według stanu na dzień 31.01.2003 roku
Litera S
|
UWAGA!!! WITRYNA W BUDOWIE Zamieszczone
dane mają charakter roboczy |
Listy sporządzono we współpracy z mgr Łukaszem Kruszewskim z Wydziału Geologii Uniwersytetu Warszawskiego.
Saamit – odmiana apatytu zasobna w stront i pierwiastki ziem rzadkich
Sabalit (trainit) – zielony wyraźnie na przemian jasno i ciemno wstęgowany waryscyt z Mercur (Utah, Stany Zjednoczone)
Sabatieryt = burckhardtyt
Saboit – patrz hipersten; dawna nazwa obecnie niestosowana
Saccharyt – patrz sacharyt
Sacharowait = jamesonit
Sacharyt (saccharyt) –mieszanina plagioklazu i kwarcu; jego obecność jest notowana na Dolnym Śląsku
Saffronit – patrz safranit
Safiannikoffit = kalipirochlor
Safir wodny (3) – bladoniebieski topaz z okręgu Ratnapura (Sri Lanka); nazwa niepoprawna
Safiras – jasnoniebieski topaz z okręgu Marambaia (Minas Gerais, Brazylia)
Safiryn (1) – niebieski chalcedon
Safiryn (2) – przeświecający, niebieski spinel; znany z Fiskenaesset (Grenlandia)
Safiryn (3) – nazwa stosowana niekiedy w odniesieniu do niebieskiego szkła
Saflorytorammelsbergit – niezdefiniowany, nienotowany w literaturze mineralogicznej
Safranit (1) (saffronit) – cytryn otrzymany w wyniku ogrzewania ametystu
Safranit (2) – patrz cytryn
Sagenit – kwarc z wrostkami rutylu
Sagenitowy kwarc – patrz kwarc sagenitowy
Sahamalit = sahamalit–(Ce)
Sahlit – patrz salit
Sakhait = sachait
Sakiit = heksahydryt
Sal ammoniac (salmiac) = salmiak rodzimy
Salamanca topaz – cytryn lub wygrzewany ametyst z salamanki (Hiszpania); nazwa niepoprawna
Sal sedativum = sassolin
Saldanit = alunogen
Saleit = saléit
Saletra amonowa = nitrammit
Saletra barowa = nitrobaryt
Saletra chilijska – skała zasobna w nitronatryt
Saletra magnezowa = nitromagnezyt
Saletra potasowa = nitrokalit
Saletra sodowa (salpeter, salpetre) = nitronatryt
Saletra wapniowa = nitrokalcyt
Saletry – grupa prostych azotanów NH4+, Me+ i Me2+
Salit (sahlit) – zasobny w Mg2+człon szeregu diopsyd–hedenbergit, Ca(FeMg)[Si2O6]; występuje w skałach metamorficznych facji amfibolowej, (np. łupkach amfibolowych, amfibolitach), rzadziej w skałach pluronicznych (np. monzonitach, syenitach, granitach alkalicznych) oraz ich odpowiednikach wulkanicznych; ciemnozielony; napotkany w Sala (Szwecja) i Pargas (Finlandia)
Salmiac – patrz sal ammoniac
Salmit = ottrelit
Salmoit (1) – zapewne montmorillonit
Salmoit (2) – niedokładnie zdefiniowany nowy zasadowy fosforan cynku
Salmoit = tarbuttyt
Salmonsyt – mieszanina hureaulitu i jahnsytu
Salpeter (salpetre) – patrz saletra potasowa
Salpetre – patrz salpeter
Salvadoryt – pisanit lub odmiana kröhnkitu
Samarskit = samarskit–(Y)
Samarskitwiikit – mieszanina
Samiresyt – niedokładnie zbadany; pod względem chemicznym zbliżony do uranpirochloru
Samoit – labradoryt; dawna nazwa obecnie niestosowana
San diego rubin – patrz rubin San Diego
Sandaresus (garamantites, sandastros) – antyczna nazwa czerwonobrunatnego kwarcu awenturynowego
Sandbergeryt (1) – tennantyt cynkowy
Sandbergeryt (2) = heinrichit
Sanfordyt = rickardyt
Sangaryt – produkt przeobrażenia biotytu
Sang–i–yeshan – znany już w starożytności, ciemnozielony bowenit z wąwozu górskiego w pobliżu Safed Koh (Afganistan) i północno–zachodnich Chin
Sango – wysokiej jakości koral czerwony pozyskiwany w pobliżu wyspy Okinawa (Japonia)
Sanguinit – ciemnoczerwona siarkosól o składzie chemicznym zbliżonym do proustytu, pozyskiwana w Chile
Sanguinit – ciemnoczerwona siarkosól; składem chemicznym zbliżony do proustytu; znany z Chanarcillo (Atacama, Chile)
Sanidyn–anortoklaz – skaleń o pokroju sanidynu lecz cechach optycznych anortoklazu
sanisynu w cieście skalnym
Santa Maria – najwyższej jakości awenturyn
Sanukit – odmiana andezytu bronzytowego
Saphir – patrz szafir
Saphir d'eau – cordieryt o pięknej niebieskiej barwie; nazwa niepoprawna
Sappar – patrz sapparit
Sappare – patrz sapparit
Sapparit (sappar, sappare) – niebieski cyanit z Banffishire (Szkocja)
Sapphire – patrz szafir
Sapphirin = sapfiryn
Sapphirus – dawna nazwa niebieskich kamieni, głównie lazurytu; od XIII wieku odnoszona do niebieskich korundów a z czasem również do korundów o innej barwie z wyjątkiem czerwonych
Saragat – patrz agat sardowy
Sarawakit – niedokładnie zdefiniowany minerał Sb
Sarcofagus – antyczna nazwa marmuru lub alabastru słyżących do budowy sarkofagu
Sarcolit = sarkolit
Sarcopsid = sarkopsyd
Sarcyt – zbliżony do leucytu
Sard (bokan) – przeświecająca, żółtobrązowa do brunatnoczerwonej, odniana chalcedonu; występuje w postaci zbitych mas lub dużych otoczaków; pozyskiwany głównie w Brazylii i Urugwaju
Sarda – antyczna nazwa sardu
Sardegena – ciemnoczerwone korale z Morza Śródziemnego
Sarder – brunatnawa odmiana karneolu
Sardinian = anglezyt
Sardium – przeświecający chalcedon o barwie różowej do brązowej
Sardoin (1) – ciemnoczerwony carnelian
Sardoin (2) – sztucznie barwiony sard
Sardonik – patrz sardonyks
Sardonyks (sardonik, sardonyx) – poziomo warstwowamy onyks skladający się z naprzemian ułożonych biało i brunatnoczerwonych warstewek
Sardonyx – patrz sardonyks
Sarduin – chalcedon o barwie niebieskiej
Sardynian = anglezyt z Sardynii; dawna nazwa
Sarospatakit – odmiana illitu
Sasbachit = phillipsyt
Sassolit = sassolin
Satellit – szarawa do niebieskawozielonej, włuknista odmiana chryzotylu pozyskiwana w hrabstwie Tulare (Kalifornia, Stany Zjednoczone); odpowiednio oszlifowany może wykazywać efekt kociego oka
Satinspat – patrz spat atłasowy
Satpaevit = satpajevit
Saualpit – zoisyt z Saualpe (Austria)
Saukovit – metacinnabaryt kadmowy, (Hg,Cd)S
Saumansyt – odmiana wardytu zbliżona do amblygonitu, pozyskiwana w Montebras w departamencie Creuse (Francja); wykazuje znaczne podobiństwo do amblygonitu
Saussuryt (dyskolit, lehmannit, sosjuryt) – produkt przeobrażenia plagioklazów zasobnych w anortyt a będących składnikami gabra i skał pokrewnych; zawiera zoisyt, klinozoisyt, plagioklaz zasobny w cząsteczkę albitową (oligoklaz–albit) oraz niewielkie ilości grossularu, serycytu i kalcytu; szarobiały do żółtawozielonego; nieprzezroczysty; z wygladu bardzo podobny do jadeitu; najbardziej rozpowszechniony sposób występowania zoisytu w skalach; zsaussurytyzowane gabro stanowi fragment masywu magmowego okolic Nowej Rudy; jego saussuryt składa się głównie z zoisytu i albitu; podobne skały znane są również z innych okolic Dolnego Śląska
Savodinskit = hessyt
Sazhinit = sażinit–(Ce)
Sazhinit-(Ce) = sażibit-(Ce)
Sazhinit-(La) = sażibit-(La)
Scandiummicrolit – mikrolit skandowy, (Ca,Mn,Fe,Sc,Y,Sn,U)(Ta,Nb,Ti)2
Scapolit – patrz skapolity
Sc–beryl = bazzyt
Scentific brilliant – syntetyczny bezbarwny topaz
Scentific emerald – syntetyczny, zielone szkło berylowe
Scentific hematyt – patrz hematyn; nazwa niepoprawna
Scentific topaz – syntetyczny różowy szafir
Schabasyt = chabazyt
Schadeit = plumbogummit
Schaffneryt = mottramit
Schalenblenda – patrz blenda skorupowa
Schätzellit = sylvin
Scheelityn = stolzyt
Schefferyt – diopsyd manganowy lub egiryn manganowy, (Na,Ca)(Fe3+,Mn2+)Si2O6
Scheibeit = fenikochroit
Schernikit – zrosty muskowitu z lepidolitem
Schertalit = schertelit
