LISTA SYNONIMÓW

według stanu na dzień 31.01.2003 roku

 

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

 

Litera S

 

Saamit – odmiana apatytu zasobna w stront i pierwiastki ziem rzadkich

Sabalit (trainit) – zielony wyraźnie na przemian jasno i ciemno wstęgowany waryscyt z Mercur (Utah, Stany Zjednoczone)

Sabatieryt = burckhardtyt

Saboit – patrz hipersten; dawna nazwa obecnie niestosowana

Saccharyt – patrz sacharyt

Sacharowait = jamesonit

Sacharyt (saccharyt) –mieszanina plagioklazu i kwarcu; jego obecność jest notowana na Dolnym Śląsku

Saffronit – patrz safranit

Safiannikoffit = kalipirochlor

Safir wodny (3) – bladoniebieski topaz z okręgu Ratnapura (Sri Lanka); nazwa niepoprawna

Safiras – jasnoniebieski topaz z okręgu Marambaia (Minas Gerais, Brazylia)

Safiryn (1) – niebieski chalcedon

Safiryn (2) – przeświecający, niebieski spinel; znany z Fiskenaesset (Grenlandia)

Safiryn (3) – nazwa stosowana niekiedy w odniesieniu do niebieskiego szkła

Saflorytorammelsbergit – niezdefiniowany, nienotowany w literaturze mineralogicznej

Safranit (1) (saffronit) – cytryn otrzymany w wyniku ogrzewania ametystu

Safranit (2) – patrz cytryn

Sagenit – kwarc z wrostkami rutylu

Sagenitowy kwarc – patrz kwarc sagenitowy

Sahamalit = sahamalit–(Ce)

Sahlit – patrz salit

Sakhait = sachait

Sakiit = heksahydryt

Sal ammoniac (salmiac) = salmiak rodzimy

Salamanca topaz – cytryn lub wygrzewany ametyst z salamanki (Hiszpania); nazwa niepoprawna

Sal sedativum = sassolin

Saldanit = alunogen

Saleit = saléit

Saletra amonowa = nitrammit

Saletra barowa = nitrobaryt

Saletra chilijska – skała zasobna w nitronatryt

Saletra magnezowa = nitromagnezyt

Saletra potasowa = nitrokalit

Saletra sodowa (salpeter, salpetre) = nitronatryt

Saletra wapniowa = nitrokalcyt

Saletry – grupa prostych azotanów NH4+, Me+ i Me2+

Salit (sahlit) – zasobny w Mg2+człon szeregu diopsyd–hedenbergit, Ca(FeMg)[Si2O6]; występuje w skałach metamorficznych facji amfibolowej, (np. łupkach amfibolowych, amfibolitach), rzadziej w skałach pluronicznych (np. monzonitach, syenitach, granitach alkalicznych) oraz ich odpowiednikach wulkanicznych; ciemnozielony; napotkany w Sala (Szwecja) i Pargas (Finlandia)

Salmiac – patrz sal ammoniac

Salmit = ottrelit

Salmoit (1) – zapewne montmorillonit

Salmoit (2) – niedokładnie zdefiniowany nowy zasadowy fosforan cynku

Salmoit = tarbuttyt

Salmonsyt – mieszanina hureaulitu i jahnsytu

Salpeter (salpetre) – patrz saletra potasowa

Salpetre – patrz salpeter

Salvadoryt – pisanit lub odmiana kröhnkitu

Samarskit = samarskit–(Y)

Samarskitwiikit – mieszanina

Samiresyt – niedokładnie zbadany; pod względem chemicznym zbliżony do uranpirochloru

Samoit – labradoryt; dawna nazwa obecnie niestosowana

San diego rubin – patrz rubin San Diego

Sandaresus (garamantites, sandastros) – antyczna nazwa czerwonobrunatnego kwarcu awenturynowego

Sandbergeryt (1) – tennantyt cynkowy

Sandbergeryt (2) = heinrichit

Sanfordyt = rickardyt

Sangaryt – produkt przeobrażenia biotytu

Sang–i–yeshan – znany już w starożytności, ciemnozielony bowenit z wąwozu górskiego w pobliżu Safed Koh (Afganistan) i północno–zachodnich Chin

Sango – wysokiej jakości koral czerwony pozyskiwany w pobliżu wyspy Okinawa (Japonia)

Sanguinit – ciemnoczerwona siarkosól o składzie chemicznym zbliżonym do proustytu, pozyskiwana w Chile

Sanguinit – ciemnoczerwona siarkosól; składem chemicznym zbliżony do proustytu; znany z Chanarcillo (Atacama, Chile)

Sanidyn–anortoklaz – skaleń o pokroju sanidynu lecz cechach optycznych anortoklazu

sanisynu w cieście skalnym

Santa Maria – najwyższej jakości awenturyn

Sanukit – odmiana andezytu bronzytowego

Saphir – patrz szafir

Saphir d'eau – cordieryt o pięknej niebieskiej barwie; nazwa niepoprawna

Sappar – patrz sapparit

Sappare – patrz sapparit

Sapparit (sappar, sappare) – niebieski cyanit z Banffishire (Szkocja)

Sapphire – patrz szafir

Sapphirin = sapfiryn

Sapphirus – dawna nazwa niebieskich kamieni, głównie lazurytu; od XIII wieku odnoszona do niebieskich korundów a z czasem również do korundów o innej barwie z wyjątkiem czerwonych

Saragat – patrz agat sardowy

Sarawakit – niedokładnie zdefiniowany minerał Sb

Sarcofagus – antyczna nazwa marmuru lub alabastru słyżących do budowy sarkofagu

Sarcolit = sarkolit

Sarcopsid = sarkopsyd

Sarcyt – zbliżony do leucytu

Sard (bokan) – przeświecająca, żółtobrązowa do brunatnoczerwonej, odniana chalcedonu; występuje w postaci zbitych mas lub dużych otoczaków; pozyskiwany głównie w Brazylii i Urugwaju

Sarda – antyczna nazwa sardu

Sardegena – ciemnoczerwone korale z Morza Śródziemnego

Sarder – brunatnawa odmiana karneolu

Sardinian = anglezyt

Sardium – przeświecający chalcedon o barwie różowej do brązowej

Sardoin (1) – ciemnoczerwony carnelian

Sardoin (2) – sztucznie barwiony sard

Sardonik – patrz sardonyks

Sardonyks (sardonik, sardonyx) – poziomo warstwowamy onyks skladający się z naprzemian ułożonych biało i brunatnoczerwonych warstewek

Sardonyx – patrz sardonyks

Sarduin – chalcedon o barwie niebieskiej

Sardynian = anglezyt z Sardynii; dawna nazwa

Sarospatakit – odmiana illitu

Sasbachit = phillipsyt

Sassolit = sassolin

Satellit – szarawa do niebieskawozielonej, włuknista odmiana chryzotylu pozyskiwana w hrabstwie Tulare (Kalifornia, Stany Zjednoczone); odpowiednio oszlifowany może wykazywać efekt kociego oka

Satinspat – patrz spat atłasowy

Satpaevit = satpajevit

Saualpit – zoisyt z Saualpe (Austria)

Saukovit – metacinnabaryt kadmowy, (Hg,Cd)S

Saumansyt – odmiana wardytu zbliżona do amblygonitu, pozyskiwana w Montebras w departamencie Creuse (Francja); wykazuje znaczne podobiństwo do amblygonitu

Saussuryt (dyskolit, lehmannit, sosjuryt) – produkt przeobrażenia plagioklazów zasobnych w anortyt a będących składnikami gabra i skał pokrewnych; zawiera zoisyt, klinozoisyt, plagioklaz zasobny w cząsteczkę albitową (oligoklaz–albit) oraz niewielkie ilości grossularu, serycytu i kalcytu; szarobiały do żółtawozielonego; nieprzezroczysty; z wygladu bardzo podobny do jadeitu; najbardziej rozpowszechniony sposób występowania zoisytu w skalach; zsaussurytyzowane gabro stanowi fragment masywu magmowego okolic Nowej Rudy; jego saussuryt składa się głównie z zoisytu i albitu; podobne skały znane są również z innych okolic Dolnego Śląska

Savodinskit = hessyt

Sazhinit = sażinit–(Ce)

Sazhinit-(Ce) = sażibit-(Ce)

Sazhinit-(La) = sażibit-(La)

Scandiummicrolit – mikrolit skandowy, (Ca,Mn,Fe,Sc,Y,Sn,U)(Ta,Nb,Ti)2

Scapolit – patrz skapolity

Sc–beryl = bazzyt

Scentific brilliant – syntetyczny bezbarwny topaz

Scentific emerald – syntetyczny, zielone szkło berylowe

Scentific hematyt – patrz hematyn; nazwa niepoprawna

Scentific topaz – syntetyczny różowy szafir

Schabasyt = chabazyt

Schadeit = plumbogummit

Schaffneryt = mottramit

Schalenblenda – patrz blenda skorupowa

Schätzellit = sylvin

Scheelityn = stolzyt

Schefferyt – diopsyd manganowy lub egiryn manganowy, (Na,Ca)(Fe3+,Mn2+)Si2O6

Scheibeit = fenikochroit

Schernikit – zrosty muskowitu z lepidolitem

Schertalit = schertelit

Scheteligit – niedokładnie poznany, być może człon grupy betafitu

Schide – szklisty opal pospolity wykazujący niebieska opalescencję

Schillerspat – enstatyt częściowo przeobrażony w serpentyn, talk lub antofyllit

Schizolit – pektolit manganowy

Schmeideryt = schmiederyt

Schmöllnitzyt (ferropallidyt) = szomolnokit

Schneebergit – zapewne romeit

Schneideryt (snaideryt) = laumontyt

Schoenit – patrz schönit

Schoenit = pikromeryt

Schoepit–I = schoepit

Schoepit–II = patrz metaschoepit

Schoepit–III = paraschoepit

Schönit (schoenit) = pikromeryt

Schorenbergit – skała magmowa wylewna zaliczna do foidytów; odmiana leukoleucytytu nefelinowego; postać porfirowa; struktura drobnoziarnista; zawiera niżzej 40% ze skladników ciemnych (augit czasem oliwin i melilit) oraz leucyt, nefelin, niewielkie ilości plagiolklazów (labrador bytownit lub anortyt), apatyt, magnetyt

Schorlit = schörl; dawna nazwa, obecnie rzadko stosowana

Schorlomit cynkowy – cynkowa odmiana schorlomitu

Schroeckingerit = schröckingerit

Schrötteryt (opalallofan) – zbliżony do allofanu

Schuchardtit – klinochlor lub wermikulit

Schuchardtyt – zrost pakietowy wermikulit/chloryt zasobny w Ni

Schuilingit = schuilingit–(Nd)

Schulzenit – heterogenit miedziowy

Schulzyt (1) = geokronit

Schulzyt (2) = celestyn

Schwarzbleierz = cerusyt

Schwatzyt (schwazit) – tetraedryt rtęciowy, (Cu,Hg)12Sb4S13

Schwazit – patrz schwatzyt

Schwefel = siarka rodzima

Schweizerit – patrz serpentyn

Schweizeryt – odmiana antygorytu

Schwerspat = baryt

Scolecit = skolecyt

Scolexerosa = mejonit

Scorodit = skorodyt

Scou1eryt = thomsonit

Sc–perrieryt – perrieryt skandowy

Scytyjski szmaragd – patrz smaragdus

Sebesyt azbest aktynolitowy z Włoch; dawna nazwa obecnie niestosowana

Seebachit = chabazyt

Seelit-1 - brak danych; W

Seelit-2 - brak danych; W

Sefströmit – niedokładnie zdefiniowany; być może mieszanina zasobna w ilmemt i rutyl

Segiryt (molibdoscheelit) – kryształy mieszane szeregu scheelit–powellit

Seinäjokit = seinajokit

Sel gemme = halit

Seladonit–Fe – seladonit żelazisty; zawiera około 10% Fe2O3; rozpoznany wśród wtórnych utworów melafirów Rudna koło Krzeszowic

Selencuprid = berzelianit

Selenit – bezbarwne, przezroczyste kryształy gipsu

Selenium = selen rodzimy

Selenjoseit = laitakaryt

Selenkobellit = kobellit

Selenocosalit – cosalit selenowy; zawiera do 6,5 % Se

Selenojarosyt – odmiana jarosytu zawierająca około 0,20% SeO2

Selenolit - substancja mineralna o wzorze chemicznym SeO2. = olsacherit

Selensulphur – siarka selenowa

Selentellurium – tellur selenowy, (Se,Te)

