna niepoprawna nazwa kryształów ametystu ujawniających w przekroju różniące się odcieniem strefy przyrostu
Agat pustkowy – (agat apertunitowy, agat druzowy, agat geodowy) – odmiana agatu tworząca geody posiadające wewnątrz pustkę
Agate rubanée – odmiana agatu
Agat rombowy – odmiana agatu monocentrycznego o rysunku w kształcie rombu
Agat rosochaty – odmiana agatu dendrytowego o rysunku przypominającym poroże łosia
Agat ruinowy – odmiana agatu brekcjowego o rysunku przypominającym ruiny budowli
Agat rurkowy – zobacz: agat kanalikowy
Agat rybie oko – odmiana agatu oczkowego zawierająca barwne wtrącenia przypominające rybie oczy
Agat sagenitowy – odmiana agatu zawierająca wrostki igiełkowych lub słupkowych kryształków dowolnego minerału; odmianami agatu sagenitowego są: agat bukietowy, agat pióropuszowy i agat pomponowy
Agat sardolikowy – odmiana agatu o barwie pomarańczowej lub pomarańczowo-czerwonej
Agat sardowy (saragat) – przeświecająca odmiana agatu o barwie brunatno-czerwonej lub brunatnej
Agat sceniczny – odmiana agatu o rysunku przypominającym scenę teatralną. Odmianami agatu scenicznego są: agat krajobrazowy i agat ognisty i agat płomienny
Agat sferyczny – zobacz: agat centryczny
Agat skrzekowy – odmiana agatu policentrycznego o rysunku przypominającym żabi skrzek
Agat słodkowodny – fluoryzująca odmiana agatu mszystego z Wyoming (Stany Zjednoczone)
Agat soczewkowy – owalna odmiana agatu monocentrycznego o rysunku przypominającym soczewkę
Agat soplowy (agat naciekowy) – odmiana agatu narastająca w geodzie w postaci sopli; odmianami agatu soplowego są: agat stalagmitowy i agat stalagnatowy
Agat sowie oko – zawierająca wrostki miki, owalna odmiana agatu oczkowego o rysunku przypominającym sowie oko
Agat srebronośny (agat srebrzysty) – odmiana agatu zawierająca wyraźne wtrącenia argentytu, srebra rodzimego lub bizmutu rodzimego
Agat srebrzysty – zobacz: agat srebronośny
Agat stalagmitowy – odmiana agatu soplowego tworząca przynajmniej jeden sopel w pustej przestrzeni w środku geody
Agat stalagnatowy – odmiana agatu soplowego tworząca w pustej przestrzeni w środku geody stalaktyty które zwisając z naprzemianległych ścian łączą się w stalagnaty
Agat stratyfikowany (agat lamelkowy, agat warstwowy) – odmiana agatu o rysunku złożonym z prostych, równoległych do siebie, barwnych wstęg
Agat szafirynowy – odmiana agatu o barwie błękitno-szafirowej
Agat szczelinowy (agat pierielift) – zobacz: agat żyłowy
Agat szklisty – dawna, niewłaściwa nazwa wezuwianu
Agat tęczowy (rainbow agat) – odmiana agatu chmurkowego o barwach tęczy układających się łukowato w kilku wstęgach
Agat topograficzny – odmiana agatu monocentrycznego o rysunku przypominającym mapę topograficzną
Agat trapezowy – odmiana agatu monocentrycznego o rysunku w kształcie trapezu
Agat trawertynowy – odmiana agatu niejednorodnego zawierająca przerosty lub wnętrze zbudowane z trawertynu
Agat trójkątny – odmiana agatu monocentrycznego o rysunku w kształcie trójkąta
Agat tulipanowy – odmiana agatu kielichowego o rysunku przypominającym kwiat tulipanu
Agat turitellowy – zsylifikowane muszelki turitelli; nazwa niepoprawna
Agat warstwowy – zobacz: agat stratyfikowany
Agat wodorostowy – odmiana agatu mszystego o rysunku przypominającym podwodne rośliny lub łąki wodorostów
Agat wschodni – dawna nazwa handlowa agatu o wysokich walorach dekoracyjnych
Agat wstęgowy – odmiana agatu centrycznego o rysunku utworzonym przez prostoliniowe barwne wstęgi
Agat wyspowy – zobacz: obsydian
Agat zachodni – dawna nazwa handlowa agatu niskiej jakości
Agat zebrowy – odmiana zbrekcjonowanego onyksu o rysunku utworzonym przez kilka grubych biało-czerwonych wstęg; nazwa niewłaściwa
Agat zębowy – odmiana agatu o rysunku przypominającym ząb
Agat złotodajny – odmiana agatu zawierająca wpryśnięcia dobrze widocznych ziarenek złota rodzimego
Agat zygzakowaty – odmiana agatu brekcjowego w której wstęgi w skutek połamania, przemieszczenie i powtórnego scementowania, tworzą zygzakowate linie
Agat żyłowy (agat szczelinowy) – odmiana agatu tworząca się w szczelinach skalnych; odmianą agatu żyłowego jest agat biostratyfikowany
Agate-Jasper – zobacz: agat jaspisowy
Agate-mousseuse – zobacz: agat mszysty
Agate Moss – zobacz: agat mszysty
Agate terreuse – zobacz: jaspis
Agate verdâtre – zobacz: jaspis
Agate Versiclore – odmiana agatu
Agate zonaire – odmiana agatu
Agathacopalite - żywica (kopal) drzewa iglastego Agathis
Agathe Cornaline – zobacz: jaspis
Agatized Wood – zobacz: agatowe drewno
Agatowe drewno – zsylifikowane drewno wykazujące na przekroju różnobarwne koncentryczne wstęgi odpowiadające pierścieniom przyrostowym pierwotnego drzewa
Agee – zobacz: szmaragd
Agerit = egiryn
Agirine = egiryn
Aglairit = ortoklaz
Aglait - substancja mineralna zawierająca Li, Al, Si i O; mieszanina muskowitu i albitu powstała w wyniku przeobrażenia spodumenu; nazwa zdyskredytowana
Aglauryt – odmiana ortoklazu wykazująca niebieską poświatę; częsty składnik porfirów kwarcowych
Agmarina – źle oszlifowane okazy akwamarynu
Agnesyt – zobacz: steatyt
Agolit – zobacz: agalmatolit
Agramit – zobacz: żelazo meteorytowe
Agricolit = eulytyn
Ag-rodostannit = toyohait
Agstein – dawna nazwa gagatu, obecnie rzadko używana
Agtstein – dawna nazwa bursztynu, obecnie nieużywana
Aguilaryt - substancja mineralna o wzorze chemicznym Ag4SeS; niepewny
Aidyrlit – mieszanina gibbsytu i opalu zawierająca domieszkę Ni(OH)2
Aiguemarin – zobacz: akwamaryn
Aillikit (alönit kalcytowy) – skała metasomatyczna zaliczana do karbonatytów; zbudowana z kalcytu (ponad 50%) oraz augitu, magnetytu, apatytu, perowskitu, chromitu, nefelinu, monticellitu, noseanu, granatu i cyrkonu; kalcyt utworzył się w skutek wyparcia oliwinu, biotytu i przypuszczalnie melilitu; znana z Cape Aillik na Pólwyspie Labrador
Ailsyt (granit riebeckitowy) – skała magmowa żyłowa zaliczana do mikrosyenitu kwarcowego; zbudowana głównie z kwarcu i pertytowego ortoklazu; akcesorycznie zawiera riebeckit, apatyt, tytanit i tlenki żelaza; występuje w formie dajek w Alisa (Szkocja, Wielka Brytania)
Aimafibryt – zobacz: hemafibryt
Aimatolit = hematolit
Ainalit (tantalian cassiterit) – odmiana kasyterytu zawierająca domieszkę tantalu
Aiounit – skała magmowa prawdopodobnie żyłowa zaliczana do kersantytu augitowego lub melteigitu; zawiera fenokryształy augitu tytanowego (15%) i biotytu (16%) tkwiące w kryptokrystalicznym cieście skalnym złożonym z plagioklazu (19%) poprzetykanego tlenkami żelaza (7%) i apatytem (2%)
Ajatyt (ayatit) – bardzo droziamista odmiana korundu
Ajkit – odmiana bursztynu z Ajka (Węgry)
Ak – hipotetyczny skrajny człon minerałów z grupy melilitu o wzorze chemicznym Ca2Mg[Si2O7]; zbliżony skład ma akermanit
Akabar (horn coral, accarbaar) – czarny koral wytwarzany przez koralowiec Antipathes; pozyskiwany u wybrzeży Półwyspu Malajskiego (Ocean Spokojny), Indii (Ocean Indyjski) i Półwyspu Arabskiego (Morze Czerwone)
Akdalait = akdałait
Akenobeit – skała magmowa żyłowa; drobnoziarnista; zawiera tabliczkowe kryształy oligoklazu i mmiej licznego ortoklazu; wolne przestrzenie między nimi wypełnia dronoziarnisty kwarc (5–10%) i podrzędny biotyt; występuje najczęściej w formie małych intruzji lub apofiz; znana z Akénobé w (Japonia)
Akeryt – zobacz: akoryt
Åkeryt (okeryt) – skała magmowa żyłowa zaliczana go mikrosyenitu kwarcowego lub mikromonzonitu kwarcowego; tekstura bezładna; struktura ziarnista; zawiera tabliczkowe kryształy oligoklazu i ortoklazu, którym w podrzędnych ilościach towarzyszy kwarc, a akcesorycznie augit, hipersten, lub hornblenda, rzadziej biotyt; występuje w formie lakkolitu w Åker (Norwegia)
Akhtenskit = achtenskit
Akint – dawna nazwa karneolu
Akmit (acmit) = egiryn
Akmitaugit – kryształy mieszane szeregu egiryn–augit
Akoafimit – charnockit plagioklazowy z Akoafirm (Kamerun); niedokładnie poznany
Akontyt = glaukodot
Akori (accori, koral rogowy) – niebieski koral wytwarzany przez rzadki gatunek koralowca Allopara subirolcea; pozyskiwany u zachodnich wybrzeży Afryki, głównie w zatoce Benin i na wybrzeżu Kamerunu
Akoryt (akeryt) – odmiana spinelu o barwie bladoniebieskiej; znany z marmurów Södermanland (Szwecja)
Akrolity – zobacz: meteoryty kamienne
Aksynit (axinit) - grupa minerałów o ogólnym wzorze chemicznym Ca2(Mn,Fe,Mg)Al2BSi4O15(OH)
Aktashit - zobacz: aktaszyt
Aktaszyt (aktashit) - substancja mineralna o wzorze chemicznym Cu6Hg3As5S12; nazwa nie zaaprobowana przez IMA
Aktinolitischer tschermakit - substancja mineralna o wzorze chemicznym Ca2(Mg,Fe,Al)5(Si,Al)8O22(OH,F); zobacz: tschermakit aktynolitowy; nazwa zdyskredytowana
Aktynolin (actinolin) = aktynolit
Aktynolit-hornblenda (actinolitic-hornblenda) = magnesiohornblenda; nazwa zdyskredytowana
Aktynolityt – skała metamorliczna z grupy łupków; struktura drobno– i średnioziarnista; zbudowana prawie wyłacznie z aktynolitu (75–98%); w podrzędnych ilościach zawiera magnetyt, węglany i antofyllit, przeważnie również chloryt a czasem plagioklaz; tworzy się w wyniku przeobrażenia ultrazasadowych skał magmowych
Aktynot (actinot) = aktynolit
Aku Vamarin – zobacz: akwamaryn
Akwagem (aquagem) – syntetyczny spinel o barwie jasnoniebieskiej
Akwalit – utwór osadowy którego głównym składnikiem jest lód
Akwamaryn (acquamarina, aiguemarin, aku vamarin, akwamaryna, aquamarin, ekmarin, fortazella) – odmiana berylu o barwie niebieskozielonej (barwa wody morskiej)
Akwamaryn achter – odmiana topazu o barwie jasnoniebieskiej; nazwa niepoprawna
Akwamaryn bohemski – odmiana topazu o barwie niebieskiej ; nazwa niepoprawna
Akwamaryn brazylijski (1) – odmiana akwamarynu o barwie niebieskiej znana z Brazylii
Akwamaryn brazylijski (2) – odmiana topazu o barwie niebieskiej
Akwamaryn brazylijski (3) produkt wygrzewania zielonych beryli w temperaturze 400–5000C
Akwamaryn maxix (maxix aquamarine, maxix beryl, maxixit) – odmiana akwamarynu o barwie ciemnoniebieskiej
Akwamaryn orientalny – niebieskozielona odmiana szafiru; nazwa niepoprawna
Akwamaryn Pampamel – wysokiej jakości odmiana akwamarynu z Pampamel (Minas Gerais, Brazylia)
Akwamaryn Syjamski – odmiana cyrkonu o barwie niebieskiej; nazwa niepoprawna
Akwamaryn syntetyczny – syntetyczny korund lub spinel o barwie niebieskiej; nazwa niepoprawna
Akwamaryna (1) – zobacz: akwamaryn; nazwa niepoprawna
Akwamaryna (2) – syntetyczny spinel o barwie jasnoniebieskiej; nazwa niepoprawna
Alabandit = alabandyn
Alabaster (alabastryt) – skała osadowa pochodzenia chemicznego; zbita, drobnoziarnistata; zbudowana przwie wyłącznie z gipsu; dobrze przeświecająca o barwie białej lub białawej; w zależności od rodzaju zawartych domieszek może przybierać różne odcienie; surowa charakteryzuje się małą twardością i dużą porowatością; duże złoża alabastru eksploatuje się w Wielkiej Brytanii; w Polsce niewilkie złoże znane jest z Łopuszki Wielkiej koło Przemyśla; od wieków wykorzystywany jako materiał rzeźbiarski; nie stosowany do wyrobu biżuterii
Alabaster egipski = kalcyt; nazwa niepoprawna
Alabaster onyksowy = kalcyt; nazwa niepoprawna
Alabaster orientalny – dobrze przeświecająca, biała odmiana alabastru
Alabastryt – zobacz: alabaster
Alait – niedostatecznie poznana substancja o wzorze chemicznym V2O2 . H2O (być może hewettyt?); rzadki, ciemnoczerwony, miękki, mszysty lub włóknisty; znany z Masywu Alajskiego (Tadżykistan) (6).