Scheteligit – niedokładnie poznany, być może człon grupy betafitu
Schide – szklisty opal pospolity wykazujący niebieska opalescencję
Schillerspat – enstatyt częściowo przeobrażony w serpentyn, talk lub antofyllit
Schizolit – pektolit manganowy
Schmeideryt = schmiederyt
Schmöllnitzyt (ferropallidyt) = szomolnokit
Schneebergit – zapewne romeit
Schneideryt (snaideryt) = laumontyt
Schoenit – patrz schönit
Schoenit = pikromeryt
Schoepit–I = schoepit
Schoepit–II = patrz metaschoepit
Schoepit–III = paraschoepit
Schönit (schoenit) = pikromeryt
Schorenbergit – skała magmowa wylewna zaliczna do foidytów; odmiana leukoleucytytu nefelinowego; postać porfirowa; struktura drobnoziarnista; zawiera niżzej 40% ze skladników ciemnych (augit czasem oliwin i melilit) oraz leucyt, nefelin, niewielkie ilości plagiolklazów (labrador bytownit lub anortyt), apatyt, magnetyt
Schorlit = schörl; dawna nazwa, obecnie rzadko stosowana
Schorlomit cynkowy – cynkowa odmiana schorlomitu
Schroeckingerit = schröckingerit
Schrötteryt (opalallofan) – zbliżony do allofanu
Schuchardtit – klinochlor lub wermikulit
Schuchardtyt – zrost pakietowy wermikulit/chloryt zasobny w Ni
Schuilingit = schuilingit–(Nd)
Schulzenit – heterogenit miedziowy
Schulzyt (1) = geokronit
Schulzyt (2) = celestyn
Schwarzbleierz = cerusyt
Schwatzyt (schwazit) – tetraedryt rtęciowy, (Cu,Hg)12Sb4S13
Schwazit – patrz schwatzyt
Schwefel = siarka rodzima
Schweizerit – patrz serpentyn
Schweizeryt – odmiana antygorytu
Schwerspat = baryt
Scolecit = skolecyt
Scolexerosa = mejonit
Scorodit = skorodyt
Scou1eryt = thomsonit
Sc–perrieryt – perrieryt skandowy
Scytyjski szmaragd – patrz smaragdus
Sebesyt azbest aktynolitowy z Włoch; dawna nazwa obecnie niestosowana
Seebachit = chabazyt
Seelit-1 - brak danych; W
Seelit-2 - brak danych; W
Sefströmit – niedokładnie zdefiniowany; być może mieszanina zasobna w ilmemt i rutyl
Segiryt (molibdoscheelit) – kryształy mieszane szeregu scheelit–powellit
Seinäjokit = seinajokit
Sel gemme = halit
Seladonit–Fe – seladonit żelazisty; zawiera około 10% Fe2O3; rozpoznany wśród wtórnych utworów melafirów Rudna koło Krzeszowic
Selencuprid = berzelianit
Selenit – bezbarwne, przezroczyste kryształy gipsu
Selenium = selen rodzimy
Selenjoseit = laitakaryt
Selenkobellit = kobellit
Selenocosalit – cosalit selenowy; zawiera do 6,5 % Se
Selenojarosyt – odmiana jarosytu zawierająca około 0,20% SeO2
Selenolit - substancja mineralna o wzorze chemicznym SeO2. = olsacherit
Selensulphur – siarka selenowa
Selentellurium – tellur selenowy, (Se,Te)
Selwynit – zbliżona do verditu skała muskowitowa z durzą domieszką fuchsytu i diasporu lub chlorytu; pozyskiwany w rejonie Heathcote (Wiktoria, Australia)
Semigrafit – substancja węglista; zawiera 96,5% C i mniej niż 0,8% H
Senandoryt - substancja mineralna o wzorze chemicznym Pb20Ag24Cu2Sb74S144
Senkevichit = sienkiewiczyt
Sepiolit-(Mn) - substancja mineralna o wzorze chemicznym Mn4Fe4[(OH)6|Si12O30] . 8H2O
Sepiolit niklowy – odmiana sepiolitu zasobna w nikiel; znany ze strefy wietrzenia serpentynitów w Szklarach koło Ząbkowic Śląskich; zawiera do 0,58% Ni
Septeamesyt = amesyt
Septeantygoryt – antygoryt o włóknach średnicy do 0,7 nm
Septechamosyt = berthieryn
Septechloryty – minerały z grupy serpentynów; dawniej zaliczane do chlorytów
Septekämmereryt – kämmreryt o blaszkach średnicy do 0,7nm
Septetalc–chlorit – baumit
Septochloryty – serpentyny magnezowo–glinowe i żelazawo–żelazowe; ze względu na duże podobieństwo do chlorytów trioktaedrycznych przez długi czas były zaliczane do tej grupy minerałów
Serdolik – różowy, czerwony i żółty chalcedon; dawna nazwa obecnie rzadko stosowana
Sergeevit = siergejevit
Sericit – patrz serycyt
Serpentyn niklowy (serpentyn–Ni) – w czystej postaci otrzymany syntetycznie jednak ze stref przeobrażeń hydrotermalnych oraz stref wietrzenia serpentynitów znane są podobne odmiany zasobnych w nikiel krzemianów warstwowych; wśród nich najbardziej znany jest garnieryt będący głównym minerałem złóż niklu eksploatowanych w strefie wietrzenia serpentynitów na Nowej Kaledonii i Uralu; znany również ze Szklar koło Ząbkowic Śsląskich oraz paru miejscowości w masywie Jordanów–Gogołow; w Wirach koło Sobutki stwierdzono obecność chryzotylu niklowego i lizardytu niklowego
Serpentyn pęczniejący – patrz hydroserpentyn
Serpentyn płytkowy – serpentyny magnezowe (lizardyt, ortochryzotyl i antygoryt), w których pakiety są powyginane faliście
Serpentyn rurkowy – patrz serpentyn włóknisty
Serpentyn szlachetny (noble serpentyn) – przeświecająca, zielona, oliwkowozielona lub żółtawa zabarwiona odmiana serpentynitu o zbitej budowie przypominającej zestarzałe żele mineralne; jego odmianami występującymi w skałach magmowych są serpofit i ofit
Serpentyn włóknisty (serpentyn rurkowy) – klinochryzotyl a zwłaszcza jego włóknista odmiana (azbest chryzotylowy), w których pakiety są wygięte rurkowo
Serpentynit – skała metamorficzna powstał a z przeobrażenia zasadowych i ultrazasadowych skał magmowych grupy perydotytu; głownymi składnikami serpentynitów są: antygoryt, chryzotyl i lizadrdyt oraz minerały ciemne skał macierzystych; jako domieszka może występować magnezyt, brucyt, syderyt, talk, pirop, spinele chromowe oraz minerały Pt, Ni itp.; skały zbite barwy zielonej do brunatnej o teksturze siatkowej, siatkowo–oczkowej lub włuknistej; często poprzecinane żyłami minerałów węglanowych (magnezyt) i opalu
Serpentyn–jade – odmiana serpentynu przypominająca jadeit–Ni
Serpentyn–Ni – patrz serpentyn niklowy
Serpentyn–talk – Mg6Si6O15(OH)6, pośredni między serpentynem i talkem; produkt silifikacji dolomitów występujących wśród anhydrytów
Serpentyny (kufolit, melosark, schweizerit) – grupa minerałów o ogólnym wzorze A3Si2O5(OH)4 gdzie A = Mg, Fe2+, Ni; są trioktaedrycznymi odpiwiednikami przedstawicieli podgrupy kaolinitu; liczne podstawienia głównych składników prowadzą do powstania wielu minerałów i ich politypów; najczęściej spotykane w przyrodzie to: lizardyt; antygoryt–1T, klinochryzotyl–1T (rzadziej –1M), ortochryzotyl–2R, Al–serpentyn–1T, –1M, –2M1, –3T, amesyt–2H2 (rzadziej –2H1), berthieryn–1T, –1M, –2M1, –3T, cronstedtyt–1T, –3T, –2H1, –2H2, –2T, –1M, –2M1 oraz greenality i garnieryty: –1T, –2T i –3R; serpentyny nie tworzą kryształów, lecz zbite skupienia osobników osobników płytkowych, blaszkowych, rurkowych, włuknistych i innych; barwa biała, żółtawa, zielonawa do niebieskawozielonej, ciemnozielona i czerwonobrunatna
Serpentyny magnezowe (serpentyny–(Mg)) – ich przedstawicielami są: antygoryt (klinoantygoryt), ortoantygoryt, lizardyt, chryzotyl (klinochryzotyl) i ortochryzotyl; tworzą różne warianty strukturalne różniące się sposobem nakładania pakietów oraz stopniem ich uporzadkowania; chemicznie są zbliżone doteoretycznego wzoru Mg6[(OH)8|Si4O10], zwykle zawierają nieco Al3+, przy czym antygoryty wykazują większą jego ilość niż chryzokole; przypuszczalnie istnieją odmiany przejściowe do Mg–Al–serpentynu (amesyt); z zasady zawierają również niewielka domieszkę Ni podstawiającą Mg2+; w zależności od charakteru morfologi kryształów Mg–serpentyny dzieli ssięna : serpentyny płytkowe oraz serpentyny włókniste