Selwynit – zbliżona do verditu skała muskowitowa z durzą domieszką fuchsytu i diasporu lub chlorytu; pozyskiwany w rejonie Heathcote (Wiktoria, Australia)

Semigrafit – substancja węglista; zawiera 96,5% C i mniej niż 0,8% H

Senandoryt - substancja mineralna o wzorze chemicznym Pb20Ag24Cu2Sb74S144

Senkevichit = sienkiewiczyt

Sepiolit-(Mn) - substancja mineralna o wzorze chemicznym Mn4Fe4[(OH)6|Si12O30] . 8H2O

Sepiolit niklowy – odmiana sepiolitu zasobna w nikiel; znany ze strefy wietrzenia serpentynitów w Szklarach koło Ząbkowic Śląskich; zawiera do 0,58% Ni

Septeamesyt = amesyt

Septeantygoryt – antygoryt o włóknach średnicy do 0,7 nm

Septechamosyt = berthieryn

Septechloryty – minerały z grupy serpentynów; dawniej zaliczane do chlorytów

Septekämmereryt – kämmreryt o blaszkach średnicy do 0,7nm

Septetalc–chlorit – baumit

Septochloryty – serpentyny magnezowo–glinowe i żelazawo–żelazowe; ze względu na duże podobieństwo do chlorytów trioktaedrycznych przez długi czas były zaliczane do tej grupy minerałów

Serdolik – różowy, czerwony i żółty chalcedon; dawna nazwa obecnie rzadko stosowana

Sergeevit = siergejevit

Sericit – patrz serycyt

Serpentyn niklowy (serpentyn–Ni) – w czystej postaci otrzymany syntetycznie jednak ze stref przeobrażeń hydrotermalnych oraz stref wietrzenia serpentynitów znane są podobne odmiany zasobnych w nikiel krzemianów warstwowych; wśród nich najbardziej znany jest garnieryt będący głównym minerałem złóż niklu eksploatowanych w strefie wietrzenia serpentynitów na Nowej Kaledonii i Uralu; znany również ze Szklar koło Ząbkowic Śsląskich oraz paru miejscowości w masywie Jordanów–Gogołow; w Wirach koło Sobutki stwierdzono obecność chryzotylu niklowego i lizardytu niklowego

Serpentyn pęczniejący – patrz hydroserpentyn

Serpentyn płytkowy – serpentyny magnezowe (lizardyt, ortochryzotyl i antygoryt), w których pakiety są powyginane faliście

Serpentyn rurkowy – patrz serpentyn włóknisty

Serpentyn szlachetny (noble serpentyn) – przeświecająca, zielona, oliwkowozielona lub żółtawa zabarwiona odmiana serpentynitu o zbitej budowie przypominającej zestarzałe żele mineralne; jego odmianami występującymi w skałach magmowych są serpofit i ofit

Serpentyn włóknisty (serpentyn rurkowy) – klinochryzotyl a zwłaszcza jego włóknista odmiana (azbest chryzotylowy), w których pakiety są wygięte rurkowo

Serpentynit – skała metamorficzna powstał a z przeobrażenia zasadowych i ultrazasadowych skał magmowych grupy perydotytu; głownymi składnikami serpentynitów są: antygoryt, chryzotyl i lizadrdyt oraz minerały ciemne skał macierzystych; jako domieszka może występować magnezyt, brucyt, syderyt, talk, pirop, spinele chromowe oraz minerały Pt, Ni itp.; skały zbite barwy zielonej do brunatnej o teksturze siatkowej, siatkowo–oczkowej lub włuknistej; często poprzecinane żyłami minerałów węglanowych (magnezyt) i opalu

Serpentyn–jade – odmiana serpentynu przypominająca jadeit–Ni

Serpentyn–Ni – patrz serpentyn niklowy

Serpentyn–talk – Mg6Si6O15(OH)6, pośredni między serpentynem i talkem; produkt silifikacji dolomitów występujących wśród anhydrytów

Serpentyny (kufolit, melosark, schweizerit) – grupa minerałów o ogólnym wzorze A3Si2O5(OH)4 gdzie A = Mg, Fe2+, Ni; są trioktaedrycznymi odpiwiednikami przedstawicieli podgrupy kaolinitu; liczne podstawienia głównych składników prowadzą do powstania wielu minerałów i ich politypów; najczęściej spotykane w przyrodzie to: lizardyt; antygoryt–1T, klinochryzotyl–1T (rzadziej –1M), ortochryzotyl–2R, Al–serpentyn–1T, –1M, –2M1, –3T, amesyt–2H2 (rzadziej –2H1), berthieryn–1T, –1M, –2M1, –3T, cronstedtyt–1T, –3T, –2H1, –2H2, –2T, –1M, –2M1 oraz greenality i garnieryty: –1T, –2T i –3R; serpentyny nie tworzą kryształów, lecz zbite skupienia osobników osobników płytkowych, blaszkowych, rurkowych, włuknistych i innych; barwa biała, żółtawa, zielonawa do niebieskawozielonej, ciemnozielona i czerwonobrunatna

Serpentyny magnezowe (serpentyny–(Mg)) – ich przedstawicielami są: antygoryt (klinoantygoryt), ortoantygoryt, lizardyt, chryzotyl (klinochryzotyl) i ortochryzotyl; tworzą różne warianty strukturalne różniące się sposobem nakładania pakietów oraz stopniem ich uporzadkowania; chemicznie są zbliżone doteoretycznego wzoru Mg6[(OH)8|Si4O10], zwykle zawierają nieco Al3+, przy czym antygoryty wykazują większą jego ilość niż chryzokole; przypuszczalnie istnieją odmiany przejściowe do Mg–Al–serpentynu (amesyt); z zasady zawierają również niewielka domieszkę Ni podstawiającą Mg2+; w zależności od charakteru morfologi kryształów Mg–serpentyny dzieli ssięna : serpentyny płytkowe oraz serpentyny włókniste

Serpentyny magnezowo–glinowe (serpentyny–(Mg–Al)) – ich przedstawicielem jest amesyt

Serpentyny magnezowo–niklowe (serpentyny–(Mg–Ni)) – ich przedstawicielami są: garnieryt, nepounit i pecorait

Serpentyny manganowe (serpentyny–Mn) – ich przedstawicielami są: karyopilit, groversyt i kellyit

Serpentyny żelazawo–żelazowe (serpentyny–Fe2+–Fe3+) – ich przedstawicielami są: berthieryn, cronstedyt i greenalit; tworzą wiele politypów

Serpentyny–(Fe2+–Fe3+) – parz serpentyny żelazawo–żelazowe

Serpentyny–(Mg) – patrz serpentyny magnezowe

Serpentyny–(Mg–Al) – patrz serpentyny magnezowo–glinowe

Serpentyny–(Mg–Ni) – patrz serpentyny magnezowo–niklowe

Serpentyny–Mn – patrz serpentyny manganowe

Serpofit – zielonkawo zabarwiona odmiana serpentynu; pojawia się w skałach magmowych

Serraspitzen – romboedryczne kryształy ametystu o ciemnofioletowych zakończeniach słupów; pozyskiwane z druz w okolicy Serra do Mar (Brazylia)

Serratopaz – patrz topaz Serra

Serycyt (amfilogit, didymit, hydroserycyt, leukofyllit, sericit) – zbite lub drobnołuskowe skupienia jasnej miki powstałe wskutek przeobrażenia w niskich temperaturach innych minerałów glinokrzemianowych, np. skaleni (serycytyzacja); jego skład chemiczny jest podobny do składu paragonitu lub muskowitu; zwykle wykazuje większą zawartość SiO2 i H2O a miejszą alkaliów; niekiedy składem zbliżony jest do hydromik, a zwłaszcza illitu; rozpowszechniony wśród skał plutonicznych; w warunkach podwyższonych ciśnień i temperatury przekrystalizowuje w muskowit lub paragonit; składnik skał metamorficznych, np. łupków serycytowych lub serycytowo–chlorytowych; skały te stanowią surowce do produkcji posypki do papy

Setyrrelit – spinel selenowy

Severyt = kaolinit

Seybertit = clintonit

Seypoorit – patrz jeipooryt

Seyringit – kryształy mieszane szeregu scheelit–powellit

Sfaleryt klejofanowy patrz klejofan

Sfen (sphen) = tytanit

Sfenoklaz –mieszanina granatu i diopsydu

Sfenomanganit – swoiście wykryształcone kryształy mangnitu

Sfenomit – niedokładnie zdefiniowany; występuje w meteorytach

Sferobertrandyt – odmiana bertrandytu zasobna w BeO i uboga w SiO2

Sferodesmin = stilbit

Sferodialogit = rodochrozyt

Sferomagnezyt – swoiste skupienia krysztłów magnezytu

Sferostilbit = stilbit

Sferosyderyt – soczewkowate skupienia syderytu występujące wśród skał ilastych

Sfragidyt – zbiżony do cimolitu

Shabynit = szabynit

Shachialit – krzemian pierwiastków ziem rzadkich i tytanu; niedokładnie opisany

Shadlunit = szadłunit

Shafranovskit = szafranovskit

Shafranovskitferrian – szafranowskit żelazowy, H6(Na,K)6(Fe,Mn)3Si9O27 . 3H2O

Shakhovit = szachovit

Shannonit = monticellit

Shannonit (2) = szannonit

Shcherbakovit = szczerbakowit

Shcherbinait = szczerbinait

Shelby – syntetyczny produkt o składzie chemicznym i właściwościach podobnych do cyrkonii; imitacja diamentu

Shentulit (arsenothoryt, shen–tu–shih) – metamiktyczna odmiana thorytu luh thorogummitu

Shen–tu–shih – shentulit

Shepardyt (bishopvillit) – spodumen sodowy

Shcherbakovit = szczerbakovit

Shcherbinait = szczerbinait

Shergottyty – odmiana eukrytów; są fragmentami skał młodego wieku składem mineralnym przypominających ziemskie bazalty ale zbudowanych z nieco większych kryształów plagioklazów i piroksenów

Sheridanit - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Mg,Al)3[(OH)2|Al1,2-1,5Si2,8-2,5O10] . Mg3(OH)6. = klinochlor

Shibkovit = szybkovit

Shkatulkalit = szkatułkalit

Shomiokit-(Y) = szamiokit-(Y)

Shuiskit = szujskit

Shuangfengit = szuangfengit

Shubnikovit = szubnikovit

Shuiskit = szujskit

Siarka bezpostaciowa (sulfuryt)) = siarka–μ; tworzy się w temperaturze 160–1700C; wyługowana ze stopu wykazuje charakterystyczne kłaczkowate formy skupień

Siarka selenowa – siarka rodzima zawierająca domieszkę selenu

Siarka ziemista – zanieszyszczona związkami organicznymi, kalcytem, aragonitem i gipsem ziemista odmiana siarki; zawiera 80–90% S

Siarkosole – grupa minerałów będących związkami metali ciężkich i kruchych z siarką; ze względu na rodzaj zawartego metalu kruchego wyróżnia się siarkosole arsenowe, siarkosole antymonowe i siarkosole bizmutowe; w siarkosolach w formie domieszek dość pospolicie pojawiają się selen i tellur; większość siarkosoli związana jest z hydrotermalnymi utworami kruszconośnymi średnich i niskich temperatur oraz silnie redukcyjnymi środowiskami hipergenicznymi

Siberit – patrz syberit

Sibirskit = sybirskit

Sicilianit = celestyn

Siderazot = syderazot

Sideretine = pitticit

Siderit = syderyt

Siderochrome = chromit

Sideronatrit = syderonatryt

Siderophyllit = syderofyllit

Siderotil = syderotyl

Siewierginit – aksynit manganowy; zawiera 14,79% MnO

Sigteryt – mieszanina albitu i eleolitu

Silaonit – mieszanina guanojuanitu i bizmutu rodzimego

Silberglanz – argentyt lub akantyt

Silbölit (silböllit) = aktynolit

Silböllit – patrz silbölit

Silesyt – mieszanina kasyterytu i chalcedonu

Silex (1) – patrz silexyt

Silex (2) – naprzemianlegle żółto i czerwono warstwowany jaspis

Silexyt (silex) – patrz flint

Silfbergit – patrz dannemoryt

Silicate–wiikit – mieszanina

Silicioedenit – według międzynarodowej klasyfikacji Ca–amfiboli jest to człon pośredni amfiboli podgrupy edenitu–tschermakitu i podgrupy hastingsytu