Alalit - substancja mineralna o wzorze chemicznym MgCaSi2O6; odmiana diopsydu o barwie ciemnozielonej; znany z doliny Ala (Piemont, Włochy); poszukiwany kamień jubilerski; nazwa zdyskredytowana
Alaskait (1) = benjaminit
Alaskait (2) - substancja mineralna zawierająca Zn, Sb, Pb, Bi i S; mieszanina aikinitu, matildytu i innych kruszców; opisany z Kletna koło Stronia Śląskiego; nazwa zdyskredytowana
Alaskit (aplogranit, haplogranit, granit alkaliczny, leukogranit) – skała magmowa głębinowa; zbudowana prawie wyłącznie ze skaleni (ortoklaz, mikroklin, mikropertyt , albit) i kwarcu; akcesorycznie zawiera muskowit, aktynolit, cyrkon, apatyt, allanit i tlenki żelaza; może również zawierać w znikome ilości biotytu, hornblendy i glaukofanu; występuje najczęściej na obrzeżach masywów granitoidowych; tworzy również samodzielne masywy, pnie i małe intruzje a zwłaszcza dajki
Alazanit - substancja mineralna o wzorze chemicznym FeS1,2; niedokładnie zdefiniowany; zbliżony do pirotynu i pirytu; nazwa zdyskredytowana
Albalit – odmiana bentonitu
Albanit (melaleucytyt flogopitowy, olbanit) – skała magmowa wylewna zaliczna do foidytów; postać porfirowa; struktura drobnoziarnista; zawiera powyżej 40% ze skladników ciemnych (augit, czasem oliwin i melilit) oraz leucyt, flogopit, niewielkie ilości plagiolklazów (labrador bytownit lub anortyt), nefelin, apatyt, magnetyt; znana z Gór Albańskich
Albazalt – zobacz: kaulait
Albertyt – gagatopodobny, czarny asfaltyt (odmiana kierytu) o błyszczącym, lustrzanym połysku; przełam muszlowy; niekiedy wykorzystywany w biżuterii żałobnej i jako materiał rzeźbiarski
Albin – zwietrzały apofyllit
Albit szachownicowy – swoiście wykształcony końcowy efekt przemiany innych skaleni w albit
Albitofir – skała magmowa wylewna; złożona wyłącznie lub prawie wyłącznie z fenokryształów albitu tkwiących w mikrokrystalicznym albitowym cieście skalnym; w bardzo małej ilości może zawierać schlorytyzowane minerały ciemne oraz skupione w geodach: kwarc i węglany; jest produktem intensywnych, hydrotermalnych przeobrażeń magmowych skał wylewnych i żyłowych
Albityt – skała magmowa żyłowa; postać aplitowa; zbudowana prawie wyłącznie z albitu któremu niekiedy towarzyszą niewielkie ilości muskowitu, granatu, apatytu, cyrkonu, rutylu i przeważnie wtórnego kwarcu, ten ostatni może miescami gromadzić się w ilości ponad 10%; występuje w formie cienkich dajek syenitu albitowego
Alboranit (hyaloryobazalt) – skała magmowa wylewna; odmiana bazaltu hiperstenowego; w około 40% składa się z fenokryształów bytownitu, augitu i hiperstenu, tkwiących w mikrokrystalicznym cieście skalnym zawierającym labradoryt, klinopiroksen, ortopiroksen, magnetyt, apatyt i szkliwo krzemionkowe; niekiedy pojawia się kwarc (do 18%); występuje formie bloków zalegających wśród tufów lapillowych na wyspie Alboran (Hiszpania)
Albrittonit - substancja mineralna o wzorze chemicznym CoCl2 · 6H2O; nazwa zdyskredytowana
Aldzhanit - zobacz: aldżanit
Aldżanit (aldzhanit) - substancja mineralna zawierająca Ca, B i Cl; niedokładnie zdefiniowany minerał boru o wzorze chemicznym CaMgB2O4Cl . 7H2O?; regularny; tworzy drobne kryształki; bezbarwny do jasnoróżowego, przezroczysty; bardzo rzadki (6); występuje wraz z boracytem w nierozpuszczalnych szlamach pozostałych po ługowaniu soli karnalitowo–bischofitowych ze złóż boranowych w Kazachstanie; nazwa zdyskredytowana
Aldanit – zobacz: ałdanit
Aleksandrina - syntetyczny spinel lub szafir o barwie fioletowo-czerwonej zbliżonej do barwy aleksandrytu
Aleksandrolit – uwodniony krzemian o barwie zielonej będący produktem rozkładu avalitu;
Aleksandryt (alexandrit) – odmiana chryzoberylu o zmiennej zielonej lub purpurowej barwie zależnej od rodzaju oświetlenia
Aleksandryt niebieski – odmiana niebieskiego szafiru o sztucznie zmodyfikowanej barwie, dająca identyczny jak u aleksandrytu efekt zmiany zabarwienia w zależności od rodzaju oświetlenia
Aleksandryt syberyjski – odmiana aleksandrytu pozyskiwana na Uralu (do połowy XIX wieku Ural wchodził w skład obszaru Syberii)
Aleksandryt syntetyczny – syntetyczny szafir lub spinel dający identyczny jak u aleksandrytu efekt zmiany zabarwienia w zależności od rodzaju oświetlenia
Aleksiejewit – woskowa substancja organiczna
Aleksoit (alexoit) – skała magmowa głębinowa; odmiana dunitu; postać syderonitowa; zawiera głownie ziarna oliwinu (54%) tkwiące w cieście skalnym złożonym z pirotynu (29%), magmnetytu (10%) i pentlandytu (7%); znana z kopalni Alexo (Ontario, Kanada)
Alentegit – dioryt kwarcowy lub tonalit kwarcowy; nazwa nieużywana
Aleurolit (pyłowiec, mułowiec) – skała osadowa pochodzenia okruchowego; związła; zbudowana głównie z ziarn pyłu
Aleutyt – skała magmowa wylewna o składzie chemicznym pośrednim między andezytami i bazaltami; odpowiednik belugitu; postać porfirowa z afanitowym, drobnoziarnistym ciastem skalnym; zbudowana z andezynu, klinopiroksenu; w niewielkich ilościach zawiera kwarc i ortoklaz a akcesowycznie apatyt i tlenki żelaza; znana z wulkanu Katami na Aleutach
Alexandria – syntetyczny aleksandryt; w świetle dziennym ma barwę zieloną a w sztucznym czerwoną
Alexandrit – zobacz: aleksandryt
Alexit – zobacz: granat itrowo–glinowy
Alexoit - zobacz: aleksoit
Alfityt – osadowa skała ilasta pochodzenia lodowcowego
Algarvit (algarwit, melteigit biotytowy) – skała magmowa głębinowa należąca do foidolitów; zbudowana głównie z diopsydu egirynowego (40%), biotytu (34%) i nefelinu (17%); w mniejszych ilościach zawiera tytanit (8%), magnetyt, apatyt a śladowo ortoklaz, sodalit i wtórny kalcyt; znana z prowincji Algarve (Portugalia)
Algarwit – zobacz: algarvit
Algaryt – produkt przeobrażenia ozokerytu lub ropy naftowej; powstaje w wyniku działalności bakterii; występuje w postaci ciemnych naskorupień na powierzchni skał
Algowit – zobacz: allgovit
Alios – ciemny piaskowiec o spoiwie złożonym z substancii organicznej lub limonitu
Alipit – zobacz: pimelit
Alisonit – mieszanina galeny i chalkopirytu
Alit (1) – niemal zupełnie pozbawiony krzemionki produkt wietrzenia chemicznego skał w klimacie gorącym; zbudowany głównie z wodorotlenków żelaza
Alit (2) – syntetyczna substancja o wzorze chemicznym Ca3[O|SiO4], składnik cementów portlandzkich, nadaje im właściwości wiążące
Alkali augit - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Na,Ca)(Fe,Mg,Al)Si2O6; nazwa zdyskredytowana
Alkaliberyl – odmiana berylu zasobna w domieszki alkaliów; może zawierać nawet ponad 2,0% Li2O, 4,0% Na2O, 2,25% K2O, 4,5% Cs2O lub 1,34%
Alkalifeldspars – zobacz: skalenie alkaliczne
Alkali-femaghastingsyt - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Ca,Na,K)3(Mg,Fe)5(Si,Al)8O22(OH)2; hastingsyt sodowo-potasowo-magnezowy; nazwa zdyskredytowana
Alkali-ferrohastingsyt - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Ca,Na,K)3(Fe,Mg)5(Si,Al)8O22(OH)2; nazwa zdyskredytowana
Alkaligranat – odmiana sodalitu pod względem krystalograficznym zbliżona do granatów
Alkali-hastingsyt - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Ca,Na,K)3(Fe,Mg)5(Si,Al)8O22(OH)2; hastingsyt sodowo-potasowy i człony pośrednie pomiędzy nim a hastingsytem magnezowym; nazwa zdyskredytowana
Alkalispinel – odmiana spinelu o barwie ciemnozielonej zawierająca około 2,6% K2O + Na2O
Alkansul = ałun-Na
Alkremit – ksenolity spinelowo–granatowe występujące w kimberlitach; pochodzą z górnego płaszcza Ziemi
Allactit - allaktyt
Allagit – częściowo zwietrzały rodonit
Allalinit – zsaussurytyzowane gabro oliwinowe; tekstura smużysta, cienkołupkowa lub bezładna; zbudowane z uralitu i talku oraz otoczonych granatem pseudomorfoz po oliwinie złożonych z zoisytu, albitu, chlorytu, aktynolitu, rzadziej epidotu; znane z Allan (Szwecja)
Allanit – allanit–(Ce)
Allcharyt - substancja mineralna o wzorze chemicznym FeOOH; = goethyt; nazwa zdyskredytowana
Allemontyt - substancja mineralna o wzorze chemicznym AsSb; = stibarsen; nazwa zdyskredytowana
Allemontyt I – zrosty stibarsenu z antymonem rodzimym
Allemontyt II = zrosty stibarsenu z arsenem rodzimym
Allemontyt III – zrosty stibarsenu z bizmutem rodzimym; nazwa zdyskredytowana
Allenit (1) zobacz: widia
Allenit (2) – odmiana heksahydrytu powstała w wyniku częściowego odwodnienia epsomitu
Allevardyt - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Na,Ca)Al4(Si,Al)8O2 (OH)4 · 2H2O; = rectoryt; nazwa zdyskredytowana
Allgovit (algowit, porfiryt diabazowy) – skała magmowa zaliczana niekiedy do melafiru; zbudowana z labradoru, augitu i magnetytu; znana z Allgäu (Bawaria, Niemcy); nazwa nieużywana
Allignit – odmiana bursztynu
Allit (skała allitowa) – boksyty, terra rossa i inne skały zasobne w wodorotlenki Al; produkty tzw. wietrzenia allitowego
Allivalit (alliwalit) – skała magmowa głębinowa lub żyłowa; zbudowana z oliwinu (43%) i anortytu (49%); niekiedy zawiera piroksen (6%), chromit lub magnetyt chromowy i pikotyt; znana z gabra w Allival na wyspie Rum (Szkocja, Wielka Brytania) gdzie współwystępuje z harrisytem
Alliwalit – zobacz: allivalit
Al-lizardyt – lizardyt glinowy
Allochalcoselit = allochalkoselit
Allochetyt – skała magmowa; zawiera fenokryształy labradoru, ortoklazu, augitu tytanowego i nefelinu tkwiące w mikrokrystalicznym cieście skalnym złożonym z augitu, bronzytu, magnetytu, hornblendy, ortoklazu, plagioklazu i apatytu; występuje w formie dajki w dolinie Allochet w Tyrolu
Allochit = epidot
Allochroit – andradyt glinowy
Alloclasit = alloklazyt
Allodelfit = synaldelfit
Allofanchryzokola – mieszanina allofanu i chrymkoli
Allofan–evansyt – zrosty allofanu i evansytu
Allofanit – skała ilasta zbudowana głównie z allofanu
Allofanoid – łupek ilasty zbudowany z allofanu, haloisytu i montmorillonitu
Allofit – niedokładnie określony leptochloryt magnezowo–glinowy; wyróżniony w łomie wapienia w Kamieniczkach koło Bielawy; napotkany także w Złotym Stoku
Allogonit = herderyt
Alloit – skała piroklastyczna; słabo scementowany biały lub żółty tuf pumeksowy; nazwa nieużywana
Allokit – niedokładnie poznana substancja ilasta
Alloclasit = alloklazyt