Serpentyny magnezowo–glinowe (serpentyny–(Mg–Al)) – ich przedstawicielem jest amesyt
Serpentyny magnezowo–niklowe (serpentyny–(Mg–Ni)) – ich przedstawicielami są: garnieryt, nepounit i pecorait
Serpentyny manganowe (serpentyny–Mn) – ich przedstawicielami są: karyopilit, groversyt i kellyit
Serpentyny żelazawo–żelazowe (serpentyny–Fe2+–Fe3+) – ich przedstawicielami są: berthieryn, cronstedyt i greenalit; tworzą wiele politypów
Serpentyny–(Fe2+–Fe3+) – parz serpentyny żelazawo–żelazowe
Serpentyny–(Mg) – patrz serpentyny magnezowe
Serpentyny–(Mg–Al) – patrz serpentyny magnezowo–glinowe
Serpentyny–(Mg–Ni) – patrz serpentyny magnezowo–niklowe
Serpentyny–Mn – patrz serpentyny manganowe
Serpofit – zielonkawo zabarwiona odmiana serpentynu; pojawia się w skałach magmowych
Serraspitzen – romboedryczne kryształy ametystu o ciemnofioletowych zakończeniach słupów; pozyskiwane z druz w okolicy Serra do Mar (Brazylia)
Serratopaz – patrz topaz Serra
Serycyt (amfilogit, didymit, hydroserycyt, leukofyllit, sericit) – zbite lub drobnołuskowe skupienia jasnej miki powstałe wskutek przeobrażenia w niskich temperaturach innych minerałów glinokrzemianowych, np. skaleni (serycytyzacja); jego skład chemiczny jest podobny do składu paragonitu lub muskowitu; zwykle wykazuje większą zawartość SiO2 i H2O a miejszą alkaliów; niekiedy składem zbliżony jest do hydromik, a zwłaszcza illitu; rozpowszechniony wśród skał plutonicznych; w warunkach podwyższonych ciśnień i temperatury przekrystalizowuje w muskowit lub paragonit; składnik skał metamorficznych, np. łupków serycytowych lub serycytowo–chlorytowych; skały te stanowią surowce do produkcji posypki do papy
Setyrrelit – spinel selenowy
Severyt = kaolinit
Seybertit = clintonit
Seypoorit – patrz jeipooryt
Seyringit – kryształy mieszane szeregu scheelit–powellit
Sfaleryt klejofanowy patrz klejofan
Sfen (sphen) = tytanit
Sfenoklaz –mieszanina granatu i diopsydu
Sfenomanganit – swoiście wykryształcone kryształy mangnitu
Sfenomit – niedokładnie zdefiniowany; występuje w meteorytach
Sferobertrandyt – odmiana bertrandytu zasobna w BeO i uboga w SiO2
Sferodesmin = stilbit
Sferodialogit = rodochrozyt
Sferomagnezyt – swoiste skupienia krysztłów magnezytu
Sferostilbit = stilbit
Sferosyderyt – soczewkowate skupienia syderytu występujące wśród skał ilastych
Sfragidyt – zbiżony do cimolitu
Shabynit = szabynit
Shachialit – krzemian pierwiastków ziem rzadkich i tytanu; niedokładnie opisany
Shadlunit = szadłunit
Shafranovskit = szafranovskit
Shafranovskitferrian – szafranowskit żelazowy, H6(Na,K)6(Fe,Mn)3Si9O27 . 3H2O
Shakhovit = szachovit
Shannonit = monticellit
Shannonit (2) = szannonit
Shcherbakovit = szczerbakowit
Shcherbinait = szczerbinait
Shelby – syntetyczny produkt o składzie chemicznym i właściwościach podobnych do cyrkonii; imitacja diamentu
Shentulit (arsenothoryt, shen–tu–shih) – metamiktyczna odmiana thorytu luh thorogummitu
Shen–tu–shih – shentulit
Shepardyt (bishopvillit) – spodumen sodowy
Shcherbakovit = szczerbakovit
Shcherbinait = szczerbinait
Shergottyty – odmiana eukrytów; są fragmentami skał młodego wieku składem mineralnym przypominających ziemskie bazalty ale zbudowanych z nieco większych kryształów plagioklazów i piroksenów
Sheridanit - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Mg,Al)3[(OH)2|Al1,2-1,5Si2,8-2,5O10] . Mg3(OH)6. = klinochlor
Shibkovit = szybkovit
Shkatulkalit = szkatułkalit
Shomiokit-(Y) = szamiokit-(Y)
Shuiskit = szujskit
Shuangfengit = szuangfengit
Shubnikovit = szubnikovit
Shuiskit = szujskit
Siarka bezpostaciowa (sulfuryt)) = siarka–μ; tworzy się w temperaturze 160–1700C; wyługowana ze stopu wykazuje charakterystyczne kłaczkowate formy skupień
Siarka selenowa – siarka rodzima zawierająca domieszkę selenu
Siarka ziemista – zanieszyszczona związkami organicznymi, kalcytem, aragonitem i gipsem ziemista odmiana siarki; zawiera 80–90% S
Siarkosole – grupa minerałów będących związkami metali ciężkich i kruchych z siarką; ze względu na rodzaj zawartego metalu kruchego wyróżnia się siarkosole arsenowe, siarkosole antymonowe i siarkosole bizmutowe; w siarkosolach w formie domieszek dość pospolicie pojawiają się selen i tellur; większość siarkosoli związana jest z hydrotermalnymi utworami kruszconośnymi średnich i niskich temperatur oraz silnie redukcyjnymi środowiskami hipergenicznymi
Siberit – patrz syberit
Sibirskit = sybirskit
Sicilianit = celestyn
Siderazot = syderazot
Sideretine = pitticit
Siderit = syderyt
Siderochrome = chromit
Sideronatrit = syderonatryt
Siderophyllit = syderofyllit
Siderotil = syderotyl
Siewierginit – aksynit manganowy; zawiera 14,79% MnO
Sigteryt – mieszanina albitu i eleolitu
Silaonit – mieszanina guanojuanitu i bizmutu rodzimego
Silberglanz – argentyt lub akantyt
Silbölit (silböllit) = aktynolit
Silböllit – patrz silbölit
Silesyt – mieszanina kasyterytu i chalcedonu
Silex (1) – patrz silexyt
Silex (2) – naprzemianlegle żółto i czerwono warstwowany jaspis
Silexyt (silex) – patrz flint
Silfbergit – patrz dannemoryt
Silicate–wiikit – mieszanina
Silicioedenit – według międzynarodowej klasyfikacji Ca–amfiboli jest to człon pośredni amfiboli podgrupy edenitu–tschermakitu i podgrupy hastingsytu
Silicioferroedenit – według międzynarodowej klasyfikacji Ca–amfiboli jest to człon pośredni amfiboli podgrupy edenitu–tschermakitu i hastingsytu
Siliciofit – zopalizowany serpentynit
Silicium – patrz silicon
Silicoborokalcyt = howlit
Silicocamotyt – syntetyczny Ca5[SiO4|(PO4)2 z żużli
Silicoglasery – syntetyczny γ–Ca2[SiO4], krystalizuje w temperaturze powyżej 14200C w klasie skalenoedru dytrygonalnego; nietrały w niższych temperaturach
Silicomagnesiofluoryt – substancja o wzorze Ca4Mg3[Si2O7|(HF)10]
Silicomanganberzeliit – berzeliit manganowo–krzemowy
Silicomonacyt – monacyt krzemowy
Silicon (1) = krzem rodzimy
Silicon (silicium) (2) – krzem; utwór syntetyczny otrzymywany przez redukcję kwarcu węglem; produktem ubocznym tego procesu jest węglik krzemu (syntetyczny moissanit)
Silico–oliwin – syntetyczny α–Ca2[SiO4]
Silicorabdofan – rabdofan krzemowy
Silicosmirnowskit – zapewne odmiana smirnowskitu
Silivialit – hipotetyczny skrajny człon skapolitów siarczanowych o wzorze CaSO4 . 3CaAl2Si2O8
Sillimanit jade (jade fałszywy) – zbity, brązowawy lub zielonawy sillimanit, w zyglądu podobny do jade
Silver = srebro rodzime
Silver–analcym – syntetyczny analogon analcymu, w którym Na i Ca zastąpiono przez Ag
Silver–chabazyt – syntetyczny analogon chabazytu, w którym Na i Ca zastąpiono przez Ag
Silverrhodostannit – patrz rhodostannit–(Ag)
Simav opal – opal ognisty z doliny Simav w Górach Saphane (Turcja)
Simetyt – czerwonobrązowy bursztyn z piasków rzeki Simeto w pobliżu Katanii (Sycylia, Włochy); wykazuje
Similibrillant – kryształ górski lub szkło o brylantowej formie szlifu
Similidiament (diament Simii, simili) – kryształ gorski lub syntetyczne, bezbarwne szkło z domieszką talu; imitacja diamentu
Simoastein – opal ognisty z Simoa (Turcja)
Simonyit – patrz astrachanit
Simpsonit – richteryt tytanowo–potasowy
Sinicyt – substancja o wzorze R2R8Th . (B,Ta)6O31?