Silicioferroedenit – według międzynarodowej klasyfikacji Ca–amfiboli jest to człon pośredni amfiboli podgrupy edenitu–tschermakitu i hastingsytu

Siliciofit – zopalizowany serpentynit

Silicium – patrz silicon

Silicoborokalcyt = howlit

Silicocamotyt – syntetyczny Ca5[SiO4|(PO4)2 z żużli

Silicoglasery – syntetyczny γ–Ca2[SiO4], krystalizuje w temperaturze powyżej 14200C w klasie skalenoedru dytrygonalnego; nietrały w niższych temperaturach

Silicomagnesiofluoryt – substancja o wzorze Ca4Mg3[Si2O7|(HF)10]

Silicomanganberzeliit – berzeliit manganowo–krzemowy

Silicomonacyt – monacyt krzemowy

Silicon (1) = krzem rodzimy

Silicon (silicium) (2) – krzem; utwór syntetyczny otrzymywany przez redukcję kwarcu węglem; produktem ubocznym tego procesu jest węglik krzemu (syntetyczny moissanit)

Silico–oliwin – syntetyczny α–Ca2[SiO4]

Silicorabdofan – rabdofan krzemowy

Silicosmirnowskit – zapewne odmiana smirnowskitu

Silivialit – hipotetyczny skrajny człon skapolitów siarczanowych o wzorze CaSO4 . 3CaAl2Si2O8

Sillimanit jade (jade fałszywy) – zbity, brązowawy lub zielonawy sillimanit, w zyglądu podobny do jade

Silver = srebro rodzime

Silver–analcym – syntetyczny analogon analcymu, w którym Na i Ca zastąpiono przez Ag

Silver–chabazyt – syntetyczny analogon chabazytu, w którym Na i Ca zastąpiono przez Ag

Silverrhodostannit – patrz rhodostannit–(Ag)

Simav opal – opal ognisty z doliny Simav w Górach Saphane (Turcja)

Simetyt – czerwonobrązowy bursztyn z piasków rzeki Simeto w pobliżu Katanii (Sycylia, Włochy); wykazuje

Similibrillant – kryształ górski lub szkło o brylantowej formie szlifu

Similidiament (diament Simii, simili) – kryształ gorski lub syntetyczne, bezbarwne szkło z domieszką talu; imitacja diamentu

Simoastein – opal ognisty z Simoa (Turcja)

Simonyit – patrz astrachanit

Simpsonit – richteryt tytanowo–potasowy

Sinicyt – substancja o wzorze R2R8Th . (B,Ta)6O31?

Sinopal – czerwonawy kwarc awenturynowy

Sioux Falls Jasper (jaspis Sioux Falls) – brązowy, żółty lub czerwony jaspis z Sioux Falls w Dakocie Południowej (Stany Zjednoczone)

Sipylit = fergussonit

Sirites – antyczna nazwa szafiru gwiaździstego

Siserskit – patrz syserskit

Sismondyt = chlorytoid

Sitaparyt = bixbyit

Skalak – zlewna odmiana limonitu zasobna w SiO2 . nH2O; nazwa używana w dawnych kopalniach starachowickich

Skalenie (feldspar, feldspath, felspar, skaleń) – glinokrzemiany potasu (Or–Mi), sodu (Ab), wapnia (An) i baru (Cn); ten ostatni pojawia się jednak rzadko; stanowią przeszło 50% składników mineralnych skorupy ziemskiej; występują w większości skał magmowych i metamorficznych oraz niektórych skał osadowych; tworzą kryształy mieszane; odmiany wysokotemperaturowe skaleni krystalizują jednoskośnie a odmiany niskotemperaturowe trójskośnie; podobieństwo strukturalne powoduje że kryształy skaleni niewiele różnią się pod względem morfologicznym; wykazują one pokrój słupkowy, grubo– lub cienkotablicznowy; znaczna część skaleni zwłaszcza potasowych (ortoklaz) to paramorfozy odmiany trójskośnej okazujące symetrię kryształów jednoskośnych; pokrój skaleni w znacznej mierze zależy od warunków krystalizacji; w skałach wylewnych są spłaszczone i wydłużone; w skałach głębinowych skalenie (a zwłaszcza skalenie potasowe) mają pokrój prawie izometryczny; dla skaleni znamiennna jest powszechność zrostów bliźniaczych według różnych praw; niektóre z nich są pospolite, występowanie innych jest ograniczone, a niektóre pojawiają się tylko w skaleniach trójskośnych; wyróżnia się m. in. bliźniaki karlsbadzkie, manebachskie, baweńskie, albitowe, peryklinowe, esterelskie; Roc Tourné i inne z genetycznego punktu widzenia w kryształach skaleni rozróżnia się trzy typy zbliźniaczeń: bliźniaki wzrostu, bliźniaki poślizgowe i bliźniaki przemiany; bliźniaki wzrostu tworzą się np. w czasie krystalizacji magmy; bliźniaki poślizgowe powstaja w wyniku oddziaływania ciśnienia; bliźniaki przemiany związane są z przebudową struktur wysokotemperaturowych w niskotemperaturowe; skalenie wykazują doskonałą łupliwość w dwóch prawie prostopadłych do siebie kierunkach; bezbarwne, białe, szare, żółtawe, czerwonawe lub zielonawe

Skalenie alkaliczne (alkalifeldspars) – patrz skalenie potasowe lub skalenie sodowe

Skalenie potasowe (K–feldspar, potassiumfeldspar, skalenie–K) – grupa minerałów

Skalenie sodowe patrz ab

Skalenie sodowo–wapniowe (skalenie–(Na–Ca) – patrz plagioklazy

Skalenie–(Na–Ca) – patrz plagioklazy

Skalenie–K – patrz skalenie potasowe

Skaleniowce – patrz skalenoidy

Skalenń wysokotemperaturowy = sanidyn

Skalenoidy (skaleniowce) – glinokrzemiany przestrzenne składem chemicznym zbliżone do skaleni, lecz zawierające mniej SiO2, np. nefelin, leucyt, sodality itp.; występują w skałach magmowych niedosyconych krzemionką a zasobnych w alkalia

Skaleń – patrz skalenie

Skaleń apuré – odmiana andaluzytu; nazwa niepoprawna

Skaleń aventurynowy (delawaryt) – patrz kamień słoneczny

Skaleń barowy (1) (Cn) = celsjan

Skaleń barowy (2) (skaleń–Ba) – syntetyczny Ba[Al2Si2O8]

Skaleń lazurowy – niebieski ortoklaz pozyskiwany na Syberii (Rosja)

Skaleń ołowiowy (lead–feldspar) – syntetyczny Pb[Al2Si2O8]

Skaleń potasowy – mikrolin (Mi) lub ortoklaz (Or)

Skaleń sodowy (Ab) = albit

Skaleń strontowy – syntetyczny Sr[Al2Si2O8]

Skaleń wapniowy (An) = anortyt

Skała książkowa – patrz bibliolit

Skapolity (glaukolit, scapolit, sodait) – tetragonalne szkieletowe krzemiany Na i Ca szeregu mejonit–marialit

Skemmatyt – mieszanina tlenków i wodorotlenków Mn

Skiagit – hipotetyczny Fe2Fe3[SiO4]3

Skleroapatyt – zbliżony do knoxvillitu

Skleroklaz (1) = sartoryt

Skleroklaz (2) = dufrenosyt

Sklodowskit = skłodowskit

Skogbölit = tantalit

Skolecyt = scolecyt

Skolit – odmiana glaukonitu pokrewna bravaisytowi

Skorjan – dawna nazwa hercynitu

Skorodyn = skorodyt

Skoryl = schörl

Skóra anielska – koral o barwie różowej do różowoczerwonej i atłasowym połysku

Skóra górska (bergwone, drzewo górskie, mountain wood) – włuknista odmiana pałygorskitu pochodzenia hydrotermalnego wypełniająca szczeliny w wylewnych skałach magmowych; jej obecność sygonalizowana jest z Czarnowa koło Kowar

Skrzemieniałe drewno – silnie zsylifikowane pnie drzew o odpowiednim ubarwieniu i dobrze zachowanej strukturze drewna

Slavyanskit – patrz sławjanskit

Sloanit – natrolit lub laumontyt

Slocum stone – syntetyczny; miełamliwe szkło zawierające łuseczki tlenku glinu wywołujące efekt podobny do opalizacji; imitacja opali szlachetnych

Slux (klar) – przezroczysta, żółtawa, twarda odmiana bursztynu wykorzystywana do wyrobu paciorków

Sławjanskit = tunisyt

Słoneczny opal – patrz girasol

Słoniniec – patrz steatyt

Smaltit = skutterudyt

Smaltyn - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Co,Ni)As3

Smaragd – patrz szmaragd

Smaragdit – patrz smaragdyt

Smaragdolin – syntetyczny, zielone szkło berylowe; imitacja szmaragdu i innych zielonych kamieni szlachetnych

Smaragdus (scytyjski szmaragd, szmaragd scytyjski) – antyczna nazwa zielonych kamieni m. in. szmaragdu, hiacyntu, jaspisu, malachitu, marmuru, alabastru i szkła

Smaragdyt (1) (smaragdit) – odmiana hornblendy aktynolitowej o właściwościach zbliżonych do aktynolitu; jest blaszkowym produktem wtórnym powstałym z rozkładu omfacytu, diopsydu, chloromelanitu lub niektórych amfiboli; występuje w eklogitach, zsaussurytyzowanych gabrach i łupkach serpentynowych; może zawierać do 5% Cr2O3; szmaragdowozielony

Smaragdyt (2) – syntetyczy szmaragd

Smectyt – patrz smektyty

Smegmatyt = saponit

Smektyt (1) – ziemia odbarwiająca

Smektyt (2) (smectyt) – przeświecająca odmiana halloizytu

Smelit = kaolinit

Smeraldo – patrz szmaragd

Smili – patrz smilidiament

Smirnowit = thorutyt

Smirnowskit – zmetamiktyzowany aurelit fosforowy lub rabdofan krzemowy

Smithsonit manganowy – odmiana smithsonitu; zawiera do 10,3% MnO; występuje z złożach rud cynku i ołowiu triasu śląsko–krakowskiego

Smithsonit żelazawy (monheimit, capnit, ferrosmithsonit) – odmiana smithsonitu; zawiera do 33% FeO

Smithsonitcobaltoan – smithsonit kobaltowy, (Zn,Co)CO3

Smitsonit = smithsonit

Smoky quartz – patrz kwarc zadymiony

Smolista ruda miedzi – ziemista odmiana kuprytu z obfitymi domieszkami wodorotlenku żelaza i krzemionki; albo mieszanina chryzokoli i innych minerałów Cu strefy utlenienia oraz stilpnomelanu i innych; opisana m. in. że złoża Miedzianka–Ciechanowice koło JanowicWielkich oraz kilku miejscowości w okolicy Wojcieszowa Jeleniej Góry, Świdnicy, Nowej Rudy i Słupca

Smolyaninovit = smolianinovit

Smołowiec – patrz pechstein

Smółka uranowa – patrz nasturan

Smythyt kobaltowy – (Fe,Co)9S11; znany ze skał magnetytowych nawierconych w okolicy Suwałk

Snaideryt – patrz schneideryt

Snakeskin – syntetyczny opal mleczny lub czarny wykazujący opalizację w formie sześciokątnych płytek z silnie zaznaczonymi granicami ułożonych na kształt mozaiki wyglądem przypominającej skórę węża

Snarumit – niedokładnie zdefiniowany amfibol; zapewne produkt rozkładu amfiboli

SNC (schergottyty, nakhlity, chassignity) – meteoryty kamienne z grupy achondtytów pochodzenia; marsjańskiego; ich wiek ocenia się na 180–1300 mln lat

Snieżynka – patrz Snow ball

Snow ball (śnieżna kulka, śnieżynka) – kuliste inkluzje w granatach z Glen Calve w hrabstwie Ross (Szkocja, Wielka Brytania)