Alloklaz - mieszanina danaitu bizmutowego, bismutynitu i bizmutu rodzimego; rombowy, P22; tworzy krótkie słupkowe kryształy długości do 5 mm, zwykle masywny; Czarnoszary do ciemnoszarego; połysk metaliczny; rysa ciemna; T=5; h=3,10; występuje w rudach ze złoża Ivigut (Grenlandia) towarzystwie celestynu, fluorytu, jarlitu, thomsenolitu i innych fluorków (6)
Alloklazyt – zobacz: alloklaz
Allomit – zobacz: alomit
Allomorfit – pseudomorfozy barytu po anhydrycie
Allopalladium - substancja mineralna o wzorze chemicznym Pd5Sb2; = stibiopalladynit; nazwa zdyskredytowana
Allopalladium (2) – odmiana potarytu; znany z Surinamu
Allophan = allofan
Alluaivit = alluaiwit
Alm – margiel torfowy; zawiera znaczną ilość substancji organicznej
Almachit – zobacz: almaszyt
Almagreryt = zinkosyt
Almandyn orientalny – odmiana rubinu o barwie purpurowoczerwonej; nazwa niepoprawna
Almandynospinel – odmiana spinelu o barwie fioletowoczerwonej lub niebieskoczerwonej; rzadko stosowana niepoprawna nazwa
Almandyt – syntetyczny spinel o barwie fioletowo-czerwonej
Almashyt – zobacz: almaszyt
Almaszyt (almachit, almashyt) – odmiana bursztynu o barwie zielonej z Olänesti (Rumunia); dawna nazwa, niekiedy jeszcze stosowana
Almbosyt - substancja mineralna zawierająca Fe, V, Si i O o przypuszczalnym wzorze chemicznym Fe8V4Si3O27; nazwa zdyskredytowana
Almerait - substancja mineralna o wzorze chemicznym KNaMgCl4 · H2O; mieszanina carnallitu i halitu; nazwa zdyskredytowana
Almeriit - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Na,K)Al3(SO4)2(OH)6; ałun sodowy; nazwa zdyskredytowana
Alnöit (lamprofir melilitowy, mikromelilitolit biotytowy) – skała magmowa żyłowa, lamprofirowa; postać porfirowa; zawiera fenokryształy biotytu, augitu i skorodowanego oliwinu (5%) tkwiące w drobnoziarnistym cieście skalnym złożonym z melilitu, (33%), biotytu (30%), augitu (17%), magnetytu (5%), apatytu, perowskitu, chromitu, węglanów (10%), nefelinu, monticellitu, noseanu, granatu i cyrkonu; występuje w formie dajek na wyspie Alnö (Szwecja)
Alnöit kalcytowy – zobacz: aillikit
Alnöit karbonatytowy – skała magmowa żyłowa; zbudowana głównie z pierwotnego kalcytu i biotytu; w mniejszych ilościach zawiera barkevikit i augit a akcesorycznie perowskit, tlenki żelaza i baryt
Alnöit monticellitowy – skała magmowa żyłowa; zawiera fenokryształy biotytu tkwiące w cieście skalnym złożonym z oliwinu, melilitu, kalcytu, monticellitu (10%), augitu, perowskitu, tlenków żelaza i apatytu
Al-nontronit – nontronit glinowy
Alochroit – odmiana granatu o barwie oliwkowozielonej; dawna nazwa obecnie nieużywana
Alomit (allomit) – odmiana sodalitu o barwie niebieskiej z Bankroft (Ontario, Kanada)
Alouchtit - zobacz: alusztyt
Aloxit – syntetyczny korund
Alpha - catapleit - zobacz: katapleit-α
Alsakharovit-Zn = alsacharovit-Zn
Al-saponit – zobacz: aluminiumsaponit
Alsbachit – skała magmowa żyłowa zaliczana do aplitów; postać powfirowa; zawiera fenokryształy ortoklazu (14%) i kwarcu (15%) a sporadycznie również granatu oraz soczewkowate skupienia biotytu (15%) tkwiące w drobnoziarnistym cieście skalnym złożonym z kwarcu i ortoklazu; znana z Alsbach (Odenwald)
Alshedyt – zobacz: alszedyt
Al-szamozyt – szamozyt glinowy; zawiera do 37% Al
Alszedyt (alshedyt) – odmiana tytanitu ze znaczną domieszką Y; występuje w Alseda na wyżynie Smålandu (Szwecja)
Altait = ałtait
Altmarkit - substancja mineralna o wzorze chemicznym HgPb2; = plumboamalgam; nazwa zdyskredytowana
Altamud – bentonit z Kanady
Alteryt – niezidentyfikowane ciężkie minerały
Alum - zobacz: ałun
Alumag – syntetyczny, bezbarwny spinel
Alumialum = aluminium rodzime
Alumian = ałun sodowy
Alumina – syntetyczny tlenek glinowy
Aluminatspinel – odmiany spineli w których Al3+ przeważa na pozycji jonów trójwartościowych
Aluminilit = ałunit
Aluminum = aluminium rodzime
Aluminium fosfocristobalit – glinowa odmiana fosforcristobalitu
Aluminiumautunit = sabugalit
Aluminiumglaukonit – glaukonit glinowy ubogi w Fe3+
Aluminiumsaponit (al-saponit) – saponit glinowy
Aluminiumsepiolit – sepiolit glinowy
Aluminiumspinel – syntetyczne oktaedryczne kryształy Al3O4 otrzymywane przy produkcji elektrokorundu
Alumino Adamit - patrz adamit-Al
Aluminobarroisyt – minerał lub hipotetyczny skrajny człon amfiboli z podgrupy winchyt-barroisyt o wzorze chemicznym NaCaMg3Al2(Si7Al)O22(OH)2
Aluminobetafit - substancja mineralna o przypuszczalnym wzorze chemicznym (Al,Ca,Y,U)2(Ti,Nb,Sn,Fe,Mn)2O6 · 6H2O; niedokładnie poznana; nazwa zdyskredytowana
Aluminoceladonit = aluminoseladonit
Aluminochryzotyl – chryzotyl glinowy; zawiera 5,68% Al2O3
Alumino-ferrowinchit - substancja mineralna o wzorze chemicznym []NaCa(Fe2+,Al)5Si8O22(OH)2; nazwa nie zaaprobowana przez IMA
Aluminokaersutyt = kaersutyt
Aluminokatoforyt (aluminokatophorit) – minerał lub hipotetyczny skrajny człon amfiboli z podgrupy richteryt-taramit o wzorze chemicznym Na2Ca(Fe,Mg)4Al(Si7Al)O22(OH)2
Aluminokatophorit – zobacz: aluminokatoforyt
Alumino-magnesiosadanagait - substancja mineralna o wzorze chemicznym NaCa2Mg3(Al,Fe3+)2(Si5Al3)O22(OH)2; nazwa zdyskredytowana
Aluminotaramit – minerał lub hipotetyczny skrajny człon amfiboli z podgrupy richteryt-taramit o wzorze chemicznym Na2CaFe2+3Al2(Si6Al2)O22(OH)2
Aluminowinchyt - substancja mineralna o wzorze chemicznym NaCa(Mg4Al)Si8O22(OH)2; hipotetyczny skrajny człon grupy amfiboli z podgrupy winchyt-barroisyt; nazwa zdyskredytowana
Alumobritholit - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Ce,Ca,Al)(SiO4,PO4)3(OH,F); nazwa zdyskredytowana
Alumocalcyt – odmiana opalu zawierająca domieszki Al2O3 i CaO
Alumochalcosiderit – odmiana chalkosyderytu zawierająca domieszkę Al
Alumochromit – chromit glinowy o wzorze chemicznym Fe(Cr,Al)2O3
Alumocobaltomelan - zobacz: alumokobaltomelan
Alumofarmakosyderyt – minerał lub syntetyczny KAl4[(OH)4|(AsO4)3] 8H2O
Alumofarmakosyderyt barowo-cynkowy (barium-zinc alumopharmocosiderit) - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Ba,K) ,5(Zn,Cu) ,5(Al,Fe)4(AsO4)3 · 5H2O; nazwa zdyskredytowana
Alumoferroascharyt - substancja mineralna zawierająca Mg, Al, B, CO3 i H2O; mieszanina aszarytu i hydrotalkitu; nazwa zdyskredytowana
Alumogel – niedokładnie poznany bezpostaciowy uwodniony wodorotlenek Al; amorficzny; składnik boksytów; zapewne kliachit lub sporogelit; czysty jest biały; domieszki limonitu barwią nadają mu zabarwienie rdzawe a domieszki Cu niebieskie; h=2,4-2,5; znaleziony w Modre Štole w Zlatych Horach gdzie tworzy niebieskie powłoki i nacieki na limonicie (5)
Alumogoethyt – goethyt glinowy; składnik boksytów
Alumohematyt – hematyt glinowy
Alumohydrocalcit = alumohydrokalcyt
Alumohydrokalcyt–β - odmiana alumohydrokalcytu
Alumoklyuchevskit = alumokliuczewskit
Alumokobaltomelan (alumocobaltomelan) - substancja mineralna zawierająca Mn, Co i O; odmiana asbolanu; nazwa zdyskredytowana
Alumomaghemit – maghemit glinowy
Alumopharmacosiderit = alumofarmakosyderyt
Alundum – syntetyczny Al2O3
Alunit = ałunit
Alurgit - substancja mineralna zawierająca K, Al, Mn, Si i O; mika zbliżona do fengitu lub muskowitu magnezowo-żelazowo-manganowego zawierająca domieszki Mn2+ i Mn3+; dostrzeżony w Marcinkowie koło Stronia Śląskego; nazwa zdyskredytowana
Alushtit - zobacz: ałusztyt
Ålvikit – skała magmowa zaliczana do karbonatytów; żyłowy odpowiednik głębinowego sövitu; zbudowana prawie wyłącznie ze średnioziarnistego kalcytu; znana z Ålvik (Norwegia)
Alvit – odmiana cyrkonu zasobna w Hf (do 24%) i Th; zaobserwowany m. in. w druzach pegnatytowych granitów w Grabinie koło Strzegomia
Aładża – odmiana ozokerytu zawierająca domieszki skał otaczających
Ałdanit (aldanit) – zbliżony do thorianitu; znany z terenu Zabajkala (Rosja)
Ałmaz = diament
Ałuny - grupa podwójnych siarczanów Al3+, Cr3+ lub Fe3+ i alkaliów, o ogólnym wzorze chemicznym (Na,K,NH4)(Al,Cr,Fe)[SO4]2 · 12H2O; w przyrodzie występują tylko ałuny glinowe: ałun potasowy (ałun właściwy), ałun sodowy i tschermigit (ałun amonowy); regularne
Ałusztyt (alouchtit, alushtit) - substancja mineralna o wzorze chemicznym Ca0,3(Al,Mg,Li,Fe)7(Si,Al)8O2 (OH)10 · 3H2O; mieszanina dickitu i hydromiki; nazwa zdyskredytowana
Amalgam – amalgamat srebra o wzorze (Ag,Hg)
Amalgamat ołowiu = plumboamalgam
Amalgamat palladu = potaryt
Amalgamat złota = auroamalgam–γ
Amalgamaty – stopy rtęci z innymi metalami; niektóre występują w przyrodzie; najliczniejsze są amalgamaty srebra (kongsbergit, luanheit, moschellandsbergit paraschachneryt, schachneryt i weishanit), złota (auroamalgam-γ), ołowiu (plumboamalgam, altmarkit), palladu (potaryt) i miedzi (kołymit i belendorfit); zawartość Hg w amalgamatach srebra dochodzi do 45%. większość amalgamatów jest mieprzezroczysta, barwy cynowo-białej o silnym połysku metalicznym; niekture są kowalne do plastycznych; amalgamaty srebra zawierające około 30% Hg są prawie dwukrotnie twardsze od czystego srebra; T - 3; h = 12-14,1
Amanic – chalcedon z domieszką waryscytu, utahlitu lub wardytu; zielony
Amantyn = magnetyt
Amarantstein – dawna nazwa szmaragdów
Amargozyt – bentonit z nad rzeki Amargosa (Stany Zjednoczone)
Amarillo stone – zobacz: kamień Amarillo
Amaryl – syntetyczny bladozielony szafir
Amatrice – zobacz: amatrix
Amatrix (1) (Amatrice) – przerosty waryscytu i wardytu z kwarcem lub chalcedonem; znany z Utah (Stany Zjednoczone)
Amatrix(2) –; substancja syntetyczna, sztucznie barwiona związkami Cr i Fe; imitacja turkusu
Amatyt – zobacz: granat itrowo–glinowy
Amause – barwne szkło; stosowane jako imitacja wielu naturalnych kamieni ozdobnych
Amausyt (1) = oligoklaz
Amausyt (2) = wollastonit
Amazonit (kamień amazoński) – zielonobiała odmiana mikroklinu
Ambatoarinit – 5SrCO3 4((Ce,La,Nd)2(CO3); rombowy; zbliżony do ancylitu; znany z marmurów Ambatoarina; (6)
ambatoarinit (g.) Sr(CeLaNd)O(CO3h ? (5.3.4). Ort., nedostatečně popsaný nerost. w milcr. kostrovitýcb xx, růžový, s uzavřeninami až čemý. N> 1,658, (-). jest zarostlý w tabliczkowe celestinu w žile Mn-kalcitu a křemene s monazitem - (Ce), egirinem, galenitem aj. w metam. vápencich w Ambatoarině (Madag.).