Sinopal – czerwonawy kwarc awenturynowy
Sioux Falls Jasper (jaspis Sioux Falls) – brązowy, żółty lub czerwony jaspis z Sioux Falls w Dakocie Południowej (Stany Zjednoczone)
Sipylit = fergussonit
Sirites – antyczna nazwa szafiru gwiaździstego
Siserskit – patrz syserskit
Sismondyt = chlorytoid
Sitaparyt = bixbyit
Skalak – zlewna odmiana limonitu zasobna w SiO2 . nH2O; nazwa używana w dawnych kopalniach starachowickich
Skalenie (feldspar, feldspath, felspar, skaleń) – glinokrzemiany potasu (Or–Mi), sodu (Ab), wapnia (An) i baru (Cn); ten ostatni pojawia się jednak rzadko; stanowią przeszło 50% składników mineralnych skorupy ziemskiej; występują w większości skał magmowych i metamorficznych oraz niektórych skał osadowych; tworzą kryształy mieszane; odmiany wysokotemperaturowe skaleni krystalizują jednoskośnie a odmiany niskotemperaturowe trójskośnie; podobieństwo strukturalne powoduje że kryształy skaleni niewiele różnią się pod względem morfologicznym; wykazują one pokrój słupkowy, grubo– lub cienkotablicznowy; znaczna część skaleni zwłaszcza potasowych (ortoklaz) to paramorfozy odmiany trójskośnej okazujące symetrię kryształów jednoskośnych; pokrój skaleni w znacznej mierze zależy od warunków krystalizacji; w skałach wylewnych są spłaszczone i wydłużone; w skałach głębinowych skalenie (a zwłaszcza skalenie potasowe) mają pokrój prawie izometryczny; dla skaleni znamiennna jest powszechność zrostów bliźniaczych według różnych praw; niektóre z nich są pospolite, występowanie innych jest ograniczone, a niektóre pojawiają się tylko w skaleniach trójskośnych; wyróżnia się m. in. bliźniaki karlsbadzkie, manebachskie, baweńskie, albitowe, peryklinowe, esterelskie; Roc Tourné i inne z genetycznego punktu widzenia w kryształach skaleni rozróżnia się trzy typy zbliźniaczeń: bliźniaki wzrostu, bliźniaki poślizgowe i bliźniaki przemiany; bliźniaki wzrostu tworzą się np. w czasie krystalizacji magmy; bliźniaki poślizgowe powstaja w wyniku oddziaływania ciśnienia; bliźniaki przemiany związane są z przebudową struktur wysokotemperaturowych w niskotemperaturowe; skalenie wykazują doskonałą łupliwość w dwóch prawie prostopadłych do siebie kierunkach; bezbarwne, białe, szare, żółtawe, czerwonawe lub zielonawe
Skalenie alkaliczne (alkalifeldspars) – patrz skalenie potasowe lub skalenie sodowe
Skalenie potasowe (K–feldspar, potassiumfeldspar, skalenie–K) – grupa minerałów
Skalenie sodowe – patrz ab
Skalenie sodowo–wapniowe (skalenie–(Na–Ca) – patrz plagioklazy
Skalenie–(Na–Ca) – patrz plagioklazy
Skalenie–K – patrz skalenie potasowe
Skaleniowce – patrz skalenoidy
Skalenń wysokotemperaturowy = sanidyn
Skalenoidy (skaleniowce) – glinokrzemiany przestrzenne składem chemicznym zbliżone do skaleni, lecz zawierające mniej SiO2, np. nefelin, leucyt, sodality itp.; występują w skałach magmowych niedosyconych krzemionką a zasobnych w alkalia
Skaleń – patrz skalenie
Skaleń apuré – odmiana andaluzytu; nazwa niepoprawna
Skaleń aventurynowy (delawaryt) – patrz kamień słoneczny
Skaleń barowy (1) (Cn) = celsjan
Skaleń barowy (2) (skaleń–Ba) – syntetyczny Ba[Al2Si2O8]
Skaleń lazurowy – niebieski ortoklaz pozyskiwany na Syberii (Rosja)
Skaleń ołowiowy (lead–feldspar) – syntetyczny Pb[Al2Si2O8]
Skaleń potasowy – mikrolin (Mi) lub ortoklaz (Or)
Skaleń sodowy (Ab) = albit
Skaleń strontowy – syntetyczny Sr[Al2Si2O8]
Skaleń wapniowy (An) = anortyt
Skała książkowa – patrz bibliolit
Skapolity (glaukolit, scapolit, sodait) – tetragonalne szkieletowe krzemiany Na i Ca szeregu mejonit–marialit
Skemmatyt – mieszanina tlenków i wodorotlenków Mn
Skiagit – hipotetyczny Fe2Fe3[SiO4]3
Skleroapatyt – zbliżony do knoxvillitu
Skleroklaz (1) = sartoryt
Skleroklaz (2) = dufrenosyt
Sklodowskit = skłodowskit
Skogbölit = tantalit
Skolecyt = scolecyt
Skolit – odmiana glaukonitu pokrewna bravaisytowi
Skorjan – dawna nazwa hercynitu
Skorodyn = skorodyt
Skoryl = schörl
Skóra anielska – koral o barwie różowej do różowoczerwonej i atłasowym połysku
Skóra górska (bergwone, drzewo górskie, mountain wood) – włuknista odmiana pałygorskitu pochodzenia hydrotermalnego wypełniająca szczeliny w wylewnych skałach magmowych; jej obecność sygonalizowana jest z Czarnowa koło Kowar
Skrzemieniałe drewno – silnie zsylifikowane pnie drzew o odpowiednim ubarwieniu i dobrze zachowanej strukturze drewna
Slavyanskit – patrz sławjanskit
Sloanit – natrolit lub laumontyt
Slocum stone – syntetyczny; miełamliwe szkło zawierające łuseczki tlenku glinu wywołujące efekt podobny do opalizacji; imitacja opali szlachetnych
Slux (klar) – przezroczysta, żółtawa, twarda odmiana bursztynu wykorzystywana do wyrobu paciorków
Sławjanskit = tunisyt
Słoneczny opal – patrz girasol
Słoniniec – patrz steatyt
Smaltit = skutterudyt
Smaltyn - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Co,Ni)As3
Smaragd – patrz szmaragd
Smaragdit – patrz smaragdyt
Smaragdolin – syntetyczny, zielone szkło berylowe; imitacja szmaragdu i innych zielonych kamieni szlachetnych
Smaragdus (scytyjski szmaragd, szmaragd scytyjski) – antyczna nazwa zielonych kamieni m. in. szmaragdu, hiacyntu, jaspisu, malachitu, marmuru, alabastru i szkła
Smaragdyt (1) (smaragdit) – szmaragdowozielona odmiana hornblendy aktynolitowej o właściwościach zbliżonych do aktynolitu; jest blaszkowym produktem wtórnym powstałym z rozkładu omfacytu, diopsydu, chloromelanitu lub niektórych amfiboli; występuje w eklogitach, zsaussurytyzowanych gabrach i łupkach serpentynowych; może zawierać do 5% Cr2O3; szmaragdowozielony
Smaragdyt (2) – syntetyczy szmaragd
Smectyt – patrz smektyty
Smegmatyt = saponit
Smektyt (1) – ziemia odbarwiająca
Smektyt (2) (smectyt) – przeświecająca odmiana halloizytu
Smelit = kaolinit
Smeraldo – patrz szmaragd
Smili – patrz smilidiament
Smirnowit = thorutyt
Smirnowskit – zmetamiktyzowany aurelit fosforowy lub rabdofan krzemowy
Smithsonit manganowy – odmiana smithsonitu; zawiera do 10,3% MnO; występuje z złożach rud cynku i ołowiu triasu śląsko–krakowskiego
Smithsonit żelazawy (monheimit, capnit, ferrosmithsonit) – odmiana smithsonitu; zawiera do 33% FeO
Smithsonitcobaltoan – smithsonit kobaltowy, (Zn,Co)CO3
Smitsonit = smithsonit
Smoky quartz – patrz kwarc zadymiony
Smolista ruda miedzi – ziemista odmiana kuprytu z obfitymi domieszkami wodorotlenku żelaza i krzemionki; albo mieszanina chryzokoli i innych minerałów Cu strefy utlenienia oraz stilpnomelanu i innych; opisana m. in. że złoża Miedzianka–Ciechanowice koło JanowicWielkich oraz kilku miejscowości w okolicy Wojcieszowa Jeleniej Góry, Świdnicy, Nowej Rudy i Słupca
Smolyaninovit = smolianinovit
Smołowiec – patrz pechstein
Smółka uranowa – patrz nasturan
Smythyt kobaltowy – (Fe,Co)9S11; znany ze skał magnetytowych nawierconych w okolicy Suwałk
Snaideryt – patrz schneideryt
Snakeskin – syntetyczny opal mleczny lub czarny wykazujący opalizację w formie sześciokątnych płytek z silnie zaznaczonymi granicami ułożonych na kształt mozaiki wyglądem przypominającej skórę węża
Snarumit – niedokładnie zdefiniowany amfibol; zapewne produkt rozkładu amfiboli
SNC (schergottyty, nakhlity, chassignity) – meteoryty kamienne z grupy achondtytów pochodzenia; marsjańskiego; ich wiek ocenia się na 180–1300 mln lat
Snieżynka – patrz Snow ball
Snow ball (śnieżna kulka, śnieżynka) – kuliste inkluzje w granatach z Glen Calve w hrabstwie Ross (Szkocja, Wielka Brytania)
Snowflake jade – patrz jade śnieżny
Soapstone (kamień mydlany) – steatyt lub talk
Sobótkit – saponit lub jeg odmiana; (K,Ca2)0,3(Mg2Al)(Si3Al)O10(OH)2 . 5H2O; wyóżniony w serpentynitach Gogołowa, Jordanowa i Wir
Sobralit – kryształy mieszane piroksen – piroksmangit; zbity czerwonobrązowy sobralit, często współwystępujący z manganonośnym fajalitem spotyka się Långban (Szwecja)
Soda alum (natron alaum) = ałun sodowy
Soda asbestos – azbest magnesio–arfvedsonitowy
Soda feldspar = albit
Soda homblenda = arfvedsonit
Soda niter – patrz soda nitre
Soda nitre (soda niter) – patrz nitratyn
Soda richterit – richteryt manganawy
Soda rodzima – patrz natron
Soda tremolit = richteryt
Sodait – patrz skapolit; dawna nazwa obecnie niestosowana
Sodaklaz – plagiokla z szeregu Ab100An0–Ab90An10
Sodality – przestrzenne glinokrzemiany Na i Ca (sodalit, nosean, haüyn, lazuryt i caregorodcewit); krystalizują w układzie regularnym; prakryształy pojawiające się w skałach wylewnych buwają zniekształcone korozją magmową; w innych przypadkach tworzą nieforemne ziarna; kruche, niebieskie w różnych odcieniach, niekiedy jednak szarawe lub zielonawe; w błytkach cienkich bywają wyraźnie niebieskie; łatwo wietrzeją
Sodapurpuryt – patrz purpuryt (Na)
Sodicanthophyllit = sodicantofyllit
Sodic-ferro-anthophyllit = sodic-ferro-antofyllit
Sodic Alum = ałun sodowy
Sodium alum = ałun-Na
Sodiumanthophyllit – patrz sodiumantofyllit
Sodiumantofyllit (natriumanthophyllit, sodiumanthophyllit) – Na(Mg,Fe2+)7Si7AlO22(OH)2, hipotetyczny skrajny człon podgrupy antofyllitu 400
Sodium-autunit (natriumautunit) – autunit sodowy, Na2(UO2)2(PO4)2 . 8H2O
Sodium betpakdalit (natriumbetpakdalit) = betpakdalit sodowy
Sodium boltwoodit = boltwoodyt sodowy
Sodiumdachiardit – patrz dachiardit–Na
Sodiumflogopit (sodiumphlogopit) = aspidolit
Sodiumgedryt (natriumgedrit) – Na(Mg,Fe2+)6AlSi6Al2O22(OH)2, hipotetyczny skrajny człon podgrupy antofyllitu
Sodiumkomarovit (natriumkomarovit) – komarowit sodowy, (Na,Ca,H)4Nb4Si4O12O8(OH,F)4 . 2H2O
Sodium meta-autunit - brak danych; W