Snowflake jade – patrz jade śnieżny

Soapstone (kamień mydlany) – steatyt lub talk

Sobótkit – saponit lub jeg odmiana; (K,Ca2)0,3(Mg2Al)(Si3Al)O10(OH)2 . 5H2O; wyóżniony w serpentynitach Gogołowa, Jordanowa i Wir

Sobralit – kryształy mieszane piroksen – piroksmangit; zbity czerwonobrązowy sobralit, często współwystępujący z manganonośnym fajalitem spotyka się Långban (Szwecja)

Soda alum (natron alaum) = ałun sodowy

Soda asbestos – azbest magnesio–arfvedsonitowy

Soda feldspar = albit

Soda homblenda = arfvedsonit

Soda niter – patrz soda nitre

Soda nitre (soda niter) – patrz nitratyn

Soda richterit – richteryt manganawy

Soda rodzima – patrz natron

Soda tremolit = richteryt

Sodait – patrz skapolit; dawna nazwa obecnie niestosowana

Sodaklaz – plagiokla z szeregu Ab100An0–Ab90An10

Sodality – przestrzenne glinokrzemiany Na i Ca (sodalit, nosean, haüyn, lazuryt i caregorodcewit); krystalizują w układzie regularnym; prakryształy pojawiające się w skałach wylewnych buwają zniekształcone korozją magmową; w innych przypadkach tworzą nieforemne ziarna; kruche, niebieskie w różnych odcieniach, niekiedy jednak szarawe lub zielonawe; w błytkach cienkich bywają wyraźnie niebieskie; łatwo wietrzeją

Sodapurpuryt – patrz purpuryt (Na)

Sodicanthophyllit = sodicantofyllit

Sodic-ferro-anthophyllit = sodic-ferro-antofyllit

Sodic Alum = ałun sodowy

Sodium alum = ałun-Na

Sodiumanthophyllit – patrz sodiumantofyllit

Sodiumantofyllit (natriumanthophyllit, sodiumanthophyllit) – Na(Mg,Fe2+)7Si7AlO22(OH)2, hipotetyczny skrajny człon podgrupy antofyllitu 400

Sodium-autunit (natriumautunit) – autunit sodowy, Na2(UO2)2(PO4)2 . 8H2O

Sodium betpakdalit (natriumbetpakdalit) = betpakdalit sodowy

Sodium boltwoodit = boltwoodyt sodowy

Sodiumdachiardit – patrz dachiardit–Na

Sodiumflogopit (sodiumphlogopit) = aspidolit

Sodiumgedryt (natriumgedrit) – Na(Mg,Fe2+)6AlSi6Al2O22(OH)2, hipotetyczny skrajny człon podgrupy antofyllitu

Sodiumkomarovit (natriumkomarovit) – komarowit sodowy, (Na,Ca,H)4Nb4Si4O12O8(OH,F)4 . 2H2O

Sodium meta-autunit - brak danych; W

Sodium-pharmacosiderit (natriumpharmacosiderit) = sodiumfarmakosyderyt

Sodiumphlogopit – patrz sodiumflogopit

Sodiumuranospinit (natriumuranospinit) = uranospinit–(Na)

Sodiumzippeit (natriumzippeit) – zippeit sodowy, Na4(UO2)6(SO4)3(OH)10 . 4H2O

Sofyit = sofiit

Sogdianerin – syntetyczny, imitacja opalu oparta na ciekłych kryształach

Sogrenit – mieszanina substancji węglistych, zawiera 12–20% UO3

Sokole oko (falkon’s eye)zsylifikowane żyłki, włóknistego krokidolitu o barwie niebieskiej, po oszlifowaniu dają efekt sokolego oka; jest on podobny do efektu kociego oka lecz różny barwami

Sokołowit – niedokładnie zdefiniowany; zbliżony do crandallitu lub goyazytu

Solavernit – kryształ górski z kopalni Solaverna (Zacatecas, Meksyk)

Sollyit = dufrenoysyt

Sombreryt – mieszanina kolofanu, monetytu i brushytu

Somervillit (1) = melilit

Somervillit (2) = chryzokola

Sommairyt (caligastyt) – melanteryt cynkowy

Sommait = leucyt

Sommarugait – gersdorffit złotowy

Sommit = nefelin

Somondoco – dawna nazwa szmaragdów pozyskiwanych w kopalni Chivor (Kolumbia)

Sonomait – zbliżony do pickeringitu

Soochow jade – zielony talk lub inne zielone kamienie obrabiane w Suzhou (Chiny); nazwa niepoprawna

Sophit = sofit

Sorella – syntetyczny tytanian strontu; imitacja diamentu

Soretyt = magnesiomhastingsyt

Sosjuryt – patrz saussuryt; dawna nazwa obecnie niestosowana

Sosmanit = maghemit

Soudésmaragd – patrz ěmeraudes soudées

Souesyt – stop Fe–Ni

Soufre – patrz sulfur

Soumansyt – wardyt z Montebras, (Soumans, Creuse, Francja)

South African Wonderstones – patrz kamień Koranna

Souxyt – patrz hydrokasyteryt

Sól glauberska = mirabilit

Sól gorzka rodzima = epsomit

Sól kamienna – skała której głównym składnikiem jest halit NaCl

Sól twarda – skała zasobna w halit i sylvin

Sp – hipotetyczny LiAl[Si2O6]

Spalmangit – granat pośredni między spessartynem i almandynem

Spandait = stevensyt

Spandyt – granat pośredni między spessartynem i andradytem

Spangenbergity – grupa minerałów Ni3Si2O5(OH)4 o strukturze serpentynu; nazwa zdyskredytowana

Spangit = phillipsyt

Spaniolit – tetraedryt rtęciowy

Spar – dawna nazwa spatu

Sparklit – bezbarwny cyrkon

Spartait – patrz manganokalcyt

Spartalit= cynkit; dawna nazwa obecnie niestosowana

Spat – określenie stosowane do wszystkich dobrze łamliwych minerałów

Spat atłasowy (1) (satinspat, spat jedwabisty, spat satynowy) – włókniste skupienia gipsu o pięknym jedwabistym połysku

Spat atłasowy (2) (satinspat, spat jedwabisty, spat satynowy) – włókniste skupienia kalcytu o barwie białej, czerwonawej i zielonawej

Spat ciężki = baryt; dawna nazwa

Spat islandzki – duże zupełnie czyste, bezbarwne kryształy kalcytu; bogate złoże szpatu islandzkiego eksploatowane jest z kawernistych bazaltów w Eskifjördhur koło Helgustadir nad fiordem Eske (Islandia), spotyka się tam kryształy o długości krawędzi sięgającej kilkudziesięciu centymetrów; podobnie wykształcone osobniki są również wydobywane w Rosji m. in. nad rzeką Niżnaja Tunguska i innych miejscach; stosowany w optyce m. in. do wyrobu pryzmatów polaryzacyjnych

Spat jedwabisty – patrz spat atłasowy

Spat lodowy – włókniste odmiany sanidynu i adularu o pięknym jedwabistym połysku

Spat malinowy (raspberry spar) – rodochrosyt o diamentowo–szklistym połysku

Spat ornamentacyjny – fluoryt impregnowany żywicami

Spat rubinowy (rubinowy spat) – patrz orlec; dawna nazwa

Spat satynowy – patrz spat atłasowy

Spat Schillera – patrz bastyt

Spat szklany = fluoryt

Specular iron – patrz spekularyt

Specularis (kamień lustrzany) – antyczna nazwa minerałów łupiących się na cienkie, błyszczące płytki używane jako szyby w oknach; odnosiła się do bezbarwnego, czystego jak szkło gipsu (selenit), czarnego jak atrament biotytu i żóltego auripigmentu

Specularit – patrz spekularyt

Speculit – tellurek zbliżony do sylvanitu

Spektrolit – labradoryt z Lammenpää (Finlandia)

Spekularyt (błyszcz żelaza, minera ferri specularis, specular iron, specularit) – grubokrystaliczna odmiana hematytu; pojawia się w kilku miejscowściach Dolnego Śląska

Spenceryt – syntetyczny Fe3C lub (FeMn)3(C,Si) uzyskiwany w piecach hutniczych

Spencyt = tritomit–(Y)

Spessardin – granaty o składzie pośrednim między spessartynem i almandynem

Spessartyn itrowy – zawiera około 1% Y2O3; znaleziony w pegmatytach Wilczej Poręby

Spessartyt = spessartyn

Speziaityt =hornblenda

Sphaerobertrandit = sferobertrandyt

Sphaerobismoit = sferobismoit

Sphaerobisnoit = sferobismoit

Sphaerocobaltit (cobaltocalcit, spherocobaltit) – sferokobaltyt

Sphalerit = sfaleryt

Sphen – patrz sfen

Spheniscidit = sfeniscydyt

Spherocobaltit = sferokobaltyt

Spiauteryt = wurtzyt

Spiesglanz – patrz antimony

Spiesglas – antymon rodzimy lub antymonit

Spiesglaserz – antymonit lub kermesyt

Spilozyt – skała metamorficza

Spinel almandynowy – brązowoczerwona do fioletowej odmiana spnelu; nazwa niepoprawna

Spinel Arizona – czerwony lub zielony granat z Arizony (Stany Zjednoczone); nazwa niepoprawna

Spinel cynkowy = gahnit

Spinel cyrkonowy – syntetyczny jasnobrązowy spinel; nazwa niepoprawna

Spinel gwiaździsty – spinel o barwie szarej, szaroniebieskiej do czarnej wykazujący efekt cztero– lub sześcioramiennej gwiazdy wywołany obecnością igiełkowatych wrostków rutylu lub tytanitu

Spinel hiacyntowy – patrz hiacynt spinel

Spinel magnezowy = spinel

Spinel manganowy = galaxyt

Spinel rubinowy – czerwona odmiana spinelu

Spinel syntetyczny – spinele dotychczas nie spotykane w przyrodzie, produkowane drogą syntezy; wyróżniaja się pięknem barw i przydatnością do zdobienia wyrobów porcelanowych i pokrewnych, np. ciemnobłękitny spinel kobaltowo–glinowy CoAl2O4, zielony spinel miedziowo–glinowy CuAl2O4, brunatny spinel magnezowo–żelazowy MgFe2O4 czy szary spinel niklowo–żelazowy NiFe2O4

Spinel szafirowy – niebieska odmiana spinelu

Spinel tytanowy = ulvit

Spinel Vinegar – żóltawopomarańczowa odmiana spinelu

Spinel wanadowy = coulsonit

Spinel żelazawy = hercynit

Spinele – grupa spineli obejmująca regularne tlenki złożone, krystalizujące w formie czterdziestoośmiościanu; wyróżnia się spinele glinowe, żelazowe, chromowe, miedziowe, wanadowe, tytanowe i germanowe; odmianą spineli jest aluminatspinel

Spinele chromowe – grupa minerałów

Spinele glinowe – przedstawicielami tej grupy spineli są: spinel, hercynit, galaxyt i gahnit

Spodumen ametyst – patrz kunzyt; nazwa niepoprzwna

Spodumen smaragd – patrz hiddenit; nazwa niepoprawna

Spodumen szlachetny – bezbarwna lub jasnożólta odmiana spodumenu

Spodumenowe kocie oko – patrz kocie oko spodumenowe

Sporogelit – koloidalna odmiana Al2O3 . nH2O; obecny w boksytach i terra rossa

Square – patrz opal kwadrat

Srebro złotowe patrz küstelit

Stachelbeerstein – patrz kamień agrestowy

Staffelit – czerwonofioletowa odmiana apatytu o wzorze chemicznym 3Ca3(PO4)2 . CaCO3 . CaF2 . H2O

Stainieryt =heterogenit

Stannin–I – stannin heksagonalny

Stannin–II – patrz izostannin

Stannin–III – mieszanina zasobna w stannin

Stannin–IV – stannin izotropowy optycznie

Stanniolit = kasyteryt; dawna nazwa obecnie nie stosowana

Stanniomikrolit – patrz sukulait

Stannit = stannin

Stannoenargit – enargit cynowy; Pmcn

Stannolit = kasyteryt

Stannoluzonit – luzonit cynowy

Stannotantalit (tin–tantalit) - substancja mineralna o wzorze chemicznym ~ (Mn,Sn)(Ta,Nb,Sn)2O4. = betafit