Amber - zobacz: bursztyn
Amberin – żółtawozielony agat mszysty
Amberit – zobacz: ambryt
Amblystegit - substancja mineralna o wzorze chemicznym MgSiO3; = enstatyt; nazwa zdyskredytowana
Ambra – żywica kopalna barwy żółtej lub brunatnożółtej; zawiera 3–5% kwasu bursztynowego
Ambra żółta – dawna nazwa bursztynu
Ambroid – prasowany bursztyn
Ambrosyn – żywica kopalna
Ambryt (amberit) – bursztyn modyfikowany termicznie
Ameletyt (1) - substancja mineralna zawierająca K, Na, Al, Si i O; częściowo przeobrażony nefeIin; nazwa zdyskredytowana
Ameletyt (2) – mieszanina sodalitu, analcymu i phillipsytu z nefelinem
Amerykanit – zobacz: macusanit
Amesyn = amesyt
Amethyst – zobacz: ametyst
Ametrin (ametrix) – odmiana kwarcu ukazująca w jednym krysztale fioletową barwę ametystu i żółtą cytrynu; przejście pomiędzy barwami jest zwykle wyraźne i ostre; okazy jubilerskie pozyskuje się w Brazyli i Boliwi; w 1975 roku rozpoczęto produkcję syntetycznego ametrynu
Ametrix – zobacz: ametrin
Ametyst (1) (amethyst, kamień biskupi, kamień storczykowy, kamień Wenery) – odmiana kwarcu o barwie fioletowej fioletowoczerwonej i purpurowej
Ametyst (2) – syntetyczny purpurowy szafir; nazwa niepoprawna
Ametyst bengalski – purpurowy szafir; nazwa niepoprawna
Ametyst Burnt – żółty cytryn otrzymany w wyniku wygrzewania ametystu
Ametyst fałszywy – purpurowy lub fioletowy fluoryt; nazwa niepoprawna
Ametyst liliowy – zobacz: kuncyt
Ametyst orientalny (ametyst wschodni) – fioletowy szafir lub spinel; nazwa niepoprawna
Ametyst pustynny – żółtawozłociste szkło często stosowane jako imitacja heliodoru; nazwa niepoprawna
Ametyst sagenitowy – zobacz: ametyst włosowy
Ametyst syberyjski – purpurowy ametyst, w sztucznym oświetleniu wykazujący pogłębione nasycenie barwy
Ametyst włosowy (ametyst sagenitowy) – ametyst z wrostkami rutylu
Ametyst wschodni – zobacz: ametyst orientalny
Ametyst zachodni – ametyst o pięknym ciemnofioletowym zabarwieniu
Ametystollin – ametyst z inkluzjami j ciekłej substancji o nieznanym składzie chemicznym
Amezyt = amesyt
Amfibol (amphibol) - zobacz: amfibole
Amfibol litowy – zobacz: klinoholmquisyt
Amfibol-antofyllit (amphibole-anthophyllit) - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Mg,Fe)7Si8O22(OH)2; = cummingtonit; nazwa zdyskredytowana
Amfibol–Ca – grupa amfiboli wapniowych; dzieli się na cztery podgrupy: tremolitu–hornblendy, edenitu–pargasytu, hastingsytu oraz Kaersutytu
Amfibolcummingtonit = cummingtonit
Amfibole (amphibol) - grupa minerałów o ogólnym wzorze chemicznym A«1B2C5T8O22X2 gdzie A = Ca, Na, K, B = Ca, Fe2+, Li, Mg, Mn2+, Na; C = A1, Cr, Fe2+, Fe3+, Mg, Mn2+, Ti, T = głównie Si, częściowo również A1 i Ti, X = OH, F; pod względem składu chemicznego dzielą się na cztery podgrupy: Fe-Mg-Mn amfibole, Ca-amfibole, Na-Ca amfibole i amfibole alkaliczne
Amfibole alkaliczne – według dawnej klasyfikacji są to amfibole szeregu glaukofanu wyróżniające się zasobnością w Na2O; zaliczono tu nich równierz klinoholmquistyt, który jest amfibolem litowym, (jednoskośny analogon rombowego holmquistytu); tworzą kryształy słupkowe lub igiełkowe, rzadziej bardziej wydłużone, jakkolwiek znane są również ich odmiany włókniste (np. azbest krokidolitowy, rhodustyt); według nowej klasyfikacji wyróżniono tu dwie podgrupy: eckermannitu–arfvedsonitu i glaukofanu–riebeckitu
Amfibole jednoskośne (klinoamfibole) – według dawnej klasyfikacji są to amfibole szeregów: cummingtonitu, aktynolitu, hornblendy i glaukofanu;
Amfibole rombowe (ortoamfibole) – według dawnej klasyfikacji są to amfibole szeregu antofyllit–gedryt zawierające 5–49% atomów Fe2+ oraz nieco Ca2+ i Na+; rombowo krystalizuje również ferrogedryt i holmquistyt
Amfibol–Fe–Mg–Mn – grupa amfiboli żalazowo–magnezowo–manganowych dzieląca się na dwie podgrupy: antofyllitu (krystalizujących rombowo) i cummingtonitu (krystalizujących jednoskośnie)
Amfibolid – skała magmowa; gruboziarnista; zbudowana prawie wyłącznie z amfibolu dającego się rozpoznać gołym okiem
Amfibolit (amphibolit) (1) - substancja mineralna o wzorze chemicznym Ca2(Mg,Fe,Al)5(Si,Al)8O22(OH)2; = hornblenda; nazwa zdyskredytowana
Amfibolit (2) – skała metamorficzna; tekstura na ogół uporządkowana; struktura warstwowa znacznie słabsza niż w łupkach krystalicznych; ziarnista; zbudowana przede wszystkim z hornblendy i plagioklazu; zależnie od temperatury w jakiej zachodziły procesy przeobrażenia skład plagioklazu zmienia się od albitu do bytownitu; w podrzędnych ilościach może zawierać antofyllit, biotyt, bronzyt, cyanit, diallag, diopsyd, epidot, gedryt, granat, kwarc, omfacyt, salit, skapolit lub zoisyt; powstaje w skutek przeobrażenia ultrazasadowych, zasadowych lub obojętnych skał magmowych (ortoamfibolit) oraz tufów i margli (paraamfibolit); ortoamfibolity ujawniają nieraz dobrze zachowaną teksturę pierwotnych skał magmowych; granica pomiędzy amfibolitami i innymi skałami metamorficznymi jest nieprecyzyjna; przy zawartości minerałów ciemnych poniżej 30% przechodzą w gnejsy; przy wzroście zawartości biotytu w łupki hornblendowo–biotytowe a następnie w łupki biotytowe
Amfibol–Li – zobacz: klinoholmquisyt
Amfibol–Na–Ca – grupa amfiboli sosowo–wapniowych dzieląca się na dwie podgrupy: winchytu–barroisytu oraz richterytu–taramitu
Amfibolobaz – diabaz hornblendowy
Amfigen (amphigén) - substancja mineralna o wzorze chemicznym KAlSi2O6; = leucyt; nazwa zdyskredytowana
Amfigenit (1) (amfigen) = leucyt
Amfigenit (2) (leucytolit) – skała magmowa wylewna; odmiana tefrytu leucytowego; zbudowana prawie wyłącznie z leucytu; uznana za odpowiednik leucytytu; nazwa nieużywana
Amfiklazyt – skała magmowa głębinowa z grupy charnockitów; zbudowana głównie z hornblendy (zastępuje hipersten) i przerostów pertytowych skaleni (antypertytu, rzadziej pertytu i mezopertytu); pospolicie zawiera kwarc, plagioklaz (oligoklaz–labrador) i skaleń potasowy, rzadziej granat, salit, hornblędę, biotyt, magnetyt, tytanomagnetyt, apatyt, cyrkon i monacyt a wyjątkowo oliwin, cordieryt i sillimanit
Amfilogit (amphilogit) - substancja mineralna o wzorze chemicznym KAl2(Si,Al)4O10(OH)2; zobacz: scrycyt; nazwa zdyskredytowana
Amfoteryty – zobacz: chondryty oliwinowo–pigeonitowe
Amherstyt (vollevaryt) – skała magmowa głębinowa; w 85% zbudowana z antypertytu andezynowego; w podrzędnych iloścach zawiera kwarc, zuralityzowany hipersten, rutyl a akcesorycznie ilmenit apatyt i inne; występuje w brzeżnej części intruzji gabrowej w Amherst Country (Wirginia, Stany Zjednoczone)
Amiant - substancja mineralna zawierająca Mg, Si, O i H2O; zobacz: azbest aktynolitowy; nazwa zdyskredytowana
Amianthin (amianthoid, amianthus) – azbest aktynolitowy, chryzotylowy, tremolitowy itp.; zbliżony do amiantu
Amianthinit - substancja mineralna zawierająca Mg, Si, O i H2O; zobacz: azbest aktynolitowy; nazwa zdyskredytowana
Amianthoid - substancja mineralna zawierająca Mg, Si, O i H2O; zobacz: azbest aktynolitowy; nazwa zdyskredytowana
Amianthus - substancja mineralna zawierająca Mg, Si, O i H2O; zobacz: azbest aktynolitowy; nazwa zdyskredytowana
Amiatyt (1)– zobacz: hialit
Amiatyt (2) – skała magmowa o składzie zbliżonym do dacytu lub trachitu; nazwa nieużywana
Aminikit – regularny dyskrazyt
Ammersooi – odmiana illitu zasobna w K; składnik gleb
Ammiolit (1) – niedokładnie poznany tlenek Cu i Sb lub antymonian miedzi; opisany m. in. z Bożkowa koło Kłodzka
Ammochryzos - substancja mineralna o wzorze chemicznym KAl2(Si,Al)4O10(OH)2; nazwa zdyskredytowana
Ammolit (2) – zobacz: korit
Ammonioalunit = amonioałunit
Ammoniumboltwoodyt - syntetyczny; amonowy odpowiednik boltwoodytu o wzorze chemicznym (H3O)(NH4,K)[UO2|SiO4] . 3H2O;
Ammonium hydromica - zobacz: hydromika amonowa
Ammoniumkryolit – (NH4)3AlF6; syntetyczny analogan kryolitu
Ammonium mika – syntetyczny produkt uzyskiwany działaniem H2O2 i amoniaku na werimikulit
Ammonium muscovit - zobacz: muskowit amonowy
Amneit – zobacz: monmouthyt
Amoibit = gersdorfit; opisany ze złóż Miedzianka–Ciechanowice, ale w tym przypadku wyrażano również przypuszczenie że jest to chatmanit
Amosyt - azbestopodobna substancja mineralna zawierająca Fe, Mg, Si, O i OH; odmiana grunerytu lub antofyllitu; znaleziony w Transwalu (RPA); nazwa zdyskredytowana
Ampangabéit - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Y,Ce,U,Fe)3(Nb,Ta,Ti)5O16; = samarskit–(Y); nazwa zdyskredytowana
Ampasiment – skała magmowa wylewna zaliczana do foidytów; odpowiednik nefelinitu lub ijolitu; postać porfirowa; znana z Ampasimena (Madagaskar)
Ampelit – czarny łupek ilasty zawierający substancje organiczne lub węgliste i piryt; nazwa nieużywana
Amphibol - zobacz: amfibol
Amphibol-anthophylit - zobacz: amfibol-antofyllit
Amphibolit - zobacz: amfibolit
Amphigèn - zobacz: amfigen
Amphilogit - zobacz: amfilogit
Amphitalit – mieszanina zasobna w augelit
Amphodelit – silnie zserycytyzowany plagioklaz zasobny w cząsteczkę anortytową; zauważony w Górach Sowich
Amygdaloid – zobacz: migdałowiec; nazwa nieużywana
An – hipotetyczny skaleń wapniowy o wzorze Ca[Al2Si2O6]; zbliżony składem jest anortyt
Anabar – dawna nazwa bursztynu
Anabohitsyt – skała magmowa głębinowa, przypuszczalnie piroksenit hornblendowy; zbudowana z hiperstenu i hornblendy; akcesorycznie zawiera apatyt; występuje w brzeżnej cześci intruzji troktolitu w Anabohitsa (Madagaskar)
Anagenit (1) – tuf zbudowany ze spojonych serycytem i hematytem okruchów kwarcu i ortoklazu, rzadziej oligoklazu i turmalinu
Anagenit (2) – spojony serycytem gruz kwarcowy
Anagenit (3) – ochra chromowa
Analbit – trójskośny skaleń o nieuporządkowanej stukturze bardzo zasobny w Na; powstaje przez szybkie ochłodzenie monalbitu
Analcidyt - substancja mineralna o wzorze chemicznym NaAlSi2O6 · H2O; = analcym-1C; nazwa zdyskredytowana
Analcym = analcym-1C
Analcyt - substancja mineralna o wzorze chemicznym NaAlSi2O6 · H2O; = analcym-1C; nazwa zdyskredytowana
Analcymit (analcytyt) – skała magmowa wylewna; zawiera fenokryształy analcymu i augitu tytanowego, rzadziej oliwinu tkwiące w cieście skalnym złożonym z analcymu oraz drobnych kryształków magnetytu i apatytu; powstaje w skutek analcymizacji innych skał magmowych
Analcymit oliwinowy – zobacz: bazalt analcymowy
Analcymolit – skała magmowa wylewna; zbudowana wyłacznie z analcymu; nazwa niepoprawna
Analcytyt – zobacz: analcymit
Analzym - substancja mineralna o wzorze chemicznym NaAlSi2O6 · H2O; = analcym-1C; nazwa zdyskredytowana
Anamezyt – skała magmowa żyłowa lub wylewna, drobnoziarniata, pośrednia między dolerytem i bazaltem
Anandit-2O = anandyt
Anandyt = anandyt-2M1
Anarakit - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Cu,Zn)2(OH)3Cl; zapewne paraatacamit cynkowy; nazwa zdyskredytowana
Anatas = anataz
Anauxyt - zobacz: anoksyt
Anchoryt – odmiana diorytu o budowie strefowej przy czym poszczególne strefy są zbudowane ze składników jasnych (głównie plagioklazów szeregu oligoklaz–andezyn a podrzędnie ortoklazu i mikroklinu i kwarcu) lub ciemnych (głownie z hornblendy i biotytu, podrzędnie augitu i hiperstenu a sporadycznie oliwinu)
Ancylit-(Ce) = ankylit-(Ce)
Ancylit-(La) = ankylit-(La)
Andalusit = andaluzyt
Andaluzyt – minerał lub nazwa niepoprawna brązowego turmalinu
Andaluzyt manganowy – czerwony andaluzyt o znacznej domieszce manganu pozyskiwany z kwarcytów Viestano (Szwecja)
Andeklaz – plagioklaz szeregu andezyn–oligoklaz o zawartości Ab60An30–Ab60An40
Anderbergit – przeobrażony cyrkon zasobny w Y
Andesin = andezyn
Andezyn - kryształy mieszane albit-anortyt w stosunku Ab70-50An30-50
Andezynit – skała magmowa głębionowa; odmiana anortozytu w 90% zbudowana z andezynu; w podrzędnych ilościach zawiera skaleń potasowy (ortoklaz, mikroklin) i kwarc (w sumie do 10%) oraz piroksen, amfibol, biotyt i rzadko oliwin (w sumie do 1%) a akcesorycznie magnetyt, ilmenit, hemoilmenit, granat, rutyl, cyrkon i inne
Andezynofir – andezynit o wyglądzie porfirowym