Sodium-pharmacosiderit (natriumpharmacosiderit) = sodiumfarmakosyderyt
Sodiumphlogopit – patrz sodiumflogopit
Sodiumuranospinit (natriumuranospinit) = uranospinit–(Na)
Sodiumzippeit (natriumzippeit) – zippeit sodowy, Na4(UO2)6(SO4)3(OH)10 . 4H2O
Sofyit = sofiit
Sogdianerin – syntetyczny, imitacja opalu oparta na ciekłych kryształach
Sogrenit – mieszanina substancji węglistych, zawiera 12–20% UO3
Sokole oko (falkon’s eye) – zsylifikowane żyłki, włóknistego krokidolitu o barwie niebieskiej, po oszlifowaniu dają efekt sokolego oka; jest on podobny do efektu kociego oka lecz różny barwami
Sokołowit – niedokładnie zdefiniowany; zbliżony do crandallitu lub goyazytu
Solavernit – kryształ górski z kopalni Solaverna (Zacatecas, Meksyk)
Sollyit = dufrenoysyt
Sombreryt – mieszanina kolofanu, monetytu i brushytu
Somervillit (1) = melilit
Somervillit (2) = chryzokola
Sommairyt (caligastyt) – melanteryt cynkowy
Sommait = leucyt
Sommarugait – gersdorffit złotowy
Sommit = nefelin
Somondoco – dawna nazwa szmaragdów pozyskiwanych w kopalni Chivor (Kolumbia)
Sonomait – zbliżony do pickeringitu
Soochow jade – zielony talk lub inne zielone kamienie obrabiane w Suzhou (Chiny); nazwa niepoprawna
Sophit = sofit
Sorella – syntetyczny tytanian strontu; imitacja diamentu
Soretyt = magnesiomhastingsyt
Sosjuryt – patrz saussuryt; dawna nazwa obecnie niestosowana
Sosmanit = maghemit
Soudésmaragd – patrz ěmeraudes soudées
Souesyt – stop Fe–Ni
Soufre – patrz sulfur
Soumansyt – wardyt z Montebras, (Soumans, Creuse, Francja)
South African Wonderstones – patrz kamień Koranna
Souxyt – patrz hydrokasyteryt
Sól glauberska = mirabilit
Sól gorzka rodzima = epsomit
Sól kamienna – skała której głównym składnikiem jest halit NaCl
Sól twarda – skała zasobna w halit i sylvin
Sp – hipotetyczny LiAl[Si2O6]
Spalmangit – granat pośredni między spessartynem i almandynem
Spandait = stevensyt
Spandyt – granat pośredni między spessartynem i andradytem
Spangenbergity – grupa minerałów Ni3Si2O5(OH)4 o strukturze serpentynu; nazwa zdyskredytowana
Spangit = phillipsyt
Spaniolit – tetraedryt rtęciowy
Spar – dawna nazwa spatu
Sparklit – bezbarwny cyrkon
Spartait – patrz manganokalcyt
Spartalit= cynkit; dawna nazwa obecnie niestosowana
Spat – określenie stosowane do wszystkich dobrze łamliwych minerałów
Spat atłasowy (1) (satinspat, spat jedwabisty, spat satynowy) – włókniste skupienia gipsu o pięknym jedwabistym połysku
Spat atłasowy (2) (satinspat, spat jedwabisty, spat satynowy) – włókniste skupienia kalcytu o barwie białej, czerwonawej i zielonawej
Spat ciężki = baryt; dawna nazwa
Spat islandzki – duże zupełnie czyste, bezbarwne kryształy kalcytu; bogate złoże szpatu islandzkiego eksploatowane jest z kawernistych bazaltów w Eskifjördhur koło Helgustadir nad fiordem Eske (Islandia), spotyka się tam kryształy o długości krawędzi sięgającej kilkudziesięciu centymetrów; podobnie wykształcone osobniki są również wydobywane w Rosji m. in. nad rzeką Niżnaja Tunguska i innych miejscach; stosowany w optyce m. in. do wyrobu pryzmatów polaryzacyjnych
Spat jedwabisty – patrz spat atłasowy
Spat lodowy – włókniste odmiany sanidynu i adularu o pięknym jedwabistym połysku
Spat malinowy (raspberry spar) – rodochrosyt o diamentowo–szklistym połysku
Spat ornamentacyjny – fluoryt impregnowany żywicami
Spat rubinowy (rubinowy spat) – patrz orlec; dawna nazwa
Spat satynowy – patrz spat atłasowy
Spat Schillera – patrz bastyt
Spat szklany = fluoryt
Specular iron – patrz spekularyt
Specularis (kamień lustrzany) – antyczna nazwa minerałów łupiących się na cienkie, błyszczące płytki używane jako szyby w oknach; odnosiła się do bezbarwnego, czystego jak szkło gipsu (selenit), czarnego jak atrament biotytu i żóltego auripigmentu
Specularit – patrz spekularyt
Speculit – tellurek zbliżony do sylvanitu
Spektrolit – labradoryt z Lammenpää (Finlandia)
Spekularyt (błyszcz żelaza, minera ferri specularis, specular iron, specularit) – grubokrystaliczna odmiana hematytu; pojawia się w kilku miejscowściach Dolnego Śląska
Spenceryt – syntetyczny Fe3C lub (FeMn)3(C,Si) uzyskiwany w piecach hutniczych
Spencyt = tritomit–(Y)
Spessardin – granaty o składzie pośrednim między spessartynem i almandynem
Spessartyn itrowy – zawiera około 1% Y2O3; znaleziony w pegmatytach Wilczej Poręby
Spessartyt = spessartyn
Speziaityt =hornblenda
Sphaerobertrandit = sferobertrandyt
Sphaerobismoit = sferobismoit
Sphaerobisnoit = sferobismoit
Sphaerocobaltit (cobaltocalcit, spherocobaltit) – sferokobaltyt
Sphalerit = sfaleryt
Sphen – patrz sfen
Spheniscidit = sfeniscydyt
Spherocobaltit = sferokobaltyt
Spiauteryt = wurtzyt
Spiesglanz – patrz antimony
Spiesglas – antymon rodzimy lub antymonit
Spiesglaserz – antymonit lub kermesyt
Spilozyt – skała metamorficza
Spinel almandynowy – brązowoczerwona do fioletowej odmiana spnelu; nazwa niepoprawna
Spinel Arizona – czerwony lub zielony granat z Arizony (Stany Zjednoczone); nazwa niepoprawna
Spinel cynkowy = gahnit
Spinel cyrkonowy – syntetyczny jasnobrązowy spinel; nazwa niepoprawna
Spinel gwiaździsty – spinel o barwie szarej, szaroniebieskiej do czarnej wykazujący efekt cztero– lub sześcioramiennej gwiazdy wywołany obecnością igiełkowatych wrostków rutylu lub tytanitu
Spinel hiacyntowy – patrz hiacynt spinel
Spinel magnezowy = spinel
Spinel manganowy = galaxyt
Spinel rubinowy – czerwona odmiana spinelu
Spinel syntetyczny – spinele dotychczas nie spotykane w przyrodzie, produkowane drogą syntezy; wyróżniaja się pięknem barw i przydatnością do zdobienia wyrobów porcelanowych i pokrewnych, np. ciemnobłękitny spinel kobaltowo–glinowy CoAl2O4, zielony spinel miedziowo–glinowy CuAl2O4, brunatny spinel magnezowo–żelazowy MgFe2O4 czy szary spinel niklowo–żelazowy NiFe2O4
Spinel szafirowy – niebieska odmiana spinelu
Spinel tytanowy = ulvit
Spinel Vinegar – żóltawopomarańczowa odmiana spinelu
Spinel wanadowy = coulsonit
Spinel żelazawy = hercynit
Spinele – grupa spineli obejmująca regularne tlenki złożone, krystalizujące w formie czterdziestoośmiościanu; wyróżnia się spinele glinowe, żelazowe, chromowe, miedziowe, wanadowe, tytanowe i germanowe; odmianą spineli jest aluminatspinel
Spinele chromowe – grupa minerałów
Spinele glinowe – przedstawicielami tej grupy spineli są: spinel, hercynit, galaxyt i gahnit
Spodumen ametyst – patrz kunzyt; nazwa niepoprzwna
Spodumen smaragd – patrz hiddenit; nazwa niepoprawna
Spodumen szlachetny – bezbarwna lub jasnożólta odmiana spodumenu
Spodumenowe kocie oko – patrz kocie oko spodumenowe
Sporogelit – koloidalna odmiana Al2O3 . nH2O; obecny w boksytach i terra rossa
Square – patrz opal kwadrat
Srebro złotowe patrz küstelit
Stachelbeerstein – patrz kamień agrestowy
Staffelit – czerwonofioletowa odmiana apatytu o wzorze chemicznym 3Ca3(PO4)2 . CaCO3 . CaF2 . H2O
Stainieryt =heterogenit
Stannin–I – stannin heksagonalny
Stannin–II – patrz izostannin
Stannin–III – mieszanina zasobna w stannin
Stannin–IV – stannin izotropowy optycznie
Stanniolit = kasyteryt; dawna nazwa obecnie nie stosowana
Stanniomikrolit – patrz sukulait
Stannit = stannin
Stannoenargit – enargit cynowy; Pmcn
Stannolit = kasyteryt
Stannoluzonit – luzonit cynowy
Stannotantalit (tin–tantalit) - substancja mineralna o wzorze chemicznym ~ (Mn,Sn)(Ta,Nb,Sn)2O4. = betafit
Star tania – syntetyczny rutyl
Starflash – patrz opal błysk gwiaździsty
Starilian – syntetyczny tytanian strontu
Staringit – mieszanina kasyterytu i tapiolitu, (Fe2+,Mn)x(Ta,Nb)2xSn6–3xO12; nazwa zdyskredytowana
Starkeyit – patrz leonhardtyt
Starlight – patrz starlit
Starlit (starlight) – termicznie modyfikowany niebieski cyrkon z Chantaboon (Tajlandia)
Starolit (1) – opalizujący kwarc różowy okazujący zjawisko asteryzmu (gwiazdy)
Starolit (2) – syntetyczny rutyl
Stassfurtyt = boracyt–α
Stasyt = dewindtyt
Staszicyt – zapewne cynkowa odmiana konichalcytu lub olivenitu
Staurobaryt = patrz phillipsyt–(Ba)
Staurolit cynkowy – cynkowa odmiana staurolitu wykazująca charakterystyczną zmianę barwy przy znianie rodzaju oświetlenia; przy świetle jarzeniowym jest czerwonobrązowy a w świetle lamp fluorescencyjnych żółtawozielony
Staurotid = staurolit
Steadyt (1) – syntetyczny; mieszanina schreibersytu i żelaza
Steadyt (2) – syntetyczny 3(3CaO . P2O5) . 2CaO . (2CaO . SiO2) z żużli hutniczych
Stealit – patrz chastolit; dawna nazwa obecnie niestosowana
Steatyt (agalmatolit, agnesyt, fukien jade, gregoryt, hydrosteatyt, jade Fuken, jade Honan, jade Manchurian, kamień mydlany, Manchurian jade, potston, słoniniec) – zbite mikrokrystaliczne skupienia talku; w dotyku sprawia wrażenie tłustej substancji; biały, zielonawy, brązowawy; występuje w skałach metamorficznych
Steeleit (steelit) = mordenit
Steelit – patrz steeleit
Steenstrupin = steenstrupin–(Ce)
Steinbeilit = cordieryt; dawna nazwa obecnie niestosowana
Steinmark – nakryt, kaolinit lub haloizyt
Steinsalz = halit
Stellarit – niebieski kwarc z domieszką chryzokoli i innych minerałów miedzi
Stellit = pektolit
Stelzneryt = antleryt
Stannomicrolit = stannomikrolit
Stepanovit = stiepanovit
Stibiopearceit = antymonpearceit
Sterretyt = kolbeckit
Stewardyt – odmiana bortu zawierająca Fe, magnetyczny
Stiberyt = ulexyt
Stibiaferrtyt – patrz stibioferryt
Stibianit = stibikonit
Stibiatyl – antymonian Mn i Fe; niedokładnie zdefiniowany
Stibiconit = stibikonit
Stibin – patrz stibnit
Stibnit (stibin, stibit) = antymonit
Stibiobismutotantalit – patrz stibiotantalit bismutowy
Stibiobismutynit – niedokładnie zdefiniowany (Bi,Sb)4S7?