Star tania – syntetyczny rutyl

Starflash – patrz opal błysk gwiaździsty

Starilian – syntetyczny tytanian strontu

Staringit – mieszanina kasyterytu i tapiolitu, (Fe2+,Mn)x(Ta,Nb)2xSn6–3xO12; nazwa zdyskredytowana

Starkeyit – patrz leonhardtyt

Starlight – patrz starlit

Starlit (starlight) – termicznie modyfikowany niebieski cyrkon z Chantaboon (Tajlandia)

Starolit (1) – opalizujący kwarc różowy okazujący zjawisko asteryzmu (gwiazdy)

Starolit (2) – syntetyczny rutyl

Stassfurtyt = boracyt–α

Stasyt = dewindtyt

Staszicyt – zapewne cynkowa odmiana konichalcytu lub olivenitu

Staurobaryt = patrz phillipsyt–(Ba)

Staurolit cynkowy – cynkowa odmiana staurolitu wykazująca charakterystyczną zmianę barwy przy znianie rodzaju oświetlenia; przy świetle jarzeniowym jest czerwonobrązowy a w świetle lamp fluorescencyjnych żółtawozielony

Staurotid = staurolit

Steadyt (1) – syntetyczny; mieszanina schreibersytu i żelaza

Steadyt (2) – syntetyczny 3(3CaO . P2O5) . 2CaO . (2CaO . SiO2) z żużli hutniczych

Stealit – patrz chastolit; dawna nazwa obecnie niestosowana

Steatyt (agalmatolit, agnesyt, fukien jade, gregoryt, hydrosteatyt, jade Fuken, jade Honan, jade Manchurian, kamień mydlany, Manchurian jade, potston, słoniniec) – zbite mikrokrystaliczne skupienia talku; w dotyku sprawia wrażenie tłustej substancji; biały, zielonawy, brązowawy; występuje w skałach metamorficznych

Steeleit (steelit) = mordenit

Steelit – patrz steeleit

Steenstrupin = steenstrupin–(Ce)

Steinbeilit = cordieryt; dawna nazwa obecnie niestosowana

Steinmark – nakryt, kaolinit lub haloizyt

Steinsalz = halit

Stellarit – niebieski kwarc z domieszką chryzokoli i innych minerałów miedzi

Stellit = pektolit

Stelzneryt = antleryt

Stannomicrolit = stannomikrolit

Stepanovit = stiepanovit

Stibiopearceit = antymonpearceit

Sterretyt = kolbeckit

Stewardyt – odmiana bortu zawierająca Fe, magnetyczny

Stiberyt = ulexyt

Stibiaferrtyt – patrz stibioferryt

Stibianit = stibikonit

Stibiatyl – antymonian Mn i Fe; niedokładnie zdefiniowany

Stibiconit = stibikonit

Stibin – patrz stibnit

Stibnit (stibin, stibit) = antymonit

Stibiobismutotantalit – patrz stibiotantalit bismutowy

Stibiobismutynit – niedokładnie zdefiniowany (Bi,Sb)4S7?

Stibiocolombit = stibioniobit

Stibiodomeykit – domeykit antymonowy

Stibiodufrenoysyt – niedokładnie zdefiniowany; zapewne veenit

Stibioenargit - substancja mineralna o wzorze chemicznym Cu3SbS4; W

Stibioferryt (stibiaferryt) – mieszanina bindheimitu i jarosytu

Stibiogalenit = bindheimit

Stibiolieksaargentyt = dyskrazyt

Stibioluzonit - substancja mineralna o wzorze chemicznym Cu3SbS4; W

Stibiomicrolit = stibiomikrolit

Stibioniobit - substancja mineralna o wzorze chemicznym Sb(Nb,Ta,)O4

Stibioskleroklaz – niedokładnie zdefiniowany Pb(Sb,As)2S4 być może twinnit

Stibiotantalit bismutowy (stibiobismutotantalit) – zawiera około 4% Bi2O3

Stibit – patrz stibnit

Stiblit = stibikonit

Stiepelmannit = florencyt

Stierauge – nieprzezroczysta lub słabo przeświecająca odmiana kwarcu wykazująca czerwoną pasową migotliwość zmieniającą swoje położenie przy ruchu kamienia

Stillwellit = stillwellit–(Ce)

Stilpnochloran = nontronit

Stilpnosyderyt – limonit zawierający kilka procent P2O5; opisany ze złoża Miedzianka–Ciechanowice koło Janowic Wielkich i z Nasławic koło Sobótki

Stipoveryt = stiszowit

Stishovit = stiszovit

Stöchiolit = dyskrazyt

Stoffertyt = brushyt

Straetlingit = strätlingit

Strahlstein = aktynolit

Strakhovit = strachovit

Strakonitzyt – przeobrażony piroksen; steatyt (?)

Strashimirit = straszimiryt

Strass – syntetyczny; wysoko dyspersyjne, zwykle bezbarwne szkło ołowiowez domieszką talu; dodatek tlenków metali może wywoływać różne zabarwienie; imitacja kamieni

Strass diament – patrz diament Strass

Stratopeit – patrz neotokit

Straw – patrz opal słoma

Strawberry pearl – różowe, słodkowodne perły barokowe z licznymi drobnymi wyrostkami przypominającymi truskawkę

Strelit – aktynolit lub antofyllit

Strelkinit = striełkinit

Stremlinit – bezbarwna i niebieska odmiana cyrkonu; piękne kryształy stremlinitu pozyskuje się z kominów kimberlitowych na dalekiej Syberii (Rosja)

Strengit rombowy – wątpliwy polimorf

Striegisan – wavellit pozyskiwany w pobliżu Langenstriegis (Niemcy)

Striegovit – patrz strzegomit

Stroganowit – odmiana mejonitu

Stroncjanit = strontianit

Strongit – syntetyczny spinel

Strontiochevkinit = strontioczevkinit

Strontiogehlenit – syntetyczny Sr2Al[AlSiO7]

Strontioginoryt – ginoryt strontowy

Strontiohilgardit – tyretskite–1A strontowy

Strontiohilgardyt – hilgardyt–lTc strontowy; P1

Strontioorthojoaquinit – odmiana strontiojoaquinitu, Sr2Ba2(Na,Fe2+)2Ti2Si8O24(O,OH)2 . H2O

Strontium thomsonit – odmiana thomsonitu

Strontium weilit – syntetyczny SrHAsO4

Strontium–anortyt – syntetyczny Sr[Al2Si2O8]

Strontium–apatyt (2) = apatyt strontowy

Strontium–apatyt (3) – grupa apatytów zawierających więcej Sr niż Ca

Strontium–aragonit – patrz mossottyt

Strontium–oliwin – syntetyczny Sr2[SiO4]

Strontiumtitanit – syntetyczny tytanian strontu; imitacja diamentu

Strueverit – patrz strüveryt

Strüveryt (1) = chlorytoid

Strüveryt (2) (strueverit) – kryształy mieszane rutyl–tapiolit, (Ti,Ta,Fe3+)3O6

Strzałka piorunowa – patrz fulguryt

Strzały kupidyna – patrz kwarc rutylowy

Strzały miłości – patrz kwarc rutylowy

Strzegomit (striegovit) – niedokładnie zdefiniowany, zapewne chloryt; wiele razy opisany i wzmiankowany z masywów granitowych Strzegomia, Strzelina i z Karkonoszy

Studeryt – tennantyt bizmutowy

Studtyt – niedokładnie zdefiniowany uwodniony węglan uranylu

Stuetzit – patrz stützyt

Sturtyt – człon serii hisingeryt–neotocyt

Stützyt (stuetzit) = emplektyt; P6/mmm

Stüvenit – kryaztały mieszane szeregu mendozyt–pickeringit

Subdelessyt = delessyt

Subglaukofan = crossyt

Succinellit – żywica kopalna

Succingranate – grossular o barwie bursztynowożóltej; nazwa niepoprawna

Succinit (1) – dawna niepoprawna nazwa brązowawożóltego grossularu

Succinit (2) – patrz sukcynit

Succinus – dawna nazwa bursztynu

Suevit – skała impaktowa występująca w kraterze meteorytowym Riess w Bawarii (Niemcy); jest to brekcja o barwie szarej do żółtej zawierająca spore okruchy w różnym stopniu zmetamorfizowanych granitów, gnejsów, amfibolitów tkwiące w drobnoziarnistym częściowo szklistym cieście skalnym; głównym składnikiem ciasta skalnego jest montmorillonit; w jego masie tkwią liczne czarne inkluzje przekrystalizowanego szkliwa oraz szkliwo jaśniejsze które zachowało się w niezmienionym stanie; ogółem szkliwo stanowi 10–20% masy suevitu; w skale tej występują również drobnoziarniste smugi stiszowitu którego zawartość dochodzi tu do 0,7%, akcesorycznie występuje coesyt, armalcolit, baddeleyit i chaoit

Sugar stone – patrz kamień cukrowy

Sukcynit (succinit) – patrz bursztyn

Sukulait (stanniomikrolit) = stannomikrolit

Sukulait = stannomikrolit

Sulfatallofan – odmiana allofanu zawierająca S lub H2SO4

Sulfatmonacyt – monacyt siarczanowy

Sulfatyt – rodzimy H2SO4

Sulforosyt – rodzimy SO2

Sulfosarkolit - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Ca,Na)7(Na,...)(Al,Mg,Fe)4(Si6O23)[(P,Si)O4]0,5(F,OH)

Sulfoselenit – siarka selenowa

Sulfur (soufre, sulfuryn, sulfuryt, sulphur) = siarka rodzima

Sulfuricyn – odmiana opalu zawierająca domieszkę H2SO4 i węglowodorów

Sulfuryn – patrz sulfur

Sulfuryt (1) – patrz sulfur

Sulfuryt (2) – patrz siarka bezpostaciowa

Sulphohalit = sulfohalit

Sulphotsumoit = sulfotsumoit

Sulphur = siarka rodzima

Sulrhodit = bowieit

Sulunit – niedokładnie zdefiniowany chloryt lub mieszanina

Sumacoit – odmiana tefrytu andezynowego

Sundiusyt – hipotetyczny człon amfibolialkalicznych, C2, Cm, C2m; nazwa zdyskredytowana

Sundtyt = anortyt

Sundvikit – produkt przeobrażenia anortytu

Sunflash – patrz opal błysk słońca

Sungulit – mieszanina lizardytu i sepiolitu

Sunnenwendel – patrz heliotrop; dawna nazwa, obecnie nie używana

Sunstone - patrz kamień słoneczny

Super szkło – syntetyczny; żółtobrązowe szkło; imitacja topazu

Svetlozarit – patrz swietłozaryt

Svitalskit = seladonit

Svyatoslavit = Sviatosłavit

Svyazhinit = sviażinit

Swetlozarit – swietłozaryt

Swidneit – patrz oksymagnesioriebeckit

Swietłozaryt (svetlozarit, swetlozarit)dachiardyt–(Ca)

Switalskit = seladonit

Syberit (siberit) – niebieskie, liliowoczerwone do fioletowoczerwonych, kryształy elbaitu napotkane w pegmatytach Szatjanki, Sarputki, Juzakowej i Lipowki w okolicy Jekaterynburga na Uralu (Rosja)

Sychnodymit – patrz carrolit

Syderazot - substancja mineralna o wzorze chemicznym Fe2N-Fe2N; W; M

Syderobermanit - substancja mineralna o wzorze chemicznym Fe3-xFe4[(OH)6-2x|(PO4)4] . 8H2O

Syderochrom = chromit

Syderodot – syderyt wapniowy

Syderofiry – grupa meteorytów żelkazo–kamiennych; reprezentowane są tylko przez jeden meteoryt znaleziony w okolicy miejscowości Steinbach; z wyglądu jest on podobny do pallasytów; w jego budowie przeważa żelazo niklonośne ujawniające figury Widmanstättena charakterystyczne dla oktaedrytów typu IVA w którym tkwią ziarna hiperstenu i trydymitu; akcesorycznie występuje schreibersyt, chromit i troilit; ten ostatni pojawia się w postaci inkluzji lub zastępuje żelazo niklonośne