Andezyt (1) = andezyn
Andezyt (2) – skała magmowa wylewna, rzadziej żyłowa; wylewny odpowiednik diorytu; postać porfirowa, zawiera fenokryształy plagioklezu (oligoklaz, andezyn lub labrador) i minerałów ciemnych (augit, biotyt, bronzyt, hipersten, hornblenda, łyszczyki, oliwin, piroksen), znacznie rzadziej haüynu, nefelinu, ortoklazu, sanidynu lub kwarcu tkwiące w trachitowym cieście skalnym złożonym z drobnych listewek lub mikrokryształów minerałów tworzących fenokrystały; akcesorycznie wystrępuje apatyt, tlenki żelaza, tytanit, cyrkon, allanit, sporadycznie granat i cordieryt; brak jest wyraźnej granicy mięcy andezytami i dacytami
Andezyt andezynowy – zobacz: andezyt oliwinowy
Andezyt augitowy – zobacz: camerolait lub labradorofir
Andezyt bronzytowy – zobacz: sanukit
Andezyt hornblendowy – zobacz: hungaryt, oligoklazofir, timacyt
Andezyt oliwinowy (andezyt andezynowy) – zobacz: dorgalit
Andezytoid (trachyandezyt) – andezyt biotytowy lub hiperstenowy zawierający w cieście skalnym pokaźną ilość sanidynu
Andoryt cynowy – odmiana andorytu zawierająca Sn
Andoryt VI = senandoryt
Andradyt itrowy – odmiana andradytu zawierająca 6,66% tlenku itru
Andreasbergolit - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Ba,K)2(Si,Al)8O16 · 6H2O; phillipsyt barowy; nazwa zdyskredytowana
Andreattyt – nieuporządkowany krzemian mieszanopakietowy
Andreolit - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Ba,K)2(Si,Al)8O16 · 6H2O; phillipsyt barowy; nazwa zdyskredytowana
Andréolith - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Ba,K)2(Si,Al)8O16 · 6H2O; phillipsyt barowy; nazwa zdyskredytowana
Andrewsyt - substancja mineralna zawierająca Cu, Fe, PO4 i OH; mieszanina hentschelitu, rockbridgeitu i chalkosyderytu; (CuFe2+)Fe~+(po4h(OH)2 ; nerkowe naskorupienia z radiálně vláknitým uspořádánfm. Zielony do błękitno-zielonego; połysk jedwabisty; T - 4; h - 3,48; zielony w świetle przechodzącym; Opisany z kopalni West Fenix koło Liskeard (Cornwailia, Wielka Brytania). bardzo rzadki (6); nazwa zdyskredytowana
Androdamant – dawna obecnie niestosowana nazwa fluorytu
Androdamas (1) – dawna, obecnie rzadko używana nazwa kalcytu
Androdamas (2) – dawna nazwa morfologicznej odmiany pirytu
Andryt IV = quatrandoryt
Anegit – skała magmowa głębinowa podobna do piroksenitu; zbudowana z piroksenu, spinelu, piropu i hornblendy
Anemolit – małe bomby wulkaniczne zbudowane z popiołu wulkanicznego otoczonego skorupą silnie scementowanego materiału piroklastycznego; powstają pod wpływem działania pary wodnej wydobywającej się z wulkanu
Anemousyt – bliżej nieokreślona odmiana plagioklazu
Angaralit – zbliżony do ripidolitu
Angel skin (1)– różowy pałygorskit
Angel skin (2)– zwapniały koral o barwie jasno– do ciemnoróżowej
Angelardyt – zobacz: anglaryt
Angelit – niebieskoszary, przeświecający anhydryt; nazwa niepoprawna
Anglaryt (1) (angelardyt) = wiwianit
Anglaryt (2) (angelardyt) – odmiana berthierytu
Anglesit = anglezyt
Anglezobaryt – kryształy mieszane anglezytu i barytu
Angryty – zobacz: achondryty augitowe
Angushtari – turkus najwyższej jakości
Anhizeolit – minerały zbliżone do zeolitów, np. prehnit, datolit, babingtonit
Anhydrobiotyt – syntetycznie odwodniony biotyt
Anhydroferrytyt = hematyt
Anhydrokainit – zobacz: basaltkainit
Anhydrokaolin – syntetycznie odwodniony kaolinit
Anhydrolit – zobacz: anhydrytyt
Anhydromuskowit – syntetycznie odwodniony muskowit
Anhydryt – minerał lub skała - zobacz: anhydrytyt
Anhydrytogips – skała anhydrytowo–gipsowa; występuje m. in. masowo w utworach cechsztynu na Dolnym Śląsku
Anhydrytyt (anhydryt, anhydrolit, anhydrytowiec) – skała osadowa pochodenia chemicznego; zbudowana głównie z anhydrytu; powstaje przez odwodnienie gipsu w warunkach podwyższonego ciśnienia i temperatury; przy nadkładzie o grubości większej od 400 m większość siarcznu wapnia występuje w postaci w anhydrytytu; często towarzyszy skałom solnym i gipsowym
Anhydtytowiec – zobacz: anhydrytyt
Animikit - mieszanina srebra rodzimego, galeny i nikielinu
Aniyolit – zobacz: anyolit
Ankaramit – skała magmowa żyłowa, zaliczona do bazaltu oliwinowego; zawiera fenokryształy oliwinu (9%) i augitu tytanowego (62%) tkwiące w cieście skalnym złożonym z mikrokryształów labradoru i augitu zawiera tytanomagnetyt, biotyt, apatyt, tlenki żelaza, szkliwo i wtórny kalcyt; występuje w formie dajek w Ankarama (Madagaskar)
Ankaranandyt (lamboanit hiperstenowy) – skała magmowa głębinowa z grupy charnockitów; zbudowana z kwarcu (do 10%) i hiperstenu (do 40%) oraz skalenia; znana z Ankarananda (Madagaskar)
Ankaratryt (melanefelinit oliwinowy) – skała magmowa wylewna; zawiera fenokryształy augitu tytanowego (40–70%) i nefelinu tkwiące w szkliwie o składzie skalenia potasowego, sanidynu i nefelinu, w jej budowie w znacznej ilości uczestniczy również oliwin (do 7%); znana z Ankaratra (Madagaskar)
Ankinovichit = ankinoviczyt
Annerödyt (aanerödit, aannerödit) – zorientowane zrosty samarskitu z niobitem; zawiera domieszki U, Y, Th i Fe
Annimolit – mieszanina thomsonitu i natrolitu
Annivit – tetraedryt bizmutowy
Anoforyt (anophorit) - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Na,Ca)2(Fe,Mg,Ti)5Si8O22(OH)2; magnesioarfvedsonit tytanowo-wapniowy; nazwa zdyskredytowana
Anoksyt (anauxyt) - substancja mineralna o wzorze chemicznym Al2Si2O5(OH)4; mieszanina kaolinitu i amorficznego SiO2; dawniej był uważany za odmianę kaolinitu z wyższym stosunkiem SiO2:Al2O3; Vzniká při fosilnim klimatickěm zvětrávánf vulkanitů a tvořilfstečkovité pseudobex. tvary a obloukovitě obnuté červfkovité lupfnkovité útvary a pseudomorfózy po kryształy augitu; biały, żółtawy i błękitny; tworzy tabliczkowe kryształy o perłowym połysku. Opisany z Hradiště koło Biliny (Czechy), gdzie vzniká rozkladem živcovébo čediče; znany z łupków ogniotrwałych Dolnośląskiego Zagłębia Węglowego; rzadki (5); nazwa zdyskredytowana
Anomalit – pseudomorfozy minerałów Mn–Co–Ni po jeffersonicie
Anomit - substancja mineralna o wzorze chemicznym K(Mg,Fe)3(Si,Al)4O10(OH)2; odmiana biotytu różniąca się położeniem osi optycznych; nazwa zdyskredytowana
Anophoryt - zobacz: anoforyt
Anorthit = anortyt
Anorthoclas = anortoklaz
Anotrhominasragit = anortominasragit
Anortodiabaz – skała magmowa głębinowa, odmiana diabazu zawierająca zasadowy plagioklaz szeregu albit–andezyn
Anortofels – zobacz: anortytyt
Anortofir – zobacz: pilandyt
Anortoklazyt – skała magmowa zaliczana do grupy ortozytu, zbudowana prawie wyłącznie z anortoklazu
Anortozyt – skała magmowa głębionowa; tekstura masywna lub wstęgowa, struktura przeważnie gruboziarnista; w 90% zbudowana z plagioklazu szeregu oligoklaz–anortyt (najczęściej labrador) i w 10% ze skalenia potasowego (ortoklaz, mikroklin) oraz kwarcu, piroksenów, amfiboli, biotytu, rzadko oliwinu; akcesorycznie zawiera magnetyt, ilmenit, hemoilmenit, granat, rutyl, cyrkon i inne; występuje wśród utworów magmowych krystalizujących w głębokich partiach skorupy ziemskiej lub tworzy samodzielne, nieraz ogromnych rozmiarów batolity; współwystępuje z gabrem, diorytem, norytem, tytanomagnetytowymi ciałami rudnymi, syenitem i mangerytem
Anortozyt korundowy – zobacz: kysztynit
Anortytyt (anortofels) – skała magmowa głębionowa; odmiana anortozytu; zbudowana głównie z plagioklazu (anortyt); w podrzędnych ilościach zawiera skaleń potasowy (ortoklaz, mikroklin), kwarc, piroksen, amfibol, biotyt, rzadko oliwin a akcesorycznie magnetyt, ilmenit, hemoilmenit, granat, rutyl, cyrkon i inne
Anortytyzyt (hornblendyt plagioklazonośny) – skała magmowa głębinowa; zbudowana głównie z hornblendy; zawiera do 10% skalenia o składzie anortytu, niekiedy biotyt, haüyn, magnetyt, apatyt, pirop i inne
Anosovit - substancja mineralna o wzorze chemicznym Ti3O5; = armalcolit; nazwa zdyskredytowana
Anosovit – syntetyczny Ti2O5 lub Ti3O5; akładnik żużli
Anoteryt – skała magmowa; odmiana granitu rapakiwi odznaczająca się obecnością prawidłowo wykształconych kryształów kwarcu; krystalizuje w głębokich strefach skorupy ziemskiej
Anorthit = anortyt
Anorthoclas = anortoklaz
Anorthominasragrit = anortominasragryt
Ansonit - substancja o wzorze chemicznym Ca2-2xMn5+xO11(OH)2 . 2H2O
Antamokit – mieszanina petzytu i calaverytu
Antarcticit = antarktycyt
Anthochroit - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Ca,Mg,Fe)2Si2O6; = augit; nazwa zdyskredytowana
Anthofyllin = antofyllit
Anthogrammatyt - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Mg,Fe)7Si8O22(OH)2; = antofyllit; nazwa zdyskredytowana
Anthogrammit - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Mg,Fe)7Si8O22(OH)2; = antofyllit; nazwa zdyskredytowana
Antholit - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Mg,Fe)7Si8O22(OH)2; = antofyllit; nazwa zdyskredytowana
Antholith - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Mg,Fe)7Si8O22(OH)2; = antofyllit; nazwa zdyskredytowana
Anthophyllin - zobacz: antofyllin
Anthophyllit = antofyllit
Anthophyllit rayonné - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Mg,Fe)7Si8O22(OH)2; = antofyllit; nazwa zdyskredytowana
Anthosyderyt – pseudomorfozy kwarcu i tlenku żelaza po cummingtonicie; zawiera relikty cummingtonitu
Antiedrit = edingtonit
Antiedryt - zobacz: antyëdryt
Antiglaucophan - zobacz: antyglaukofan
Antigorit = antygotyt
Antillit – produkt przeobrażenia bronzytu
Antimonapat = valentinit
Antimonarsenik – arsen rodzimy zawierający domieszkę Sb
Antimonbleiblenda = boulangeryt
Antimonbleikupferblenda = bournonit
Antimonbleispat = bindheimit
Antimonblenda = kermesyt
Antimonblüte = valentinit
Antimonglanz = antymonit
Antimonkupfer = horsfordyt
Antimonkupferglanz = bournonit
Antimonnickel = breithauptyt
Antimonnickelglanz = ullmannit
Antimonocker – ochra antymonowa
Antimonpearceit - zobacz: antymonpearceit
Antimonphyllit – niedokladnie opisany, zapewne valentinit
Antimonselit = antymonselit
Antimonsilber = dyskrazyt
Antimonsilberblende = pirargyryt
Antimonsilberglanz = stephanit
Antimony = antymon rodzimy
Antitaenit - zobacz: antytaenit
Antofagastyt = eriochalcyt
Antofyllin (anthophyllin) - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Mg,Fe)7Si8O22(OH)2; = antofyllit; nazwa zdyskredytowana
Antogrammatyt (antogrammit) = antofyllit
Antogrammit – zobacz: antogrammatyt
Antolit – antofyllit lub cummingtonit
Antozonit (fluoryt cuchnący) – ciemnofioletowa niekiedy prawie czarna odmiana fluorytu; piękne ciemnofioletowe kryształy antozonitu współwystępujące z kalcytem pozyskuje się w Bancroft (Ontario, Kanada); podobnie ciemnofioletowe kryształy znaleziono w Bolanos (Jalisco, Meksyk)
Antracyt – produkt zaawansowanych przemian metamorficznych węgli; zawiera ponad 94% węgla; połysk metaliczny, przełam muszlowy; jest najwyższym ogniwem uwęglenia substancji roślinnej
Antrakoluit – zobacz: antrakonit
Antrakonit (1) – odmiana kalcytu zabarwiona na czarno domieszką substancji organicznych; opisany m. in. z Mokrzeszowa koło Świdnicy
Antrakonit (2) (antrakolit) – odmiana wapienia bitumicznego; występuje wśród łupków ałunowych Szwecji
Antraks – zobacz: antrax
Antraksolit – zbliżony do antracytu produkt zaawansowanych przemian metamorficznych ropy naftowej i jej pochodnych; zawiera 93–97% węgla; tworzy wypełnienia żył w skałach osadowych zwłaszcza współwystępujących z łupkami bitumicznymi; niekiedy spotykany również w skałach krystalicznych; antraxolit (ř.) C11HI20?, též uranová odm., antracitu podobná, blíženeurčená 1átka. jest smolně Iesklý, kruchy, rysa má černý, lom Iasturnatý. T = 3-4. h - 2. jest původně popsán z kanadského a transvaalského prekambria, též ze stře~očeských diabasd. Pokud absorbuje uran, stává se rudou U, w hlubších patrech uranové mineralizace na Příbramsku tvoři hnizda w žilovině a žilky ve smolinci. Předpokládá se, že organ. hmota byla vynesena do rudnich žil z podložních sedimen. tů hydrotermálními roztoky. Geol. průz. 20, 275-276, 1978. (4).