Stibiocolombit = stibioniobit
Stibiodomeykit – domeykit antymonowy
Stibiodufrenoysyt – niedokładnie zdefiniowany; zapewne veenit
Stibioenargit - substancja mineralna o wzorze chemicznym Cu3SbS4; W
Stibioferryt (stibiaferryt) – mieszanina bindheimitu i jarosytu
Stibiogalenit = bindheimit
Stibiolieksaargentyt = dyskrazyt
Stibioluzonit - substancja mineralna o wzorze chemicznym Cu3SbS4; W
Stibiomicrolit = stibiomikrolit
Stibioniobit - substancja mineralna o wzorze chemicznym Sb(Nb,Ta,)O4
Stibioskleroklaz – niedokładnie zdefiniowany Pb(Sb,As)2S4 być może twinnit
Stibiotantalit bismutowy (stibiobismutotantalit) – zawiera około 4% Bi2O3
Stibit – patrz stibnit
Stiblit = stibikonit
Stiepelmannit = florencyt
Stierauge – nieprzezroczysta lub słabo przeświecająca odmiana kwarcu wykazująca czerwoną pasową migotliwość zmieniającą swoje położenie przy ruchu kamienia
Stillwellit = stillwellit–(Ce)
Stilpnochloran = nontronit
Stilpnosyderyt – limonit zawierający kilka procent P2O5; opisany ze złoża Miedzianka–Ciechanowice koło Janowic Wielkich i z Nasławic koło Sobótki
Stipoveryt = stiszowit
Stishovit = stiszovit
Stöchiolit = dyskrazyt
Stoffertyt = brushyt
Straetlingit = strätlingit
Strahlstein = aktynolit
Strakhovit = strachovit
Strakonitzyt – przeobrażony piroksen; steatyt (?)
Strashimirit = straszimiryt
Strass – syntetyczny; wysoko dyspersyjne, zwykle bezbarwne szkło ołowiowez domieszką talu; dodatek tlenków metali może wywoływać różne zabarwienie; imitacja kamieni
Strass diament – patrz diament Strass
Stratopeit – patrz neotokit
Straw – patrz opal słoma
Strawberry pearl – różowe, słodkowodne perły barokowe z licznymi drobnymi wyrostkami przypominającymi truskawkę
Strelit – aktynolit lub antofyllit
Strelkinit = striełkinit
Stremlinit – bezbarwna i niebieska odmiana cyrkonu; piękne kryształy stremlinitu pozyskuje się z kominów kimberlitowych na dalekiej Syberii (Rosja)
Strengit rombowy – wątpliwy polimorf
Striegisan – wavellit pozyskiwany w pobliżu Langenstriegis (Niemcy)
Striegovit – patrz strzegomit
Stroganowit – odmiana mejonitu
Stroncjanit = strontianit
Strongit – syntetyczny spinel
Strontiochevkinit = strontioczevkinit
Strontiogehlenit – syntetyczny Sr2Al[AlSiO7]
Strontioginoryt – ginoryt strontowy
Strontiohilgardit – tyretskite–1A strontowy
Strontiohilgardyt – hilgardyt–lTc strontowy; P1
Strontioorthojoaquinit – odmiana strontiojoaquinitu, Sr2Ba2(Na,Fe2+)2Ti2Si8O24(O,OH)2 . H2O
Strontium thomsonit – odmiana thomsonitu
Strontium weilit – syntetyczny SrHAsO4
Strontium–anortyt – syntetyczny Sr[Al2Si2O8]
Strontium–apatyt (2) = apatyt strontowy
Strontium–apatyt (3) – grupa apatytów zawierających więcej Sr niż Ca
Strontium–aragonit – patrz mossottyt
Strontium–oliwin – syntetyczny Sr2[SiO4]
Strontiumtitanit – syntetyczny tytanian strontu; imitacja diamentu
Strueverit – patrz strüveryt
Strüveryt (1) = chlorytoid
Strüveryt (2) (strueverit) – kryształy mieszane rutyl–tapiolit, (Ti,Ta,Fe3+)3O6
Strzałka piorunowa – patrz fulguryt
Strzały kupidyna – patrz kwarc rutylowy
Strzały miłości – patrz kwarc rutylowy
Strzegomit (striegovit) – niedokładnie zdefiniowany, zapewne chloryt; wiele razy opisany i wzmiankowany z masywów granitowych Strzegomia, Strzelina i z Karkonoszy
Studeryt – tennantyt bizmutowy
Studtyt – niedokładnie zdefiniowany uwodniony węglan uranylu
Stuetzit – patrz stützyt
Sturtyt – człon serii hisingeryt–neotocyt
Stützyt (stuetzit) = emplektyt; P6/mmm
Stüvenit – kryaztały mieszane szeregu mendozyt–pickeringit
Subdelessyt = delessyt
Subglaukofan = crossyt
Succinellit – żywica kopalna
Succingranate – grossular o barwie bursztynowożóltej; nazwa niepoprawna
Succinit (1) – dawna niepoprawna nazwa brązowawożóltego grossularu
Succinit (2) – patrz sukcynit
Succinus – dawna nazwa bursztynu
Suevit – skała impaktowa występująca w kraterze meteorytowym Riess w Bawarii (Niemcy); jest to brekcja o barwie szarej do żółtej zawierająca spore okruchy w różnym stopniu zmetamorfizowanych granitów, gnejsów, amfibolitów tkwiące w drobnoziarnistym częściowo szklistym cieście skalnym; głównym składnikiem ciasta skalnego jest montmorillonit; w jego masie tkwią liczne czarne inkluzje przekrystalizowanego szkliwa oraz szkliwo jaśniejsze które zachowało się w niezmienionym stanie; ogółem szkliwo stanowi 10–20% masy suevitu; w skale tej występują również drobnoziarniste smugi stiszowitu którego zawartość dochodzi tu do 0,7%, akcesorycznie występuje coesyt, armalcolit, baddeleyit i chaoit
Sugar stone – patrz kamień cukrowy
Sukcynit (succinit) – patrz bursztyn
Sukulait (stanniomikrolit) = stannomikrolit
Sukulait = stannomikrolit
Sulfatallofan – odmiana allofanu zawierająca S lub H2SO4
Sulfatmonacyt – monacyt siarczanowy
Sulfatyt – rodzimy H2SO4
Sulforosyt – rodzimy SO2
Sulfosarkolit - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Ca,Na)7(Na,...)(Al,Mg,Fe)4(Si6O23)[(P,Si)O4]0,5(F,OH)
Sulfoselenit – siarka selenowa
Sulfur (soufre, sulfuryn, sulfuryt, sulphur) = siarka rodzima
Sulfuricyn – odmiana opalu zawierająca domieszkę H2SO4 i węglowodorów
Sulfuryn – patrz sulfur
Sulfuryt (1) – patrz sulfur
Sulfuryt (2) – patrz siarka bezpostaciowa
Sulphohalit = sulfohalit
Sulphotsumoit = sulfotsumoit
Sulphur = siarka rodzima
Sulrhodit = bowieit
Sulunit – niedokładnie zdefiniowany chloryt lub mieszanina
Sumacoit – odmiana tefrytu andezynowego
Sundiusyt – hipotetyczny człon amfibolialkalicznych, C2, Cm, C2m; nazwa zdyskredytowana
Sundtyt = anortyt
Sundvikit – produkt przeobrażenia anortytu
Sunflash – patrz opal błysk słońca
Sungulit – mieszanina lizardytu i sepiolitu
Sunnenwendel – patrz heliotrop; dawna nazwa, obecnie nie używana
Sunstone - patrz kamień słoneczny
Super szkło – syntetyczny; żółtobrązowe szkło; imitacja topazu
Svetlozarit – patrz swietłozaryt
Svitalskit = seladonit
Svyatoslavit = Sviatosłavit
Svyazhinit = sviażinit
Swetlozarit – swietłozaryt
Swidneit – patrz oksymagnesioriebeckit
Swietłozaryt (svetlozarit, swetlozarit) – dachiardyt–(Ca)
Switalskit = seladonit
Syberit (siberit) – niebieskie, liliowoczerwone do fioletowoczerwonych, kryształy elbaitu napotkane w pegmatytach Szatjanki, Sarputki, Juzakowej i Lipowki w okolicy Jekaterynburga na Uralu (Rosja)
Sychnodymit – patrz carrolit
Syderazot - substancja mineralna o wzorze chemicznym Fe2N-Fe2N; W; M
Syderobermanit - substancja mineralna o wzorze chemicznym Fe3-xFe4[(OH)6-2x|(PO4)4] . 8H2O
Syderochrom = chromit
Syderodot – syderyt wapniowy
Syderofiry – grupa meteorytów żelkazo–kamiennych; reprezentowane są tylko przez jeden meteoryt znaleziony w okolicy miejscowości Steinbach; z wyglądu jest on podobny do pallasytów; w jego budowie przeważa żelazo niklonośne ujawniające figury Widmanstättena charakterystyczne dla oktaedrytów typu IVA w którym tkwią ziarna hiperstenu i trydymitu; akcesorycznie występuje schreibersyt, chromit i troilit; ten ostatni pojawia się w postaci inkluzji lub zastępuje żelazo niklonośne
Syderogel - substancja mineralna o wzorze chemicznym Fe2O3 . nH2O
Syderokalcyt – dolomit żelazawy
Syderoksen = bertrandyt
Syderomelan – zbliżony do obsydianu