Syderogel - substancja mineralna o wzorze chemicznym Fe2O3 . nH2O

Syderokalcyt – dolomit żelazawy

Syderoksen = bertrandyt

Syderomelan – zbliżony do obsydianu

Syderoplesyt – człon szeregu izomorficznego magnezyt–syderyt; zawiera 70–90% cząsteczki FeCO3, znany ze wschodniej części Lubelskiego Zagłębia Węglowego

Syderoschisolit = cronstedtyt

Syderyt (1) = farmakosyderyt

Syderyt (2) – niebieska odmiana kwarcu; nazwa niepoprawna

Syderyt ilasty (żelaziak ilasty) – węglanowa ruda żelaza zasobna w domieszki minerałów ilastych i kalcytu

Syderyty (ironmeteorites) – meteoryty żelazne

Syhadryt – patrz syhedryt

Syhedryt (syhadryt) = stilbit

Sylimanit= sillimanit

Sylvestryt = syderazot

Sylvit = sylvin

Sylvinit – skała będąca nieszaniną halitu i sylvinu

Sylwin = sylvin

Symant – syntetyczny SrTiO3

Symerald – patrz szmaragd Lindego

Synadelphit = synadelfit

Synchisyt = synchisyt–(Ce)

Synhalit – syntetyczny spinel lub szafir o właściwościach optycznych aleksandrytu (zmiana barwy z zależności od rodzaju oświetlenia)

Syntagmatyt (1) – hornblenda z Wezuwiusza

Syntagmatyt (2) – hastingsyt tytanowy

Syntelit – syntetyczny spinel lub szafir o właściwościach optycznych aleksandrytu (zmiana barwy z zależności od rodzaju oświetlenia)

Syntetyczny akwamaryn (1) – probukt sztuczny; na niewielką skalę wytwarzany od połowy lat 70–tych metoda zbliżoną do syntezy szmaragdów

Syntetyczny akwamaryn (2) – syntetyczny spinel o barwie akwamarynu; nazwa niepoprawna

Syntetyczny akwamaryn (3) – syntetyczny, niebieski korund lub topaz; nazwa niepoprawna

Syntetyczny ametyst (2) – syntetyczny korund

Syntetyczny ametyst(1) – syntetyczny dwutlenek krzemu barwy fioletowej z lekkim brązowawym odcieniem; produkowany metodą hydrotermalną od 1962 roku; na rynku jubilerskim od 1970 roku; kamienie wytworzone po 1970 roku nie zawierają żadnych inkluzji

Syntetyczny beryl – syntetyczny krzemian berylu; produkowany od początku lat 70–tych

Syntetyczny beryl różowy – syntetyczny różowoczerwony spinel; nazwa niepoprawna

Syntetyczny bromellit – syntetyczny bezbarwny tlenek berylu; produkowany od 1976 roku

Syntetyczny chryzoberyl – syntetyczny żółtozielony szafir; nazwa niepoprawna

Syntetyczny cynkit – syntetyczny tlenek cynku o barwie żółtej, żółtozielonej, pomarńczowej i czerwonej; produkowany na niewielką skalę w hutach cynku

Syntetyczny cyrkon (1) – syntetyczny krzemian cyrkonu; znany od 1890 roku; obecnie wytwarzany na niewielka skalę głownie w celach naukowych

Syntetyczny cyrkon (2) – syntetyczny niebieski szafir; nazwa niepoprawna

Syntetyczny danburyt – syntetyczny ciemnożółty korund; nazwa niepoprawna

Syntetyczny diament – probukt sztuczny; znany od 1880 roku; obecnie syntetyczne diamenty pokrywają 70% światowego zapotrzebowania na diamenty przemysłowe; od 1970 roku produkowane są również bardzo czyste diamenty jubilerskie o masie 1 karata i większej

Syntetyczny fenakit – probukt sztuczny o barwie zielonej; wykazuje wyraźny dichroizm o barwach: zielonej i żółtawozielonej, nie spotykany w kamieniach naturalnych; produkowany na niewielką skalę

Syntetyczny fluoryt – syntetyczny fluorek wapnia; czyste kryształy są bezbarwne; obecność domieszki chromu barwi je na jasnopurpurowo a pierwiastków ziem rzadkich na purpurowo, zielono, czerwono, żółto itp; produkowany od lat 60–tych

Syntetyczny gahnit – produkt spinel cynkowy, zwykle przy syntezie spinelu; znany od lat 60–tych; rzadko wykorzystywany w jubilerstwie

Syntetyczny greenockit – syntetyczny siarczek kadmu; jaskrawożółty; produkowany od połowy lat 70–tych

Syntetyczny jade – produkt sztuczny wytwarzany w wyniku kalcynującego prażenia mieszany tlenku ołowiu, ortoklazu, kaolinu, syenitu nefelinowego i tlenku cynku; imitacja jade

Syntetyczny kamień księżycowy – syntetyczny spinel o właściwościach zbliżonych do kamienia księżycowego; powstaje przez długotrwałe wygrzewanie syntetycznego bezbarwnego spinelu wywołujące jego zmętnienie i zmianę barwy na białą lub niebieskobiałą; produkowany od początku lat 50–tych

Syntetyczny kwarc – syntetyczny dwutlenek krzemu otrzymywany metodą hydrotermalną ze szkła kwarcowego lub kryształu górskiego; metodą tą w ciągu 2–3 tygodni można wychodować kryształy o masie około 1 kg; bezbarwny, zielony, niebieski, żółty (imitacja cytrynu), purpurowy (ametyst), ciemnobrązowy (kwarc zadymiony) a od 1977 roku również zielonawożółty i pomarańczowożółty; produkowany od 1949 roku; na rynku jubilerskim od 1969 roku

Syntetyczny lapis lazuli – probukt sztuczny otrzymywany przez ogrzewanie i prazowanie sodalitu lub nefelinu z innymi minerałami zawierajacymi siarkę; na rynku jubilerskim od 1978 roku

Syntetyczny magnetoplumbit – syntetyczny złożony tlenek Fe, Mn i Pb o wzorze chemicznym 6PbO . 6(Fe2Mn2)O3; krystalizuje w układzie heksagonalnym; czerwony; rysa ciemnobrązowa; silnie magnetyczny; w jubilerstwie niewykorzystywany

Syntetyczny magnetyt – syntetyczny złożony tlenek żalazawo–żelazowy o wzorze FeO . Fe2O3; żalazistoczarny; połysk metaliczny; silnie magnetyczny; w jubilerstwie niewykorzystywany

Syntetyczny ortotytanian cynku – produkt sztuczny pokrewny tytanianowi strontu; czysty jest bezbarwny; domieszka Cr2O3 barwi go na zielono; w jubilerstwie niewykorzystywany

Syntetyczny powelit – syntetyczny wolframiano–molibdenian wapnia o wzorze chemicznym Ca(Mo,W)O4; różowy; produkowany od 1972 roku; w jubilerstwie niestosowany

Syntetyczny rubin – syntetyczny tlenek glinu  zabarwiony na czerwono domieszką Cr2O3 rzadziej TiO2;znany od 1869 roku

Syntetyczny rutyl – syntetyczny tlenek tytanu; zwykle czarny, nieprzezroczysty; wygrzewany mo.że być ciemnoniebieski, zielony, żółty, żółtawobiały do prawie bezbarwnego; znany od 1948 roku; imitacja diamentu; na rynek jubilerski wprowadzony pod wieloma nazwami własnymi

Syntetyczny scheelit – syntetyczny wolframian wapnia; zwykle bezbarwny; domieszki pierwiastków ziem rzadkich barwią go na czerwono, ceglastoczerwono, czerwonobrązowo, żółtobrązowo, jasnożólto, zielono lub fioletowo; znany od 1963 roku; imitacja kamieni

Syntetyczny spinel – początkowo jego skład chemiczny odpowiadał składowi spinelu naturalnego; później zaczęto produkować spinele o nieco zmodyfikowanym skladzie przez co ich właściwości fizyczne różnią się nieco od ich naturalnych pierwozworów; zwykle mają wyższą gęstość a przy skrzyżowanych nikolach ujawniaja dobrze widoczną anomalną dwujłomność; czyste syntetyczne spinele są bezbarwne; niewielkie domieszki tlenków Cr, Mn, Co, Ti, V i Cu wywołują w nich zabarwienie niebieskie(imitacja szafiru), jaskrawoniebieskie (imitacja azurytu), zielononiebieskie do niebieskiego (imitacja cyrkonu), bladoniebieskie (imitacja akwamarynu), żółtozielone (imitacja szmaragdu), ciemnozielone (imitacja turmalinu), zielonożółte (imitacja oliwinu); wytwarzane są również kamienie zmianiające barwę w zależności od rodzaju oświetlenia (imitacja aleksandrytu) i termicznie modyfikowane (imitacja kamienia księżycowego); na skalę przemysłowa produkowany od 1925 roku

Syntetyczny szafir – syntetyczny tlenek glinu barwiony domieszką tlenków Ti i Fe; dodatek tlenków Ni, Cr i V daje kamienie o różnych odcieniach barwy; obecnie oprócz niebieskich produkuje się kryształy ciemnoczerwone (imitacja granatów), ciemnożólte (imitacja danburytu), żółte (imitacja topazu), purpurowe (imitacja ametystu), purpurowozielone o zmiennej barwie w zależności od rodzaju oświetlenie (imitacja aleksandrytu) ) oraz wiele  innych barwnych odmian występujących na rynku jubilerskim pod własnymi nazwam; od 1948 roku otrzymywane są rónież syntetyczne szfiry gwiaździste i syntetyczne szafitowe kocie oka

Syntetyczny szmaragd – syntetyczny beryl o barwie szmaragdu; znany od 1888 roku; na skalę przemysłową produkowany od 1928 roku

Syntetyczny tantalan potasu (KTN) – produkt sztuczny o wzorze chemiicznym K2(Nb,Ta)O6; bezbarwny; imitacja diamentu; na rynku jubilerskim od 1961 roku

Syntetyczny tlenek itru – probukt sztuczny nie mający odpowiednika w przyrodzie; bezbarwny; imitacja diamentu

Syntetyczny topaz – produkt syntetyczny, najczęściej o barwie niebieskiej produkowany w Rosji; na rynku jubilerskim od lat 60–tych

Syntetyczny turmalin (turmalin syntetyczny) – produkt sztuczny; produkowany od lat 60–tych, uozyskiwane kryształy są jednak zbyt małe aby mogły znaleźć zastosowanie w jubilerstwie

Syntetyczny tytanian baru – produkt sztuczny nie mający odpowiednika w przyrodzie; bezbarwny; imitacja diamentu; na rynku jubilerskim od 1962 roku

Syntetyczny tytanian glinu – produkt sztuczny wytwarzany na niewielką skalę; na rynku jubilerskim od 1975 roku

Syntetyczny tytanian strontu – produkt sztuczny zbliżony o wzorze chemicznym SrTiO3; strukturalnie zbliżony do perowskitu; kruchy, łatwo ulega uszkodzeniu; imitacja diamentu; na dużą skalę wytwarzanyy od 1953 roku; na rynku jubilerskim występuje pod wieloma nazwami własnymi

Syriam – wysokiej jakości almandyn o barwie fioletowej z okolic Syriam (Birma)

Syryjski granat – patrz syriam; nazwa niepoprawna

Syserskit (siserskit, syssertskit) = irydosmin

Syssertskit – patrz syserskit

Szaboit – częściowo przeobrażony enstatyt

Szadłunit-(Mn) - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Fe,Cu)8(Mn,Pb,Cd)S8

Szafir (saphir, sapphire) – odmiana korundu

Szafir Anakie – żółty szafir pozyskiwany w okolicy anakie (Queensland, Australia)

Szafir australijski (1) – ciemnoniebieski szafir o mlecznobiałym jakby zmętnialym polysku; barwą zbliżony do szafirów kaszmirskich

Szafir australijski (2) – zielonawy szafir o wyraźnie zaznaczonych jaśniejszych i ciemniejszych pasach

Szafir bezbarwny – patrz leukoszafir

Szafir birmański – zielonawoniebieska odmiana szafiru

Szafir brazylijski – niebieski topaz lub niebieski turmalin (indygolit); nazwa niepoprawna

Szafir cejloński – zabarwiony plamiście bladoniebieski szafir ze Sri Lanki

Szafir d'eau – cordieryt; nazwa niepoprawna

Szafir Geuda (1) – szafir upstrzony mlecznobiałymi lub żóltymi plamani

Szafir Geuda (2) – żóltawozielony spinel o termicznie modyfikowanej barwie; nazwa niepoprawna