Antrax (antraks) – dawna nazwa czerwonych kanieni, głównie granatów i spineli
Antrofyllit (antrophyllit) - bliżej nieokreślona substancja mineralna zawierająca przypuszczalnie K, Al, Si i O; nazwa zdyskredytowana
Antrophyllit - zobacz antrofyllit
Antsohit – skała magmowa żyłowa, lamprofirowa zaliczana do minetty; zawiera fenokryształy biotytu (42%) tkwiące w drobnoziarnistym cieście skalnym złożonym z hornblendy (39%), kwarcu (19%) i nielicznego apatytu; znana z Antsohy–Bach (Madagaskar)
Antyëdryt (antiëdrit) -substancja mineralna o wzorze chemicznym BaAl2Si3O10 · 4H2O; = mesolit; nazwa zdyskredytowana
Antyglaukofan (antiglaucophan) - substancja mineralna o wzorze chemicznym Na2(Mg,Fe,Al)5(Si,Al)8O22(OH)2; glaukofan lub crossyt; nazwa zdyskredytowana
Antymikropertyty – wrostki lamelek skalenia–K (najczęściej mikroklinu niekiedy przechodzącego w ortoklaz) wielkości 5–10 μm w albicie lub oligoklazie
Antymonpearceit (antimonpearceit) - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Ag,Cu)16(Sb,As)2S11; nazwa zdyskredytowana
Antymonpirochlor – pirochlor antymonowy
Antypegmatyt – prawidłowe przerosty kwarcu z albitem
Antypertyty – wrostki lamelek skalenia–K wielkości 100–1000 μm w albicie lub oligoklazie
Antyrapakiwi – skała magmowa, porfirowata o składzie granitu w której w przeciwieństwie do rapakiwi fenokryształy zbudowane są z plagioklazu otoczonego obwódką skalenia potasowego
Antytaenit (antitaenit) - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Ni,Fe); nazwa nie zaaprobowana przez IMA
Anyan nat thwe (kamień ducha) – dobrze wykształcone, oktaedryczne kryształy spineli
Anyolit (aniyolit, zoisyt z rubinem) – zielona odmiana zoisytu wywołana domieszką Cr3+ z Longido w Tanzanii; wykorzystywany w jubilerstwie w postaci kaboszonów i niewielkich ozdób
Anyuiit = anjuiit
Aoryt – mieszana skała metamorficzna zawierająca liczne relikty skał starszych występujące w formie szlir lub podobnych do łupku warstewek poprzedzielanych materiałem granitoidowym
Apachit (apaczyt) – skała magmowa wylewna zaliczana do grupy fonolitu nefelinowego; zawiera duże skorodowane fenokryształy sanidynu, niekiedy mikropertytu oraz drobniejsze nefelinu w otoczkach amfibolowo–piroksenowych, tkwiące w średnio– lub drobnoziarnistym cieście skalnym złożonym z egirynu, barkewikitu, arfwedsonitu, enigmatytu, mikropertytu, rzadziej diopsydu, apatytu, tytanitu i interstycyjnego analcymu; występuje w formie pokrywy lawowej o dobrej podzielności płytowej w Apache Mts (Teksas, Stany Zjednoczone)
Apacza złoto = piryt
Apaczyt – zobacz: apachit
Apaneit – skała magmowa; zbudowana z apatytu i nefelinu; w podrzędnych ilościach zawiera egiryn, biotyt, tytanit i magnetyt; jest częścią intruzji sjenitu nefelinowego w Masywie Chibińskim (Półwysep Kola, Rosja)
Apatyt - zobacz: apatyty
Apatyt chlorowy = chlorapatyt
Apatyt chlorowy jednoskośny - substancja o wzorze chemicznym Ca5[(Cl,OH,F)|(PO4)3]
Apatyt fluorowy = apatyt
Apatyt–(Cl) (Cl–apatyt) = chlorapatyt
Apatyt–(F) (F–apatyt) = apatyt
Apatyt hydroksylowy = hydroksylapatyt
Apatyt krzemianowo–siarczanowy = ellestadyt
Apatyt krzemianowo–strontowy – wątpliwy
Apatyt strontowy - odmiana apatytu
Apatyt tlenowy - substancja o wzorze chemicznym Ca5[O|(PO4)3]
Apatyty - grupa bezwodnych fosforanów o ogólnym wzorze chemicznym (Ca,Ba,Pb,Sr,...)5(PO4,CO3)3(F,Cl,OH) w których obok anionów [PO4]3– występują dodatkowo aniony F–, Cl– i OH–; w odmianach węglanowych część anionów jest zastąpiona przez słabo rozpowszechniony w świecie minerałów anion [CO3OH]–; wśród apatytów wyróżniane są dwie podgrupy: apatyty fosforanowe i nieporównywalnie słabiej rozpowszechnione apatyty krzemianowe; w przyrodzie, w czystej postaci występują bardzo rzadko, pospolicie natomiast tworzą mieszaniny różniące się strukturą lub barwą, a często również właściwościami fizycznymi; mieszaniny apatytów mają własne nazwy zwyczajowe; apatyty krystalizują w klasie bipiramidy heksagonalnej tworząc wydłużone słupkowe kryształy, niekiedy mają pokrój igiełkowy, rzadziej tabliczkowy; przeważnie występują w skupieniach ziarnistych lub zbitych; pojawiają się także w postaci naskorupień, nacieków, skupień sferolitycznych oolitowych i ziemistych; bezbarwne, białe, różowe, oraz w różnych odcieniach żółte, niebieskie i fioletowe do fioletowo-czerwonych; przezroczyste do nieprzezroczystych; rysa biała; kryształy wykazują szklisty połysk; łupliwość wyraźna w jednym kierunku; przełam muszlowy do nierównego; kruche; występują w niektórych skałach magmowych, niekiedy jako główny składnik; spotykane także w utworach pneumatolitycznych i hydrotermalnych oraz fosforanowych skałach osadowych; rzadziej pojawiają się w pegmatytach; większe okazy apatytu o zastosowaniu jubilerskim, spotyka się bardzo rzadko; piękne, niebieskie kryształy i bardzo czyste bezbarwne okazy pochodzą z Birmy; niebieskozielone apatyty o włóknistej struktudze dające po oszlifowaniu efekt kociego oka pozyskuje się w Sri Lance; dobrze wykształcone kryształy o barwie żółtej wydobywa się w Cerro del Mercado (Duranco, Meksyk); okazy o barwie fioletowej pochodzą z Greifenstein (Saksonia, Niemcy); w Auburn w stanie Maine i w San Diego w stanie Kalifornia (Stany Zjednoczone) pozyskuje się okazy o unikalnej barwie fioletowo-czerwonej; Brazylia dostarcza żółtych i zielonych apatytów wykazujących efekt kociego oka; dające się dobrze polerować, zielone kryształy pochodzą z Mozambiku; w Rosji barwne okazy apatytu o zastosowaniu gemmologicznym pozyskuje się głównie w masywie Inagil (Jakucjia), na Półwyspie Kola i w Górach Kysztymskich (Ural); w Polsce apatyty spotyka się w żyłowych cieszynitach występujący6ch w okolicy Cieszyna, Bielska Białej i Żywca, w marmurach ze Sławniowic (Dolny Śląsk) oraz na północno-wschodnim obrzeżu Gór Śswiętokrzyskich; bardzo cenione jako materiał rzeźbiarski oraz do produkcji galanterii ozdobnej i pamiątek
Apatyty fosforanowe – podgrupa minerałów z grupy apatytów której skrajnymi członami są: apatyt węglanowy, apatyt fluorowy, apatyt hydroksylowy i apatyt chlorowy
Apatyty krzemianowe – podgrupa minerałów z grupy apatytów; w ich składzie dominującą rolę odgrywa anion [SiO4]4–, niekiedy powiązany z anionem [SO4]2–, który w sprzyjających warunkach może nad nim przeważać (np. fluorellestadyt, chlorellestadyt)
Aphanes – zobacz: aphanesyt
Aphanesyt (aphanes) = klinoklaz
Apheres = libethenit
Aphrizyt – ciemna odmiana turmalinu zasobna w Fe
Aphrochalcyt = tyrolit
Aphrodyt = stevensyt
Aphryt – pseudomorfozy aragonitu po gipsie
Aphtalos - zobacz: aphthitalit
Aphthitalit = aftitalit
Aphthitalit (aphtalos) = aftitalit
Aphtonit – tetraedryt srebrowy
Apiryt – różowobrzoskwiniowa odmiana turmalinu
Aplit (haplit) – magmowa skała żyłowa; struktura drobnoziarnista, cukrowata i różnoziarnista; zbudowana z kwarcu, skalenia potasowego (ortoklaz lub mikroklin), plagioklazu (albit lub oligoklaz) oraz niewielkiej ilości muskowitu; może zawierać amfibole, augit, biotyt, bronzyt egiryn, diallag, piroksen i inne jednak w ilości nie przekraczającej łącznie 2% a także haüyn, nefelin, nosean, i sodalit; występuje w formie nieregularnych żył, apofiz, dajek i małych pni lub tworzy brzeżne części masywów granitoidowych
Aplit diabazowy (diabazyt)– aplit genetycznie związany z intruzjami diabazów
Aplit diorytowy (plagiaplit) – aplit genetycznie związany z intruzjami diorytów
Aplit monzonitowy (feldspatyt) – aplit genetycznie związany z intruzjami monzonitów
Aplogranit – zobacz: alaskit
Aplogryt – zobacz: szarogłaz; nazwa nieużywana
Aplom – ciemnobrązowy andradyt glinowy, pośredni pomiędzy piropem i almandynem
Apoanalcym (apoanalcyt) - substancja mineralna o wzorze chemicznym Na2Al2Si3O10 · 2H2O; mieszanina zasobna w analcym; być może zawiera hydronefelin; nazwa zdyskredytowana
Apoanalcyt - zobacz: apoanalcym
Apofyllit (1) = fluorapofyllit
Apofyllit (apophyllit) (2) - zobacz: apofyllity
Apofyllity - grupa krzemianów warstwowych o ogólnym wzorze chemicznym Ca4Si8O20(OH,F) · 8H2O w skład której wchodzą: hydroksylapofyllit, fluorapofyllit i natroapofyllit; kryształy zwykle pseudoheksagonalne, często zmodyfikowane, o pokroju tabliczkowym, bipiramidalnym lub słupkowym przy czym ściany słupów są pionowo zbrużdżone; tworzą skupienia zbite, blaszkowe lub ziarniste; bezbarwne, białe lub żółte, różowe i niebieskie, rzadko zielone; przezroczyste do przeświecających; rysa biała; połysk szklisty, na powierzchni przełamu perłowy; łupliwość wyraźna w jednym kierunku; przełam nierówny; kruche; minerały hydrotermalne tworzące wypełnienia pustek migdałowcowych w zasadowych skałach wylewnych; występują z zeolitami, datolitem, pektolitem i kalcytem; spotykane także w szczelinach granitów i w żyłach przecinających skały metamorficzne; głównym źródłem różowych kryształów apofyllitów jest prowincja Guanajuato (Meksyk); duże bezbarwne kryształy pozyskuje się w Centreville w hrabstwie Fairfax (Wirginia, Stany Zjednoczone); ich liczne wystąpienia znane są również w stanach Kalifornia, New Jersey, Kolorado i Pensylwania; najsławniejszymi wystąpieniami bezbarwnych i bladozielonych apofyllitów są niewątpliwie rejony Lanauli i Poona (Indie); znane także z Kanady, Nieniec, Szwajcarii, Czech i Rosji (Góry Jenisejskie); ze względu na dużą kruchość i dobrą łupliwość zastosowanie apofyllitów w jubilerstwie ogranicza się do pojedyńczych bezbarwnych lub zielonych okazów
Apokalcyt – zapewne produkt przeobrażenia analcymu
Apophyllit - zobacz: apofyllit
Apotom = celestyn
Applelit = kalcyt
Apricotin (1)– odmiana kwarcu o barwie morelowej pozyskiwana w Cape May (New Jersey, Stany Zjednoczone)
Apricotin (2) – różowa odmiana granatu z New Jersey (stany Zjednoczone)
Apyrit – zobacz: rubelit
Aqua Aura (niebieskie złoto) – kwarce lub topazy o barwie niebieskiej sztucznie powlekane złota folią w celu uzyskania na powierzchni efektu iryzacji o barwie złotej lub zielonawoniebieskiej
Aquagem - zobacz: akwagem
Aqualit - substancja mineralna o wzorze chemicznym 8(H3O)(Na,K,Sr)5Ca6Zr3[Cl|(OH)9|Si26O66]
Aquamarin – zobacz: akwamaryn
Arabi – irańska nazwa średniej jakości turkusu powszechnie stosowana na rynkach jubilerskich Bliskiego Wschodu
Arabij – bladozielony szmaragd pochodzący z Bliskiego Wschodu
Arabskie paciorkim – polerowane kawałki gałązek koralowiny o zbliżonych wymiarach 1,5–2 cm długości z nawierconymi poprzecznie otworkami; wykorzystywane do produkcji ozdobnych naszyjników z koralu
Aragonit – tradycyjna nazwa olbrzymich żółtych stalagmitów z Karibib (Namibia)
Aragonit barowy = alstonit
Aragotyt – mieszanina węglowodorów
Arandisyt – substancja o wzorze 4Ge2O . 2SnO3 . 3Sn[SiO4]; być może mieszanina; bardzo rzadko spotykany w przyrodzie; napotkany w kopalni cyny w pobliżu Arandis (Namibia); jabłkowozielony; poszukiwany kamień jubilerski; niezwykle efektowne są kamienie jabłkowozielone z zewnętrzną obwódką brązowego limonitu
Arapahit – skała magmowa wylewna; odmiana bazaltu magnetytowego; przypuszczalnie brekcja; porowata; zbudowana głównie z magnetytu (powyżej 50%), bytownitu, augitu i apatytu; znana z Kolorado (Stany Zjednoczone)
Arcanit = arkanit
Arctit = arktyt
Ardmoryt – odmiana bentonitu z Kanady
Arduinit - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Ca,Na,K)(Si,Al)12O24 · 7H2O; = mordenit; nazwa zdyskredytowana
Arendalit (1) (arendyt) = epidot
Arendalit (2) – warstwowana skała metamorficzna uznawana za charnockit alkaliczno–skaleniowy; powstaje z gnejsu na drodze metasomatozy; znana z Arendal (Norwegia)
Arendyt – zobacz: arendalit
Arequipit = mieszanina bindheimitu i kwarcu
Arfvedsonit - substancja mineralna o wzorze chemicznym Na3Fe5Si8O22(OH)2; hipotetyczny skrajny człon amfiboli z podgrupy eckermannit-arfvedsonit; nazwa zdyskredytowana
Arfwedsonit = zobacz: arfvedsonit
Argeinit – hornblendyt oliwinowy z Argein
Argentobismutyt = schapbachit
Argentocuproauryt - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Cu,Ag)3Au; auricupryd srebrowy; nazwa zdyskredytowana
Argentopyrit = argentopiryt
Argentorodostannit = toyohait
Argentotetraedryt (argentotetrahedrit) - substancja mineralna o wzorze chemicznym Ag11(Fe,Zn,Hg)2Sb4S12,2; nazwa nie zaaprobowana przez IMA
Argentotetrahedrit - zobacz argentotetraedryt
Argentyn – lamelkowata odmiana kalcytu wyróżniająca się perłowym połyskiem
Argentyt - pseudomorfozy akantytu po regularnym Ag2S; nazwa zdyskredytowana
Argilit – skała ilasta pochodząca ze zwietrzenia gtabra; znana z Nowej Rudy (Polska)
Argillit – skaleń o barwie czrewonej i łupkopodobnej teksturze, składem chemicznym zbliżony do ortoklazu; napotkany w Kolumbii Brytyjskiej
Argyrit = argentyt