Syderoplesyt – człon szeregu izomorficznego magnezyt–syderyt; zawiera 70–90% cząsteczki FeCO3, znany ze wschodniej części Lubelskiego Zagłębia Węglowego
Syderoschisolit = cronstedtyt
Syderyt (1) = farmakosyderyt
Syderyt (2) – niebieska odmiana kwarcu; nazwa niepoprawna
Syderyt ilasty (żelaziak ilasty) – węglanowa ruda żelaza zasobna w domieszki minerałów ilastych i kalcytu
Syderyty (ironmeteorites) – meteoryty żelazne
Syhadryt – patrz syhedryt
Syhedryt (syhadryt) = stilbit
Sylimanit= sillimanit
Sylvestryt = syderazot
Sylvit = sylvin
Sylvinit – skała będąca nieszaniną halitu i sylvinu
Sylwin = sylvin
Symant – syntetyczny SrTiO3
Symerald – patrz szmaragd Lindego
Synadelphit = synadelfit
Synchisyt = synchisyt–(Ce)
Synhalit – syntetyczny spinel lub szafir o właściwościach optycznych aleksandrytu (zmiana barwy z zależności od rodzaju oświetlenia)
Syntagmatyt (1) – hornblenda z Wezuwiusza
Syntagmatyt (2) – hastingsyt tytanowy
Syntelit – syntetyczny spinel lub szafir o właściwościach optycznych aleksandrytu (zmiana barwy z zależności od rodzaju oświetlenia)
Syntetyczny akwamaryn (1) – probukt sztuczny; na niewielką skalę wytwarzany od połowy lat 70–tych metoda zbliżoną do syntezy szmaragdów
Syntetyczny akwamaryn (2) – syntetyczny spinel o barwie akwamarynu; nazwa niepoprawna
Syntetyczny akwamaryn (3) – syntetyczny, niebieski korund lub topaz; nazwa niepoprawna
Syntetyczny ametyst (2) – syntetyczny korund
Syntetyczny ametyst(1) – syntetyczny dwutlenek krzemu barwy fioletowej z lekkim brązowawym odcieniem; produkowany metodą hydrotermalną od 1962 roku; na rynku jubilerskim od 1970 roku; kamienie wytworzone po 1970 roku nie zawierają żadnych inkluzji
Syntetyczny beryl – syntetyczny krzemian berylu; produkowany od początku lat 70–tych
Syntetyczny beryl różowy – syntetyczny różowoczerwony spinel; nazwa niepoprawna
Syntetyczny bromellit – syntetyczny bezbarwny tlenek berylu; produkowany od 1976 roku
Syntetyczny chryzoberyl – syntetyczny żółtozielony szafir; nazwa niepoprawna
Syntetyczny cynkit – syntetyczny tlenek cynku o barwie żółtej, żółtozielonej, pomarńczowej i czerwonej; produkowany na niewielką skalę w hutach cynku
Syntetyczny cyrkon (1) – syntetyczny krzemian cyrkonu; znany od 1890 roku; obecnie wytwarzany na niewielka skalę głownie w celach naukowych
Syntetyczny cyrkon (2) – syntetyczny niebieski szafir; nazwa niepoprawna
Syntetyczny danburyt – syntetyczny ciemnożółty korund; nazwa niepoprawna
Syntetyczny diament – probukt sztuczny; znany od 1880 roku; obecnie syntetyczne diamenty pokrywają 70% światowego zapotrzebowania na diamenty przemysłowe; od 1970 roku produkowane są również bardzo czyste diamenty jubilerskie o masie 1 karata i większej
Syntetyczny fenakit – probukt sztuczny o barwie zielonej; wykazuje wyraźny dichroizm o barwach: zielonej i żółtawozielonej, nie spotykany w kamieniach naturalnych; produkowany na niewielką skalę
Syntetyczny fluoryt – syntetyczny fluorek wapnia; czyste kryształy są bezbarwne; obecność domieszki chromu barwi je na jasnopurpurowo a pierwiastków ziem rzadkich na purpurowo, zielono, czerwono, żółto itp; produkowany od lat 60–tych
Syntetyczny gahnit – produkt spinel cynkowy, zwykle przy syntezie spinelu; znany od lat 60–tych; rzadko wykorzystywany w jubilerstwie
Syntetyczny greenockit – syntetyczny siarczek kadmu; jaskrawożółty; produkowany od połowy lat 70–tych
Syntetyczny jade – produkt sztuczny wytwarzany w wyniku kalcynującego prażenia mieszany tlenku ołowiu, ortoklazu, kaolinu, syenitu nefelinowego i tlenku cynku; imitacja jade
Syntetyczny kamień księżycowy – syntetyczny spinel o właściwościach zbliżonych do kamienia księżycowego; powstaje przez długotrwałe wygrzewanie syntetycznego bezbarwnego spinelu wywołujące jego zmętnienie i zmianę barwy na białą lub niebieskobiałą; produkowany od początku lat 50–tych
Syntetyczny kwarc – syntetyczny dwutlenek krzemu otrzymywany metodą hydrotermalną ze szkła kwarcowego lub kryształu górskiego; metodą tą w ciągu 2–3 tygodni można wychodować kryształy o masie około 1 kg; bezbarwny, zielony, niebieski, żółty (imitacja cytrynu), purpurowy (ametyst), ciemnobrązowy (kwarc zadymiony) a od 1977 roku również zielonawożółty i pomarańczowożółty; produkowany od 1949 roku; na rynku jubilerskim od 1969 roku
Syntetyczny lapis lazuli – probukt sztuczny otrzymywany przez ogrzewanie i prazowanie sodalitu lub nefelinu z innymi minerałami zawierajacymi siarkę; na rynku jubilerskim od 1978 roku
Syntetyczny magnetoplumbit – syntetyczny złożony tlenek Fe, Mn i Pb o wzorze chemicznym 6PbO . 6(Fe2Mn2)O3; krystalizuje w układzie heksagonalnym; czerwony; rysa ciemnobrązowa; silnie magnetyczny; w jubilerstwie niewykorzystywany
Syntetyczny magnetyt – syntetyczny złożony tlenek żalazawo–żelazowy o wzorze FeO . Fe2O3; żalazistoczarny; połysk metaliczny; silnie magnetyczny; w jubilerstwie niewykorzystywany
Syntetyczny ortotytanian cynku – produkt sztuczny pokrewny tytanianowi strontu; czysty jest bezbarwny; domieszka Cr2O3 barwi go na zielono; w jubilerstwie niewykorzystywany
Syntetyczny powelit – syntetyczny wolframiano–molibdenian wapnia o wzorze chemicznym Ca(Mo,W)O4; różowy; produkowany od 1972 roku; w jubilerstwie niestosowany
Syntetyczny rubin – syntetyczny tlenek glinu zabarwiony na czerwono domieszką Cr2O3 rzadziej TiO2;znany od 1869 roku
Syntetyczny rutyl – syntetyczny tlenek tytanu; zwykle czarny, nieprzezroczysty; wygrzewany mo.że być ciemnoniebieski, zielony, żółty, żółtawobiały do prawie bezbarwnego; znany od 1948 roku; imitacja diamentu; na rynek jubilerski wprowadzony pod wieloma nazwami własnymi
Syntetyczny scheelit – syntetyczny wolframian wapnia; zwykle bezbarwny; domieszki pierwiastków ziem rzadkich barwią go na czerwono, ceglastoczerwono, czerwonobrązowo, żółtobrązowo, jasnożólto, zielono lub fioletowo; znany od 1963 roku; imitacja kamieni
Syntetyczny spinel – początkowo jego skład chemiczny odpowiadał składowi spinelu naturalnego; później zaczęto produkować spinele o nieco zmodyfikowanym skladzie przez co ich właściwości fizyczne różnią się nieco od ich naturalnych pierwozworów; zwykle mają wyższą gęstość a przy skrzyżowanych nikolach ujawniaja dobrze widoczną anomalną dwujłomność; czyste syntetyczne spinele są bezbarwne; niewielkie domieszki tlenków Cr, Mn, Co, Ti, V i Cu wywołują w nich zabarwienie niebieskie(imitacja szafiru), jaskrawoniebieskie (imitacja azurytu), zielononiebieskie do niebieskiego (imitacja cyrkonu), bladoniebieskie (imitacja akwamarynu), żółtozielone (imitacja szmaragdu), ciemnozielone (imitacja turmalinu), zielonożółte (imitacja oliwinu); wytwarzane są również kamienie zmianiające barwę w zależności od rodzaju oświetlenia (imitacja aleksandrytu) i termicznie modyfikowane (imitacja kamienia księżycowego); na skalę przemysłowa produkowany od 1925 roku
Syntetyczny szafir – syntetyczny tlenek glinu barwiony domieszką tlenków Ti i Fe; dodatek tlenków Ni, Cr i V daje kamienie o różnych odcieniach barwy; obecnie oprócz niebieskich produkuje się kryształy ciemnoczerwone (imitacja granatów), ciemnożólte (imitacja danburytu), żółte (imitacja topazu), purpurowe (imitacja ametystu), purpurowozielone o zmiennej barwie w zależności od rodzaju oświetlenie (imitacja aleksandrytu) ) oraz wiele innych barwnych odmian występujących na rynku jubilerskim pod własnymi nazwam; od 1948 roku otrzymywane są rónież syntetyczne szfiry gwiaździste i syntetyczne szafitowe kocie oka