Szafir Girasol – patrz kocie oko szafirowe

Szafir gwiaździsty – nieprzezroczysta niebieska odmiana korundu wykazująca efekt asteryzmu

Szafir Hope – syntetyczny spinel o barwie ciemnoniebieskiej; był efektem podjętej w 1907 roku próby uzyskania syntetycznego szafiru poprzez stopienie tlenku glinowego z tlenkiem kobaltu jako barwnikiem; ponieważ barwa rozkładała się plamiście próbowano ją ujednolicić dodając jako topnika tlenku magnezu; uzyskany produkt nie miał jednak struktury korundu (szafir) lecz strukturę spinelu

Szafir kaszmirski – ciemnoniebieski szafir z Kaszmiru (Indie), o atrakcyjnym mlecznobiałym, jakby zamglonym wyglądzie

Szafir luchs – patrz szafir rysi

Szafir lux = cordieryt; nazwa niepoprawna

Szafir lynch – patrz szafir rysi

Szafir Meru – niebieski tanzanit z góry Meru (Tanzania); nazwa niepoprawna

Szafir Montana – jasnoniebieskie szafiry amerykańskie z większą lub mniejszą ilością igiełkowatych wrostków rutylu w poszczególnych warstwach przyrostowych kryształów

Szafir ogrzewany – szafir lub rubin poddany obróbce cieplnej w celu uzyskania atrakcyjniejszej barwy niebieskiej lub chabrowoniebieskiej; obróbce termicznej poddaje się najczęsciej kamienie bardzo ciemne (np. niebieskoczarne szafiry ze sri Lanki, Birmy i Australii) oraz kamienie plamiste o barwie żółtawej i mlecznożółtawej

Szafir padmaradża – odmiana szafiru o barwie pomarańczowej do czerwonawożóltej

Szafir padparadża – odmiana szafiru o barwie pomarańczowej

Szafir Pailin (pailin – szafir) – jasno do ciemnoniebieskiej odmiana szafiru z Kambodży, którego kryształy są polisyntetycznnie lamelekowo bliźniaczone; po oszlifowaniu kamienie te ukazują biegnące równolegle, podobne do pęknięć, jasne płaszczyzny podziału; podobny wygląd mają szafiry syntetyczne

Szafir purpurowy – korund o barwie ametystu

Szafir różowy – różowoczerwony korund

Szafir rysi (1) – (luchs sappire, szafir luchs, szafir lynch) – niebieski, przezroczysty cordieryt; nazwa niepoprawna

Szafir rysi (2) – ciemno zabarwiona odmiana szafiru; nazwa rzadko stosowana

Szafir scientifique – niebieskie imitacje szafiru; zwykle niebieskie szkło

Szafir spat – cyanit; dawna nazwa, niekiedy jeszcze używana

Szafir syjamski – chabrowoniebieski szafir z Tajlandii

Szafir tanzański (1) – szafir pozyskiwany w dolinie rzeki Umba (Tanzania)

Szafir tanzański (2) – patrz tanzanit; nazwa niepoprawna

Szafir topazowy – żółtawa do żółtej odmiana korundu; nazwa niepoprawna

Szafir uralski – indygolit pozyskiwany na Uralu (Rosja); nazwa niepoprawna

Szafir wodny (1) – patrz pseudoszafir

Szafir wodny (2) – cordieryt; nazwa niepoprawna

Szafir złoty – lapis lazuri z licznymi złotożółtymi wrostkami pirytu; nazwa niepoprawna

Szafir–aleksandryt – syntetyczny korund o właściwościach optycznych aleksandrytu; w zależności od rodzaju oświetlenia zmiana barwę z zielonej w świetle dziennym na winnoczerwoną w oświetleniu sztucznym; nazwa niepoprawna

Szafir–almandyn – ciemnofioletowa odmiana szafiru barwą zbliżona do almandynu; nazwa niepoprawna

Szafir–ametyst – syntetyczny korund o barwie ametystu; nazwa niepoprawna

Szafir–kwarc – gruboziarniste skupienia kwarcu z licznymi ciemnoniebieskimi wrostkami włóknistego krokidolitu ewentualnie igiełkowymi wrostkami dumortierytu lub indygolitu; nazwa niepoprawna

Szafir–kwarc (2) – niebieski chalcedon; nazwa rzadko urzywana, niepoprawna

Szafirowe kocie oko – patrz kocie oko szafirowe

Szafir–spinel – niebieski spinel; nazwa niepoprawna

Szafir–zoisyt – niebieski zoisyt (tanzanit) z Tanzanii; nazwa niepoprawna

Szaniawskit – zbliżony do allmogelu

Szarogłaz (aplogryt) –

Szaskait = smithsonit; dawna nazwa obecnie rzadko spotykana

Szechenyit (szechenylit, szechonyit) = richteryt

Szechenylit – patrz szechenyit

Szechonyit – patrz szechenyit

Szelit = scheelit

Szerl = schörl

Szessylit – patrz chessylit

Sziłkinit – włóknista odmiana muskowitu

Sziszimskit – mieszanina perowskitu, spinelu i magnetytu

Szklane głowy – piękne promieniste skupienia o kulistym kształcie i gładkiej powierzchni; pozyskiwane w Serra de Mutum i Urucum (Mato Grosso, Brazylia)

Szkliwo bazaltowe – szklista odmiana bazaltu zasobna w szkliwo magmowe; zawiera około 50% SiO2; występuje na kontakcie intruzji bazaltowych lub jako wypełnienie bazaltowych pustek; czarne lub brąrowe; rzadko jasnoszare, brązowawoniebieskie i jniebieskozielone; przeświecające do nieprzezroczystego; kruche; przełam muszlowy; szkliwo o barwie niebieskozielonej i brązowej pozyskuje się w pobliżu gorących źródeł rzeki Flinders w północnej części prowincji Queensland (Australia); charakterystyczne dla tego skliwa są liczne barwne cętki, żyłki, kropki i plamki wyraźnie odcinające się na tle szkliwa

Szkliwo impaktowe (szkliwo kraterowe) – szkliwo naturalne powstałe w skutek uderzenia meteorytu  w powierzchnię ziemi; znajdowane wokół kraterów meteorytowych; drobnoziarnista masa o ciemnej zwykle czarnej, szarej lub brunatnej barwie; tworzy porowate skupienia mające postać szklanych bomb, utworów soczewkowatych lub żyłek; często spaja okruchy skał podłoża tworząc brekcje; w budowie szkliwa impaktowego dominują szkliste ziarenka złożone z czystego lechatelierytu wielkości od kilku mikronów do kilku milimetrów; zwykle obecne są w nim także drobne wydzielenia coesytu i stiszowitu oraz wrostki nadtopionego kwarcu, baddeleyitu (produkt rozkładu termicznego cyrkonu), magnetytu i rutylu; niekiedy szkliwo zawiera również drobne kuleczki metalicznego żelaza lub pęcherzyki gazu; występuje  w Ajn Wabra (Arabia Saudyjska), Henbury (Australia) oraz Meteor Crater (Arizona, Stany Zjednoczone)

Szkliwo kopalne (pitglass, szkło kopalne, szkło piekieł) – naturalne szkliwo barwy brązowej lub ciemnozielonej znajdowane w piaskach złotonośnych Sri Lanki; wyglądem zbliżone do mołdawitu, jednak nie wykazujące typowych dla tego szkliwa pęcherzy i innych inkluzji

Szkliwo kraterowe – patrz szkliwo impaktowe

Szkliwo krzemionkowe – szkliwo powtałe z materiału skalnego stopionego podczas eksplozji nuklearnych; właściwościami zbliżone do fulgurytu i lechatelierytu; białoszare lub zielonkawe; lekko radioaktywne

Szkliwo kwarcowe (diabelskie guzy, piorunowe guzy) – szkliwo naturalne zawierające około 98% SiO2; zwykle zielonawożółte, lekko zmętniałe od licznych niekształtnych pęcherzyków; połysk szklisty; znajdowane na Pustyni Sahara w Libii

Szkliwo naturalne – cialo szkliste bogate w krzemionkę, zwykle pochodenia wulkanicznego; powstaje w skutek szybkiego ochłodzenia magmy np. podczas erupcji wulkanicznych; jego występowanie ograniczone jest do niewielkiego obszaru; charakteryzuje się uporządkowaną strukturą wewnętrzną; wykazuje właściwości pośrednie między ciałem krystalicznym i cieczą; często jest traktowane jako ciecz przechłodzona; sztywne, twarde i kruche; szkliwami naturalnymisą również utwory powstające w strefach objętych metamorfizmem zderzeniowym w warunkach wysokich ciśnień i temperatur; zwykle powstają na skutek uderzeń meteorytów o powierzchnię ziemi

Szkło – produkt powstały w wyniku przechłodzenia stopionej masy szklanej bez krystalizacji składników; bezpostaciowe; brak uporządkowanej struktury zbliża szkło do cieczy, natomiast właściwości mechaniczne (kruchość, sztywność) do cial stałych; dobrze przepuszcza promieniowanie widzialne; jest dobrym izolatorem; wykazuje dobrą wytrzymałość na ściskanie ale słabą na zginanie i rozciąganie

Szkło agatowe – rodzaj szkła mąconego w którym barwmne smugi (brązowe, niebieskie, zielone i żółte) rozchodząc się w różnych kierunkach przypominają żyłkowane marmury; wytworzone poraz pierwszy około 1500 roku

Szkło alabastrowe – szkło białe, mleczne lub opalowe

Szkło aventurynowe – brązowawo błyszczące szkło zawierające rozproszone w swojej masie kryształki miedzi; wytwarzane od początku XVII wieku

Szkło berylowe (1) – szklista masa otrzymywana ze stopienia niskiej jakości beryli lub minerałów berylokrzemianowych

Szkło berylowe (2) – szkło krzemianowo–ołowiowe o barwie szmaragdowozielonej wywołanej domieszką Cr2O3; niekiedy wykorzystywane jako imitacja szmaragdu

Szkło białe – patrz szkło mącone

Szkło brązowe – sodowe szkło krzemionkowe barwione mieszaniną siarki i węgla, mieszaniną tlenków żelaza i manganu, niekiedy związków żelaza lub śladowymi domieszkami uranu

Szkło czarne – nieprzezroczyste szkło ołowiowe z domieszką mieszaniny powstałej ze stopienia ze sobą tlenku cyny, tlenku manganu i hutniczej szklaki; znane od końca XVII wieku; imitacja gagatu

Szkło czerwone (szkło rubinowe) – rodzaj szkła krzemowego lub krzemowo–ołowiowego barwionego na czerwono tlenkiem miedzi, związki złota, zdyspergowane złoto, związki selenu (lekki pomarańczowy odcień), tlenek manganu (fioletowoczerwone) lub tlenek żelaza (brązowoczerwone); znane od końca XVII wieku; imitacja granatów, rubinów, spineli i innych

Szkło czeskie – rodzaj szkła o dużym współczynniku załamania światła; oprócz tlenków krzemu, sodu i wapienia zawiera również tlenki baru i potasu; jest nieco lżejsze od szkła ołowiowego

Szkło Darwina (queenstownit) – naturalne porowate silnie krzemionkowe szkliwo (tektyty) o barwie ciemnoszarej do brunatnej, znacznie jednak jaśniejszj niż w przypadku indochinitów; ma postać kropelek i postrzępionych wrzecionowatych bryłek; zawiera inkluzje lechatelierytu i coesytu, ziarna kwarcu i turmalinu oraz mikroskopijne kuleczki żelaza niklonośnego; występuje w okręgu górniczym Jukes–Darwin w pobliżu Queenstown na zachodnim wybrzeżu Tasmanii

Szkło filigranowe – rodzaj szkła z wtopionymi nitkami szkła mlecznego przy czym nitki te mogą się krzyżować lub bierz do siebie równolegle

Szkło fondi d'oro – szkło warstwowe dekorowane złotem; wytwarzane od III wieku

Szkło kobaltowe – szkło o barwie niebieskiej do fioletowoniebieskiej wywołanej przez domieszkę tlenku kobaltu