Argyroceratyt – zobacz: kerargyryt
Argyropirotyn = sternbergit
Argyropiryt = argentopiryt lub sternbergit
Argyrose = argentyt
Argyrythrose = pirargyryt
Aricyt - substancja mineralna o wzorze chemicznym CaAl2Si2O8 · 4H2O; = gismondyt; nazwa zdyskredytowana
Ariégit – skqała magmowa głębinowa; piroksenit oraz jego odmiany hornblendowe, granatowe i granatonośne tworzące strefy w lherzolitach w Ariége; podrzędnie zawierają oliwin, biotyt i spinel
Arit - nikielin antymonowy o wzorze chemicznym Ni(AsSb)
Arizonit (1) - substancja mineralna o wzorze chemicznym Fe2O3 · 3TiO2; nazwa zdyskredytowana
Arizonit (2) (ortotarantulit) – skała magmowa żyłowa powiązana z granitami alkalicznymi; zbudowany z kwarcu i ortoklazu (mikropertyt ortoklazowy lub mikroklinowy); akcesorycznie zawiera muskowit, cyrkon, granat, rutyl i tlenki żelaza; występuje w formie dajek w Arizonie (Stany Zjednoczone)
Arizoński kamień – zobacz: kamień arizoński
Arkansyt – morfologiczna odmiana brookitu; żółtobrunatny; przeświecający; pozyskiwany m. in. w Magnet Cove (Arkansas, Stany Zjednoczone)
Arkelit - substancja mineralna o wzorze chemicznym ZrO2; nzawa zdyskredytowana
Arkezyn (porfiroid) – przeobrażony hydrotermalnie granit hornblendowy z masywu Mont Blanc w Alpach; zbudowany z ortoklazu, kwarcu, hornblendy, tytanitu, plagioklazu i biotytu
Arkit – skała magmowa głebinowa lub żyłowa zaliczana do foidolitów; odpowiednik fergusytu lub ijolitu pseudoleucytowego; postać porfirowa; zawiera fenokryształy pseudoleucytu (37%) oraz drobniejsze kryształy nefelinu (26%), melanitu (14%) i ortoklazu (4%) a ponadto augit (11%), egiryn (8%), biotyt, magnetyt, tytanit i apatyt; występuje w brzeżnej części intruzji ijolitowej
Arkoza (piaskowiec arkozowy) – skała osadowa okruchowa; odmiana piaskowca w której 25–100% ziarn stanowi skaleń; ponadto w zmiennych ilościach zawiera ziarna kwarcu, okruchy skał, miki i spoiwo; szara, różowa lub czerwona
Arkozyt (kwarcyt arkozowy) – arkoza w której p–ierwotne spoiwo zostało zastąpione kwarcem
Arksudyt (arksutyt) – odmiana chiolitu pozyskiwana na Grenlandii
Arksutyt – zobacz: arksudyt
Arktizyt – zobacz: werneryt
Arktolit – bliżej nie określony, zbliżony do prehnitu
Arnhemit - substancja mineralna o wzorze chemicznym K4Mg2(P2O7)2 · 5H2O; nazwa nie zaaprobowana przez IMA
Arnimit = antleryt
Arrojadyt - zobacz: arrojadyty
Arrojadyty - grupa minerałów o ogólnym wzorze chemicznym A2B2CaNa2M13Al(PO4)11(PO3OH)W2
Arpidelit – zobacz: aspidelit
Arqueryt = kongsbergit
Arsenat-biełovit (arsenate-belovit) - substancja mineralna o wzorze chemicznym Ca2Mg(AsO4)2 · 2H2O; = talmessyt; nazwa zdyskredytowana
Arsenate-belovit - zobacz: arsenatbiełovit
Arsenblüte – arsenolit, częściowo także farmakosyderyt
Arsendestinezyt = bukovskyit
Arseneisen (1) – syntetyczny FeAs
Arseneisen (2) = löllingit
Arseneisensinter = pitticyt
Arsenfyllit = claudetyt
Arsenglanz – arsen rodzimy z domieszkami
Arsenic = arsen rodzimy
Arsenicyt = farmakosyderyt
Arsenikalkies = löllingit
Arseniksinter = skorodyt
Arseniodialyt - substancja mineralna o wzorze chemicznym Mn3O4; nazwa zdyskredytowana
Arseniosiderit = arseniosyderyt
Arsenit = arsenolit
Arsenkies = arsenopiryt
Arsenkobalt = saffloryt
Arsenkobatkies = skutterudyt
Arsenkupfer – domeykit, algodonit lub whitneyit
Arsenoargentyt - substancja o wzorze chemicznym Ag3As; trorzy wrostki w arsenie rodzimym
Arsenobismit - substancja mineralna o wzorze chemicznym Bi2AsO4(OH)3; niedokładnie poznany; mieszanina preisingerytu z podrzędnym atelestytem i zrostami beudantytu z segnitytem; rzadki (5); Kub. OkrovájemnoZrnDá hmota; żółto-brązowy i żółto-zielony; h - 5,7. Druhotný nerost w Tintic (Juab Co., Utah, Stany Zjednoczone) i w Tazně (Bol.); nzawa zdyskredytowana
Arsenoclasit = arsenoklazyt
Arsenocrosyt – zobacz: arsenosyderyt
Arsenodialytyt - substancja mineralna o wzorze chemicznym Mn3O4; nazwa zdyskredytowana
Arsenoferryt = löllingit
Arsenoflorencyt-(La) - substancja mineralna o wzorze chemicznym LaAl3(AsO4)2(OH)6; nazwa nie zaaprobowana przez IMA
Arsenoflorencyt-(Nd) - substancja mineralna o wzorze chemicznym NdAl3(AsO4)2(OH)6; nazwa nie zaaprobowana przez IMA
Arsenomelan = sartoryt
Arsenopalladinit = arsenopalladynit
Arsenopiryt kobaltowy – zobacz: danait
Arsenopyrit = arsenopiryt
Arsenorenieryt - substancja o wzorze chemicznym Cu11FeGeAs4; znany ze złoża Cu-Zn-Pb Ruby Creek, Alaska, Stany Zjednoczone
Arsenosulvanit - substancja mineralna o wzorze chemicznym Cu12VAs3S16; nazwa zdyskredytowana
Arsenosyderyt (arsenocrosyt) = löllingit
Arsenotelluryt – bliżej nieokreślony związek Te, As i S
Arsenothoryt – zobacz: shentulit
Arsenstilbit = stibikonit
Arsensulfuryt – bezpostaciowa siarka rodzima zawierająca do 29% As
Arsenuranocircyt = metaheinrichit
Arsenvanadynit – zobacz: endlichit
Arsenowaylandyt - substancja mineralna o wzorze chemicznym BiAl3(AsO4)2(OH)6; nazwa nie zaaprobowana przez IMA
Arsenpolibazyt (arsenpolybasit) - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Ag,Cu)16As2S11; nazwa zdyskredytowana
Arsenpolybasit - zobacz: arsenpolibazyt
Arsenuranospathit = arsenuranospatyt
Arshinovit – zobacz: arszynowit
Arsoit – magmowa skała wylewna; postać porfirowa; zawiera fenokryształy ortoklqazu (68%), andezynu (9%), diopsydu (13%), biotytu i oliwinu (3%) tkwiące w trachitowym cieście skalnym (4%) złożonym z ortoklazu, plagioklazu (bytownit lub andezyn), leucytu lub sodalitu, augitu, magnetytu, apatytu i w podrzędnych ilościach szkliwa; znana z potoku lawowego Arso na wyspie Ischia koło Neapolu (Włochy)
Arszynowit (arshinovit, gelzircon) – zmetamiktyzowany cyrkon
Artykulit – zobacz: itacolumit
Arvait – zobacz: żelazo meteorytowe
Aryt – kryształy mieszane szeregu nikielin NiAs – breithauptyt NiSb; częściowo bywają odmieszane
Arzakit - substancja mineralna o wzorze chemicznym Hg3S2Br2; nazwa nie zaaprobowana przez IMA
Asbeferryt - substancja mineralna zawierająca Mg, Ca, Si, O i OH o przypuszczalnym wzorze chemicznym (Mg,Fe2+,Mn2+)7Si8O22(OH)2; odmiana azbestu amfibolowego utworzona przez włókniste skupienia cummingtonitu manganowego; nazwa zdyskredytowana
Asbest – zobacz: azbest
Asbestos – zobacz: azbest
Asbestyn – zobacz: azbest
Asbestinit - substancja mineralna zawierająca Mg, Ca, Si, O i OH; zobacz: azbest; nazwa zdyskredytowana
Asbestoid - substancja mineralna zawierająca Mg, Si, O i OH; zobacz: azbest amfibolowy; nazwa zdyskredytowana
Asbestus - substancja mineralna zawierająca Mg, Si, O i H2O; zobacz: azbest amfibolowy; nazwa zdyskredytowana
Asbestyt – zobacz: azbest
Asbofit – odmiana azbestu chryzotylowego
Asbolan miedziowy – odmiana wadu zasobna w CuO i CoO; wykryty w strefie utlenienia złóż kruszców Cu i Co w Zairze
Asbolit – zobacz: asbolan
Aschaffit (aszafit) – skała magmowa żyłowa, lamprofirowa; zaliczana do grupy kersantytu lub minetty; zawiera fenokryształy ortoklazu i kwarcu; znana z Aschaffenburg w Bawarii (Niemcy)
Ascharyt - zobacz: aszaryt
Ascharyt-α - zobacz: aszaryt
Ascharyt-β - zobacz: aszaryt
Asfalt (asphalt, asphaltum) – mieszanina bituminów; produkt wietrzenia ropy naftowej stanowiący pozostałość po odparowaniu jej lotnych składników; zawiera 78–86% C, 9–11% H, 4–13% O, N i S; stała, krucha i nieco plastyczna substancja o barwie smolistoczarnej; przełam muszlowy; rozpuszczalna w niektórych rozpuszczalnikach organicznych; temperatura topnienia <105)oC; występuje jako wypełnienie szczelin i pustek w skałach
Asfaltyt – produkt wietrzenia i polimeryzacji asfaltu; stała, krucha substancja o barwie czarnej; rozpuszczalna w niektórych rozpuszczalnikach organicznych; temperatura topnienia >105)oC
Ashanit - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Nb,Ta,Fe,Mn,V)4O8; mieszanina ixiolitu-(Y) i uranmikrolitu; Ort. w tmavých zmech; połysk półmetaliczny do smolistego; rysa brązowa; przełam Iastumatý; h - 5,8-6,6; w obrazie mikroskopowym jest czerwonobrązowy; opisany z Ałtaju w SZ. Chinach; bardzo rzadki (6); nazwa zdyskredytowana
Ashover spat – jasnożółty fluoryt z Ashover w hrabstwie Derby (Anglia)
Ashtonit - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Ca,Sr,Na,K)(Si,Al)12O24 · 7H2O; mordenit strontowy; nazwa zdyskredytowana
Asic–emerald – syntetyczny szmaragd otrzymywany przez japońską firmę Sangyo
Askanit (acanit) – zbentonityzowany tuf wulkaniczny; powstał w wyniku montmorillonityzacji szkliwa magmowego; znany z okolic Baku
Asmanit – odmiana trydymitu występująca w meteorytach
Asnidyt – chromojadeit z Nowej Gwinei
Asparagolit (kamień szparagowy) – żółtozielonawe dobrze wykształcone kryształy apatytu z Sierra de Espuña (rejon Murcja, Hiszpania)
Aspasiolit = cordieryt
Asperolit (1) – dawna nazwa epidotu i chryzokoli
Asperyt – skała magmowa wylewna; odmiana hyalodacytu zawierająca 20–30% kwarcu, plagioklaz oraz niewielką ilość amfibolu i piroksenu; znana z Aleutów
Asphalt – zobacz: asfalt
Asphaltum – zobacz: asfalt
Aspidelit (arpidelit) – dawna obecnie nieużywana nazwa tytanitu
Assyntyt – skała magmowa głębinowa; odmiana syenitu sodalitowego; postać trachitowa; zbudowany z albitu lub oligoklazu (10–35%), skaleni potasowych (65–90%) minerałów ciemnych (10–35%) i kwarcu (do 5%); w podrzędnych ilościach zawiera nefelin, augit tytanowy, biotyt, tytanit i tlenki żelaza; znany z Assynt (Szkocja, Wielka Brytania)
Asteria (1) – antyczna nazwa opali szlachetnych, szafirów gwiaździstych, kamieni księżycowych i innych wykazujących efekt opalescencji, gwiazdy, poświaty itp.
Asteria (2) – starożytny kamień ozdobny będący prawdopodobnie kwarcowym kocim okiem
Asteria (3) – zobacz: opal gwiazda
Asterios – starożytny kamień ozdobny będący prawdopodobnie kamieniem księżycowym lub kamieniem wykazującym efekt gwiazdy
Asteroit (1) – szafir gwiaździsty niskiej jakości
Asteroit (2) - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Ca,Mg,Fe)SiO3; = hedenbergit; nazwa zdyskredytowana
Asteroit (3) – odmiana augitu zasobna w Fe
Asterolity – zobacz: meteoryty kamienne; nazwa nieużywana
Astochit - substancja mineralna o wzorze chemicznym Na2Ca(Mg,Mn,Fe)5Si8O22(OH)2; richteryt manganowy; nazwa zdyskredytowana
Astoryt - substancja mineralna o wzorze chemicznym Na2Ca(Mg,Fe)5Si8O22(OH)2; = richteryt nazwa zdyskredytowana
Astrachanit (astrakhanit) - substancja mineralna o wzorze chemicznym Na2Mg(SO4)2 · 4H2O; = blödyt; nazwa zdyskredytowana
Astrakhanit - zobacz: astrachanit
Astralit – szklana imitacja lazurytu
Astridit – zobacz: astridyt
Astridyt (astridyt) – jasnoszmaragdowozielona odmiana smaragdytu (mieszanina jadeitu chromowego, pikotytu, opalu, kwarcu i limonitu) z piroksenitów oliwinowych Nowej Gwinei
Astrilit – syntetyczny niobian litu; imituje kamienie szlachetne
Astrokyanit-(Ce) = astrocyanit-(Ce)
Astrolit - substancja mineralna o wzorze chemicznym KAl2(Si,Al)4O10(OH)2; zielony muskowit; jego włókniste odmiany są niekiedy wykorzystywane w jubilerstwie; nazwa zdyskredytowana
Astrophyllit = astrofyllit
Astrumit – zobacz: kamień tybetański
Astrydyt – zmieniony metamorficznie dunit lub inna ultrazasadowa skała magmowa; zbudowany głównie ze skupień wtórnego jadeitu (powstałego z przeobrażenia oliwinu) oraz towarzyszącego mu z pikotytu i opalu; znany z Nowej Gwinei
Astryl – syntetyczny bezbarwny rutyl; imituje kamienie szlachetne
Astyt (hornfels andaluzytowo–łyszczykowy) skała metamorficzna z grupy hornfelsów w której dominującymi składnikami są andaluzyt i łyszczyki
Aszafit – zobacz: aschaffit
Aszaryt (ascharyt) - substancja mineralna o wzorze chemicznym MgBO2OH; = szajbelyit; nazwa zdyskredytowana; zbędnie wyróżniono dwie odmiany: aszaryt-α i aszaryt-β
Ataczyt – skała magmowa; szklista zawierająca rozproszone w swojej masie mikrolity ortoklazu, augitu, biotytu, muskowitu i tlenków żelaza; geneza niejasna; być może jest to skała wylewna podobna do szklistego ortofiru lub przeograżony porfiryt diorytowy zalegający w stropowo–aplitowej części intruzji magmowej typu lakkolitu; znany z góry Atacz na Uralu (Rosja)
Atakamit = atacamit
Ataksyt – skała magmowa piroklastyczna; podobna do brekcji masa skalna zbudowana zbezładnie ułożonego różnorodnego materiału piroklastycznego
Ataksyty – grupa meteorytów żelaznych; stanowią około 6,2% znanych meteorytów żelaznych (0,4% wszystkich meteorytów); zawierają powyżej 12% Ni; największą zawartość niklu wynoszącą 62% stwierdzono w ataksycie Oktibbeha; ataksyty maja nieuporządkowaną budowę wewnętrzną; nie wykazują ani figur Windmanstättena, ani lini Neumana; składają się prawie wyłącznie z plessytu a w przypadku gdy zawartość Ni przekracza w nich 28% praktycznie tylko z taenitu
Atelit = paraatakamit
Atheriastyt (aetheriastit, aetheristit) – produkt przeobrażenia mejonitu
Atlantynit – skała magmowa wylewna; odmiana bazanitu nefelinowego lub tefrytu nefelinowego; zawiera fenokryształy labradoru, augitutytanowego i sporadycznie oliwinu (w sumie 60%) tkwiące w cieście skalnym złożonym z labradoru, augitu tytanowego, oliwinu, nefelinu, tlenków żelaza i apatytu
Atlasovit = atłasovit
Atlasyt – mieszanina atacamitu i azurytu
Atopit – romeit sodowy
Attapulgit – zapewne identyczny z pałygorskitem lub jego odmiana; składnik wysoko cenionych ziem odbarwiających eksploatowanych w Attapulgas (Georgia, Stany Zjednoczone); w Polsce wystąpienia kerolitu–β podobnego do attapulgitu sygnalizowane są z Dolnego Śląska
Attapulgitpałygorskit = pałygorskit
Aubryty (bystyty, obryty) – zobacz: achondryty enstatytowe
Auerbachit – zmetamiktyzowane bipiramidalne kryształy cyrkonu ze syenitów nefelinowych
Auerlit – odmiana thorytu zawierająca do 9% P2O5, pierwiastków ziem rzadkich i CaO
Augit bazaltowy – augit o składzie pośrednim pomiędzy augitem zwyczajnym i augitem tytanowym; augit bazaltowy jest zwykle składnikiem bazaltów oliwinowych i ich odpowiedników wulkanicznych
Augit beztytanowy – zobacz: augit zwyczajny
Augit diopsydowy – augit składem zbliżony do diopsydu
Augit egirynowy – odmiana augitu stanowiąca człon przejściowy do szeregu diopsyd–akmit; cechuje się większą zawartością Na2O i Al2O3; bywa obecny w skałach metamorficznych których powstanie wiąże się z wysokimi temperaturami i ciśnieniami (gnejsy piroksenowe, charnockity, a także honfelsy)
Augit pigeonitowy – odmiana augitu spotykana w gabrach, bazaltach, diabazach diorytach i ich odpowiednikach wulkanicznych
Augit tytanowy – zawiera 3–6% wagowych TiO2; swoisty składnik esseksytów, teralitów, tefrytów, limburgitów, nefelinitów i cieszynitów; niekiedy spotykany również w bazaltach oliwinowych i ich odpowiednikach wulkanicznych
Augit zwyczajny (augit beztytanowy) – augit nie zawierający wcale lub zawierający tylko niewielkie Ti; w przeciwieństwie do zasobniejszych w alkalia augitów tytanowych augity zwyczajne zawierają mniej niż 1% Na2O; bywa obecny w skałach metamorficznych których powstanie wiąże się z wysokimi temperaturami i ciśnieniami ciśnieniami (gnejsy piroksenowe, charnockity, a także honfelsy)
Augitofir (porfiryt augitowy) – skała magmowa podobna do diabazu; zawiera fenokryształy augitu tkwiące w cieście skalnym złożonym głównie z plagioklazu i piroksenu
Augitowa skała – zobacz: augityt
Augity – szereg minerałów z grupy piroksenów o najbardziej urozmaiconym składzie; cechą wyróżniającą augity są podstawienia Al3+ (do 8,2% Al2)3 w dwuczłonowych łańcuchach [Si2O6], z czym związane są liczne podstawienia wśród niektórych kationów; w niektórych odmianach augitów pojawia się 3–6% wagowych TiO2 (augit tytanowy); odmiany augitów nie zawierające wcale lub zawierające tylko niewielkie Ti są określane jako augity zwyczajnie; ponadro augity zwyczajne w przeciwieństwie do zasobniejszych w alkalia augitów tytanowych zawierają mniej niż 1% Na2O; w odmianach magnezowych pojawia się niekiedy chrom w ilości do 1% Cr2O3 oraz nikiel w ilości około 0,1% NiO; wyróżniany ponadto bywa augit bazaltowy o składzie pośrednim pomiędzy augitem zwyczajnym i augitem tytanowym, oraz augity diopsydowe zbliżone składem do diopsydu; augity tworzą również odmiany przejściowe do szeregu diopsyd–akmit, które cechują się większą zawartością Na2O i Al2O3 (augity egitynowe); do szeregu augitów zalicza się również fassait; augity zwyczajne krystalizują w postaci krutkich niekiedy spłaszczonych słupów; zmienność składu augitów sprawia że ich osobniki mają budowę pasową, niekiedy również klepsydrową, bgędącą wskaźnikiem w badaniach przebiegu krystalizacji magmy; augity tworzą również skupienia ziarniste; makroskopowo augity mają niemal czarną barwę
Augityt (1) (tefryt nefelinowy) – magmowa skała wylewna lub żyłowa; zawiera fenokryształy augitu tytanowego (40%) i pojedyńcze ziarna amfibolu tkwiące w szkliwie (55%) o składzie nefelinu z rozproszonymi mikrolitami ilmenitu, magnetytu, apatytu i haüynu lub w cieście skalnym złożonym z analcymu
Augityt (2) (augitowa skała) – skała metamorficzna zbudowana wyłącznie z augitu
Augustyt – apatyty pozyskiwane w Rosji
Auluth agate – agat z okolic Jeziora Górnego (Kanada)
Auralit (1) – częściowo przeobrażony cordieryt
Auralit (2) – przeobrażony ijolit
Auricupryt = auricupryd
Auroamalgam-γ - substancja o przybliżonym wzorze chemicznym (Au,Ag)Hg
Auroantimonat - substancja mineralna o wzorze chemicznym AuSbO3; nazwa nie zaaprobowana przez IMA
Aurocuproit - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Cu,Pd)3Au; nazwa zdyskredytowana
Auropras (goldpras) – złocista odmiana chryzoprazu ze Szklar
Aurychalcyt – odmiana smithsonito o intensywnie zielonej barwie wywołanej domieszką związków miedzi
Aurypigment = auripigment
Aurytelluryt = sylvanit
Australity – naturalne szkliwo (tektyt) – są najbardziej rozprzestrzenionym rodzajem tektytów na Ziemi; zwykle ciemnobrunatne prawie czarne, w cienkich odłupkach i na krawędziach okazów przeświecają brązowo; zawierają drobne inkluzje kwarcu, cyrkonu, rutylu, chromitu, monacytu i korundu, reliktowe ziarna cristobalitu i trydymitu rzadko coesytu i niekiedy sferule żelaza niklonośnego, kryształki magnetytu oraz ziarna schreibersytu i troilitu; obszar występowania australitów obejmuje południową i częściowo północną część Australii (australity właściwe), Indonezję (javaity z północnej części Jawy i z Borneo, billitonity z wyspy Bellitung, szkliwo z Sumatry), Indochiny (indochinity z Laosu i Kampuczy oraz wietnamity z Wietnamu), Tajlandię (tajlandyty), Filipiny (filipinity z wyspy Flora w archipelagu Małych Wysp Sundajskich, rizality z prowincji Rizal w obrębie północnych wysp filipińskich) południowe Chiny, Laos i Kambodżę (tektyty muong nong) oraz Malaje i Nową Gwineę; ich obecność stwierdzono również w osadach z dna Oceanu Spokojnego i Indyjskiego; wiek tych tektytów ocenia się około 0,7 mln; lat;
Australity – naturalne szkliwo (tektyty) barwy brązowawoczerwonej znajdowane w Nowej Południowej Walii, Wiktorii, Australii Południowej i Środkowej oraz na Tasmanii (Australia); wiele pozyskiwanyxh okazów ma formę guziczkową z gruba czarną kryzą wokół krawędzi
Automolit – rzadko spotykana zielona lub ciemnozielona odmiana gahnitu zawierająca ZnO; występuje w łupkach mikowych; sygnalizowany z kopalni Anna Maria w Przecznicy koło Mirska; materiał rzadko stosowany w jubilerstwie ze względu na brak dobrej jakości surowca
Autozyt – skała magmowa podobna do kersantytu; zawiera fenokryształy plagioklazu (oligoklaz–andezyn) tkwiące w drobnokrystalicznym cieście skalnym złożonym ze schlorytyzowanego biotytu, niekiedy zastępowanego schlorytyzowanym augitem lub bronzytem, amfibolu, oliwinu, magnetytu, ilmenitu, apatytu, cyrkonu, tytanitu, pikotytu, chromitu, kalcytu wypierającego plagioklaz oraz interstycyjnego ortoklazu; w przeciwieństwie do kersantytu nie zawiera kwarcu
Autunit glinowy = sabugali
Autunit sodowy (autunit–Na) – sodowa odmiana autunitu o wzorze Na2[UO2|PO4]2 . 12–10H2O
Avait – iryd palladowy
Avalit - substancja mineralna zawierająca K, Cr, Al, Si, H2O i O; illit chromowy z Góry Avala; nazwa zdyskredytowana
Avasyt (1) – limonit z domieszką SiO2
Avasyt (2) – żółty opal
Avelinoit = cyrilowit
Aventurin – zobacz: awenturyn
Aventuryn skaleniowy – zobacz: kamień słoneczny
Avezacyt (awezakit) – skała magmowa żyłowa; postać porfirowa, kataklastyczna; zawiera fenokryształy hornblendy bazaltowej (64%) i tytanitu (8%) oraz drobne ziarna apatytu, tytanomagnetytu, tytanitu, ilmenitu, augitu, hornblendy, oliwinu i biotytu, tkwiące w cieście skalnym złożonym z tlenków żelaza; przypuszczalnie jest to mikrohornblendyt piroksenowy; występuje w formie dajki w Avezac w Pirenejach
Aviolit (awiolit) – hornfels kordierytowo–łyszczykowy z Aviolo (Włochy)
Avory – polimer celulozowy imitujący kość słoniową
Awabi – zobacz: perły abalone
Awanturyn – zobacz: awenturyn
Awenturyn (adventurin, aventuryn, awanturyn, chryzokwarc, kwarc awenturynowy) – ciemnozielona lub czerwonobrunatna odmiana kwarcu wykazująca charakterystyczną metaliczną migotliwość; barwę zieloną wywołują wrostki blaszek fuchsytu a czerwonobrunatną płytki hematytu; występuje w okolicach Ballari (Indie), na Syberii i Ałtaju (Rosja), i w Tanzanii
Awenturyn szklany (szkło awenturynowe) – szklana imitacja awenturynu; zawiera rozproszone opiłki miedzi, hematytu lub goethytu wywołujące charakterystyczną dla naturalnych awenturynów migotliwość
Awezakit – zobacz: avezacyt
Awiolit – zobacz: aviolit
Axe stone – zobacz: kamień krzyżowy
Axestone – zobacz: nefryt
Axinit - zobacz: aksynit
Ayan nat thwe – doskonale wykształcone różnorodnie zabarwione kryształy spinelu szlachetnego z Mogok (Birma)
Ayasyt – bliżej nieokreślony produkt utlenienia meteorytów żelaznych
Ayatit – zobacz: ajatyt
Azabache (azabasz, cebecha) – dawna nazwa gagatu
Azabasz – zobacz: azabache
Azbest (asbest, asbestinit, asbestos, asbestyn, asbestyt, bergfleisch, berghaut, bergholz, bergpapier, carystin, kymat, kymatyn) – nazwa technologiczna włóknistych odmian minerałów krzemianowych z grupy serpentynu (chryzotyl) lub amfibolu (aktynolit, antofylit, tremolit i inne) przydatnych do tkania i filcowania; w zależności od charakteru mineralnego wyróżnia się: azbest chryzotylowy, azbest amfibolowy oraz azbest turmalinowy
Azbest aktynolitowy (actinolite-asbestos, amiant, amianthinit, azbest amiantowy) – najszlachetniejsza odmiana azbestu aktynolitowego; wyróżnia się subtelnym wykształceniem włukien dzięki czemu jest wyjątkowo podatny do tkania i filcowania; w niewielkich ilościach pojawia się w przekrystalizowanych wapieniach w Przewornie; dostrzeżony również w Górach Ołowianych, Ząbkowicach Śląskich, Braszowicach, Koźmicach i Szklarach
Azbest amfibolowy (asbestoid, asbestus, asbestyn, asbestynit, bergflachs, byssolit, catystyn) – w tej grupie azbestów wyróżniamy: azbesty akermanitowe, azbesty antofyllitowe (amiant), azbesty arfvedsonitowe, azbesty krokidolitowe (niebieskie), azbesty cummingtonitowe (asbeferrit), azbesty homblendowe, azbesty rhodusytowe, azbesty richterytowe, azbesty tremolitowe (abchazyt) itp.; szczególnie cenne wśród azbestów amfibolowych są amianty
Azbest amiantowy – zobacz: amiant
Azbest antofyllitowy – włóknista odmiana antofyllitu
Azbest chryzotylowy (duportyt, metaksyt) – w tej grupie azbestów wyróżniamy: azbesty serpentynowe, azbesty niklowe (zawierające do 1% Ni) itp.
Azbest krokidolitowy – włuknista odmiana riebeckitu; występuje w Wittenoom w górach Hamersley (Australia)
Azbest magnesioriebeckitowy – zobacz: rhodusyt
Azbest niklowy – odmiana azbestu chryzotylowego zawierająca do 1% Ni
Azbest serpentynowy – odmiana azbestu chryzotylowego
Azbest tremolitowy (abcasit, abchasit, abchazyt, abhazit, abkhazit) – włóknista odmiana tremolitu
Azbest turmalinowy – stanowi odrębną grupę azbestów; jest on wykształcony w formie igieł o grubości 1500–3000 Å; występuje w alpejskich żyłach w Alpach Szwajcarskich
Azopyrrhit - substancja mineralna zawierająca przypuszczalnie Ca, Na, Nb i O; nazwa zdyskredytowana
Azorit – odmiana cyrkonu
Azorpyrrhit - substancja mineralna zawierająca Ca, Na, Nb i O; niedokładnie poznany pirochlor; nazwa zdyskredytowana
Azoryt (acoryt) – bliżej nieokreślony minerał Ca i Nb
Azovskit - substancja mineralna o przypuszczalnym wzorze chemicznym Fe3PO4(OH)6; nazwa zdyskredytowana
Azuritlapis – zbiete skupienia kwarcu i azurytu
Azurkwarc – niebieska, szafirowa odmiana kwarcu; zawiera wrostki krokidolitu, rutylu lub dumortierytu
Azurlit (1)– jasnoniebieski chalcedon zabarwiony domieszką chryzokoli
Azurlit (2) = chryzokola; nazwa niepoprawna
Azurmalachit (azuromalachit, malachit azurytowy) – zrosty azurytu i malachitu, lub malachit z wrostkami azurytu; zwykle tworzy zbite skupienia; cenny materiał rzeźbiarski i dekoracyjny; niekiedy wykorzystywany jako kamień ozdobny w biżuterii artystycznej; szczególnie poszukiwane są niebieskozielone, koncentrycznie wstęgowane okazy o wyraźnie zaznaczonym rysunku; występuje w Peak Downs Mine i Nowej Południowej Walii (Australia), Arizonie i Pensylwanii (Stany Zjednoczone), na Uralu i Ałtaju (Rosja), w krajach północno–zachodniej Afryki oraz w Australii, Chile i Meksyku
Azuryt (1) – syntetyczny niebieski spinel; nazwa niepoprawna
Azuryt (2) – błękitnoniebieski smithsonit; nazwa niepoprawna
Azuryt (3) = linaryt; nazwa niepoprawna
Azutomalachit – zobacz: azurmalachit
JESTEŚ
GOŚCIEM
W SUMIE OD ZAŁOŻENIA WITRYNY W 2005 ROKU
ODWIEDZONO JĄ
JUŻ
RAZY