Szkło kobiece – dawna nazwa gipsu

Szkło kopalne – patrz szkliwo kopalne

Szkło kryształowe – szkło krzemowo–ołowiowe odznaczające się dużym współczynnikiem załamania światła, pięknym połyskiem i dużą gęstością; znane od XV wieku; imitacja kamieni naturalnych

Szkło kwarcowe – szklista postać krzemionki otrzymywana przez stopienie kryształu gorskiego lub czystych kwarcytów; wyróżnia się szkło kryształowe przezroczyste zawierające 99,5% SiO2 oraz szklo kryształowe qnieprzezroczyste z powodu licznych pęcherzyków gazu zawierające 95,5% SiO2;

Szkło libijskie – patrz szkło Pustyni Libijskiej

Szkło mącone (szkło białe, szkło mleczne, szkło opalowe) – nieprzezroczyste szklo o barwie białej wywołanej domieszką tlenku cyny, fosforanu wapnia lub mączki kostnej; znane od XVI wieku

Szkło meteorytowe (meteorytowe szkło) – patrz szkliwo kraterowe

Szkło millefiori – patrz millefiori

Szkło mleczne – patrz szklo mącone

Szkło niebieskie – szkło krzemionkowo–ołowiowe barwione domieszką tlenku kobaltu lub mieszanina tlenku kobaltu i tlenku manganu (fioletowoniebieskie), niekiedy związkami miedzi (jasnoniebieskie)

Szkło opalowe – patrz szkło mącone

Szkło piekieł – patrz szkliwo kopalne

Szkło pomarańczowe – szkło krzemionkowe lub krzemionkowo–ołowiowe barwione domieszkami związków kadmu lub innymi związkami dającymi żółte i czerwone zabarwienie szkła

Szkło Pustyni Libijskiej (szkło libijskie) – naturalne szkliwo (tektyty); ma postać zaokrąglonych bryłkek o matowych powierzchniach najczęściej barwy jasnożółtej do żółto–zielonej, rzadziej zielonawej brunatnej lub prawie czarnej; zwykle przeźroczyste lub przeświecające; składa się w 98% z lechatelierytu; zawiera mikroskopijne kuliste inkluzje cristobalitu oraz ziarna cyrkonu, baddeleyitu, turmalinu (elbait), rutylu i bardzo rzadko tytanomagnetytu; występuje w rejonie Sand Sea na pograniczu Libi i Egiptu; zalega w powierzchniowych warstwach piasków na głębokości do 1,5 m; wiek szkła Pustyni Libijskiej ocenia się na około 28,5 mln lat;

Szkło rosyjskie – patrz vitrum moscoviticum

Szkło różowe – szkło ołowiowe lub krzemionkowo–ołowiowe barwione domieszką neodymu (liliooworóżowe), selenu lub innych związków dających czerwone zabarwienie szkła; imitacja kamieni o podobnej barwie

Szkło rubinowe – patrz szkło czerwone

Szkło selenowe – powstaje w wyniku podziemnych pożarów; znane z Arizony (Stany Zjednoczone)

Szkło siarkowe – przechłodzona siarka rodzima z wulkanu Sivetoko (Japonia)

Szkło tysiąca kwiatów – patrz millefiori

Szkło z dna Atlantyku – naturalne szkliwo (tektyty lub substancja o zbliżonej genezie); ciemnobrązowa, łatwo łupliwa szklista masa cechująca się wysoką zawartością żelaza; napotkane je na głębokości 4900 metrów w miejscu położonym około 300 kilometrów na wschód od Haiti (współrzędne 19o23'N i 40o53'W)

Szklo zielone – szkło krzemionkowo–ołowiowe barwione domieszką tlenku chromu, związków uranu (żółtawozielone), związków żelazawych (niebieskawozielone) i żelazowych (żółtawozielone), związków miedzi (niebieskawozielone),lub  tlenku kobaltu, związków antymonu i prazeodymu (żółtozielone); imitacja kamieni o podobnej barwie

Szklo złote – szkło krzemionkowo–ołowiowe barwione domieszką soli srebra, tlenku antymonu, siarczku kadmu, związków żelaza i manganu (bursztynowożólte), trójtlenku uranylu, związków węgla oraz tlenku manganowego, związków siarki i tytanu; imitacja kamieni o podobnej barwi8e

Szmaragd (emerald, emeraude, smaragd, smeraldo) –  odmiana berylu o barwie jasno– do ciemnozielonej

Szmaragd afrykański – zielony fluoryt; nazwa niepoprawna

Szmaragd bastard (szmaragdu błękit) – zielony chryzolit; nazwa niepoprawna

Szmaragd Birona – syntetyczny przezroczysty szmaragd firmy Biron Minerals Pty; zielony do niebieskozielonego; na rynku jubilerskim od 1977 roku; produkowane kamienie maja masę około 100 karatów

Szmaragd brazylijski (1) – szmaragd pozyskiwany w Brazylii

Szmaragd brazylijski (2) – syntetyczny żółtawozielony spinel; nazwa niepoprawna

Szmaragd brazylijski (3) – jasnozielona odmiana turmalinu; nazwa niepoprawna

Szmaragd Brighton – syntetyczne zielone szkło ; imitacja szmaragdu; nazwa niepoprawna

Szmaragd Chathama – syntetyczny niebieskozielony szmaragd firmy Chatham Created Gems; na rynku jubilerskim od 1953 roku; obecnie produkcja firmy zaspokaja 60% ogólnego zapotrzebowania na syntetyczne szmaragdy

Szmaragd Electric – syntetyczne zielone szkło; nazwa niepoprawna

Szmaragd Endura – syntetyczne zielone szkło; nazwa niepoprawna

Szmaragd Eremita – patrz emerald coated beryls

Szmaragd fałszywy – zielony fluoryt; nazwa niepoprawna

Szmaragd Ferros – syntetyczne zielone szkło; nazwa niepoprawna

Szmaragd Gibsonville – zielony kwarc; nazwa niepoprawna

Szmaragd Gilsona – syntetyczny niebieskozielony szmaragd Pierre Gilsona; na rynku jubilerskim od 1963 roku

Szmaragd Hartmana – syntetyczne czerwonawozielone szkło; imitacja szmaragdu; nazwa niepoprawna

Szmaragd Igmerald – syntetyczny szmaragd firmy I.G. Farbenindustrie; produkowany w latach 1936–1944

Szmaragd indyjski – kwarc barwiony na zielono; nazwa niepoprawna

Szmaragd inków = piryt; nazwa niepoprawna

Szmaragd kanapkowy (szmaragd sandwich) – szmaragd Lechleitnera; wprowadzony do obiegu w 1964 roku

Szmaragd kongijski = dioptaz; nazwa niepoprawna

Szmaragd Kyocera – syntetyczny zielony szmaragd firmy Kyoto Ceramic Co; na rynku jubilerskim od 1975 roku

Szmaragd Lechleitnera (emerald coated beryls, szmaragd Eremita, szmaragd kanapkowy, szmaragd sandwich) – syntetyczny szmaragd J Lechleitnera; zielony, żółtawozielony lub niebieskawozielony; produkowany w dwóch rodzajach wprowadzonych na rynek jubilerski pod nazwami szmaragd Eremita i szmaragd kanapkowy

Szmaragd Lennix (symerald) – syntetyczny ciemnozielony szmaragd firmy De Beers Consolidated Mines Ltd.; na rynku jubilerskim od końca lat 70–tych; produkowane kamienie mają masę około 40 karatów

Szmaragd Linde – syntetyczny szmaragd firmy Linde Air Products Co; na niewielką skalę produkowany w latach 1965–1975; wprowadzony do obiegu pod nazwą symerald

Szmaragd litowy – patrz hiddenit

Szmaragd matrix (1) – szmaragdowy materiał pozyskiwany z albitytów w kopalni Crabtree w pobliżu Little Switzerland a ostatnio również z kopalni Ellis i Rist w pobliżu Hiddenit (Karolina Północna, Stany Zjednoczone)

Szmaragd matrix (2) – zielony fluoryt; nazwa niepoprawna

Szmaragd Medina – zielone szkło; nazwa niepoprawna

Szmaragd meksykański – zielony tytanit z San Quintin (Meksyk); nazwa niepoprawna

Szmaragd miedziowy – szmaragdowozielony dioptaz lub zielony euchroit; nazwa niepoprawna

Szmaragd nocny – patrz night emerald

Szmaragd orientalny – ciemnozielona odmiana korundu; nazwa niepoprawna

Szmaragd płaszczowy – patrz emerita

Szmaragd południowoafrykański – szmaragdowozielony fluoryt z okolic Pforte w pobliżu Otjiwarongo (Namibia); nazwa niepoprawna

Szmaragd Pool – syntetyczny szmaragd firmy Excaliber Holdings Ltd; żółtawozielony do niebieskawozielonego; na rynku jubilerskim od 1979 roku

Szmaragd przylądkowy = prehnit; nazwa niepoprawna

Szmaragd Regency (Regency Emerald) – syntetyczny niebieskawozielony szmaragd firmy Vacuum Ventures of Promoton Lakes; na rynku jubilerskim od 1981 roku

Szmaragd sandwich – patrz szmaragd kanapkowy

Szmaragd scytyjski – patrz smaragdus

Szmaragd syberyjski – zielona odmiana turmalinu; nazwa niepoprawna

Szmaragd trapiche (trapiche emerald) – szmaragdy o specyficznej budowie pozyskiwane od 1962 roku w okręgach Chivor i Muzo w Kolumbii; występuje w formie heksagonalnych słupów, które w przekroju poprzecznym wykazują mały heksagonalny rdzeń barwy ciemnozielonej (okazy z Chivor) lub czarnej (okazy z Muzo) od którego odchodzi promieniście sześć słupów płaskich o podobnej barwie; przestrzeń między słupami wypełnia bezbarwna, gruboziarnista materia berylowa; znany również z kopalni Pena Blanca (Kolumbia) i Santa Terezinha de Goias (Brazylia)

Szmaragd uralski – patrz demantoid; nazwa niepoprawna

Szmaragd wieczorny – patrz night emerald

Szmaragd zachodni – zielone odmiany korundu; nazwa niepoprawna

Szmaragd Zerfassa – syntetyczny szmaragd firmy produkowany metodą W. Zerfassa; zielony z lekkim niebieskawym odcieniem; na rynku jubilerskim od 1965 roku

Szmaragd–malachit – zielony diopsyd; nazwa niepoprawna

Szmaragdu błękit – patrz szmaragd bastard

Szmaragdu matka – zrosty szmaragdu z kwarcem i skaleniami

Szmergel – drobnoziarnisty proszek korundowy; wykorzystywany do szlifowania i polerowania

Szomolnokit-(Mg) - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Fe,Mg)[SO4] . H2O

Szorsuit – zapewne mieszanina pickeringitu i halotrichitu

Szpak – skupienia równolegle ułożonych igiełkowych osobników minerałów kruchych, np. halitu, gipsu, wypełniające szczeliny w solach kamiennych

Szpak gipsowy –włoknista odmiana gipsu; wypełnia szczeliny wśród skał osadowych

Szpat – patrz spat

Sztrokayit – wątpliwy

Sztuczny krzemień – patrz kwarc ognisty

Szubnikowit – niedokładnie zdefiniowany uwodniony chloroarsenian Cu,Ca i K

Szylkret – płytki rogowe okrywające pancerz kostny żółwia szylkretowego z gatunku Eretmochelys imbricata żyjącego w morzach strefy tropikalnej na archipelagu Moluki (Sulawesi); rzadko u wybrzerzy Indii Zachodnich i Brazylii; żółty silnie upstrzony brązowymi plamami

Śmietana hematytowa, pylasta odmiana hematytu barwy wiśniowo– czerwonej

Śnieżna kulka – patrz Snow ball

 

Jeżeli chcesz szybko przejść do nadrzędnych stron kliknij jeden z poniższych interaktywnych przycisków.

 

            UWAGA!!! Encyklopedia Minerałów ma dość dużą objętość. Przy takiej ilości niesionej informacji możliwe są oczywiście różnorakie pomyłki. Dlatego prosimy wszystkich odwiedzających o zgłaszanie wszelkiego rodzaju wykrytych błędów.

JESTEŚ    GOŚCIEM

W SUMIE OD ZAŁOŻENIA WITRYNY W 2005 ROKU ODWIEDZONO JĄ
JUŻ   RAZY