Syntetyczny szmaragd – syntetyczny beryl o barwie szmaragdu; znany od 1888 roku; na skalę przemysłową produkowany od 1928 roku
Syntetyczny tantalan potasu (KTN) – produkt sztuczny o wzorze chemiicznym K2(Nb,Ta)O6; bezbarwny; imitacja diamentu; na rynku jubilerskim od 1961 roku
Syntetyczny tlenek itru – probukt sztuczny nie mający odpowiednika w przyrodzie; bezbarwny; imitacja diamentu
Syntetyczny topaz – produkt syntetyczny, najczęściej o barwie niebieskiej produkowany w Rosji; na rynku jubilerskim od lat 60–tych
Syntetyczny turmalin (turmalin syntetyczny) – produkt sztuczny; produkowany od lat 60–tych, uozyskiwane kryształy są jednak zbyt małe aby mogły znaleźć zastosowanie w jubilerstwie
Syntetyczny tytanian baru – produkt sztuczny nie mający odpowiednika w przyrodzie; bezbarwny; imitacja diamentu; na rynku jubilerskim od 1962 roku
Syntetyczny tytanian glinu – produkt sztuczny wytwarzany na niewielką skalę; na rynku jubilerskim od 1975 roku
Syntetyczny tytanian strontu – produkt sztuczny zbliżony o wzorze chemicznym SrTiO3; strukturalnie zbliżony do perowskitu; kruchy, łatwo ulega uszkodzeniu; imitacja diamentu; na dużą skalę wytwarzanyy od 1953 roku; na rynku jubilerskim występuje pod wieloma nazwami własnymi
Syriam – wysokiej jakości almandyn o barwie fioletowej z okolic Syriam (Birma)
Syryjski granat – patrz syriam; nazwa niepoprawna
Syserskit (siserskit, syssertskit) = irydosmin
Syssertskit – patrz syserskit
Szaboit – częściowo przeobrażony enstatyt
Szadłunit-(Mn) - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Fe,Cu)8(Mn,Pb,Cd)S8
Szafir (saphir, sapphire) – odmiana korundu
Szafir Anakie – żółty szafir pozyskiwany w okolicy anakie (Queensland, Australia)
Szafir australijski (1) – ciemnoniebieski szafir o mlecznobiałym jakby zmętnialym polysku; barwą zbliżony do szafirów kaszmirskich
Szafir australijski (2) – zielonawy szafir o wyraźnie zaznaczonych jaśniejszych i ciemniejszych pasach
Szafir bezbarwny – patrz leukoszafir
Szafir birmański – zielonawoniebieska odmiana szafiru
Szafir brazylijski – niebieski topaz lub niebieski turmalin (indygolit); nazwa niepoprawna
Szafir cejloński – zabarwiony plamiście bladoniebieski szafir ze Sri Lanki
Szafir d'eau – cordieryt; nazwa niepoprawna
Szafir Geuda (1) – szafir upstrzony mlecznobiałymi lub żóltymi plamani
Szafir Geuda (2) – żóltawozielony spinel o termicznie modyfikowanej barwie; nazwa niepoprawna
Szafir Girasol – patrz kocie oko szafirowe
Szafir gwiaździsty – nieprzezroczysta niebieska odmiana korundu wykazująca efekt asteryzmu
Szafir Hope – syntetyczny spinel o barwie ciemnoniebieskiej; był efektem podjętej w 1907 roku próby uzyskania syntetycznego szafiru poprzez stopienie tlenku glinowego z tlenkiem kobaltu jako barwnikiem; ponieważ barwa rozkładała się plamiście próbowano ją ujednolicić dodając jako topnika tlenku magnezu; uzyskany produkt nie miał jednak struktury korundu (szafir) lecz strukturę spinelu
Szafir kaszmirski – ciemnoniebieski szafir z Kaszmiru (Indie), o atrakcyjnym mlecznobiałym, jakby zamglonym wyglądzie
Szafir luchs – patrz szafir rysi
Szafir lux = cordieryt; nazwa niepoprawna
Szafir lynch – patrz szafir rysi
Szafir Meru – niebieski tanzanit z góry Meru (Tanzania); nazwa niepoprawna
Szafir Montana – jasnoniebieskie szafiry amerykańskie z większą lub mniejszą ilością igiełkowatych wrostków rutylu w poszczególnych warstwach przyrostowych kryształów
Szafir ogrzewany – szafir lub rubin poddany obróbce cieplnej w celu uzyskania atrakcyjniejszej barwy niebieskiej lub chabrowoniebieskiej; obróbce termicznej poddaje się najczęsciej kamienie bardzo ciemne (np. niebieskoczarne szafiry ze sri Lanki, Birmy i Australii) oraz kamienie plamiste o barwie żółtawej i mlecznożółtawej
Szafir padmaradża – odmiana szafiru o barwie pomarańczowej do czerwonawożóltej
Szafir padparadża – odmiana szafiru o barwie pomarańczowej
Szafir Pailin (pailin – szafir) – jasno do ciemnoniebieskiej odmiana szafiru z Kambodży, którego kryształy są polisyntetycznnie lamelekowo bliźniaczone; po oszlifowaniu kamienie te ukazują biegnące równolegle, podobne do pęknięć, jasne płaszczyzny podziału; podobny wygląd mają szafiry syntetyczne
Szafir purpurowy – korund o barwie ametystu
Szafir różowy – różowoczerwony korund
Szafir rysi (1) – (luchs sappire, szafir luchs, szafir lynch) – niebieski, przezroczysty cordieryt; nazwa niepoprawna
Szafir rysi (2) – ciemno zabarwiona odmiana szafiru; nazwa rzadko stosowana
Szafir scientifique – niebieskie imitacje szafiru; zwykle niebieskie szkło
Szafir spat – cyanit; dawna nazwa, niekiedy jeszcze używana
Szafir syjamski – chabrowoniebieski szafir z Tajlandii
Szafir tanzański (1) – szafir pozyskiwany w dolinie rzeki Umba (Tanzania)
Szafir tanzański (2) – patrz tanzanit; nazwa niepoprawna
Szafir topazowy – żółtawa do żółtej odmiana korundu; nazwa niepoprawna
Szafir uralski – indygolit pozyskiwany na Uralu (Rosja); nazwa niepoprawna
Szafir wodny (1) – patrz pseudoszafir
Szafir wodny (2) – cordieryt; nazwa niepoprawna
Szafir złoty – lapis lazuri z licznymi złotożółtymi wrostkami pirytu; nazwa niepoprawna
Szafir–aleksandryt – syntetyczny korund o właściwościach optycznych aleksandrytu; w zależności od rodzaju oświetlenia zmiana barwę z zielonej w świetle dziennym na winnoczerwoną w oświetleniu sztucznym; nazwa niepoprawna
Szafir–almandyn – ciemnofioletowa odmiana szafiru barwą zbliżona do almandynu; nazwa niepoprawna
Szafir–ametyst – syntetyczny korund o barwie ametystu; nazwa niepoprawna
Szafir–kwarc – gruboziarniste skupienia kwarcu z licznymi ciemnoniebieskimi wrostkami włóknistego krokidolitu ewentualnie igiełkowymi wrostkami dumortierytu lub indygolitu; nazwa niepoprawna
Szafir–kwarc (2) – niebieski chalcedon; nazwa rzadko urzywana, niepoprawna
Szafirowe kocie oko – patrz kocie oko szafirowe
Szafir–spinel – niebieski spinel; nazwa niepoprawna
Szafir–zoisyt – niebieski zoisyt (tanzanit) z Tanzanii; nazwa niepoprawna
Szaniawskit – zbliżony do allmogelu
Szarogłaz (aplogryt) –
Szaskait = smithsonit; dawna nazwa obecnie rzadko spotykana
Szechenyit (szechenylit, szechonyit) = richteryt
Szechenylit – patrz szechenyit
Szechonyit – patrz szechenyit
Szelit = scheelit
Szerl = schörl
Szessylit – patrz chessylit
Sziłkinit – włóknista odmiana muskowitu
Sziszimskit – mieszanina perowskitu, spinelu i magnetytu
Szklane głowy – piękne promieniste skupienia o kulistym kształcie i gładkiej powierzchni; pozyskiwane w Serra de Mutum i Urucum (Mato Grosso, Brazylia)
Szkliwo bazaltowe – szklista odmiana bazaltu zasobna w szkliwo magmowe; zawiera około 50% SiO2; występuje na kontakcie intruzji bazaltowych lub jako wypełnienie bazaltowych pustek; czarne lub brąrowe; rzadko jasnoszare, brązowawoniebieskie i jniebieskozielone; przeświecające do nieprzezroczystego; kruche; przełam muszlowy; szkliwo o barwie niebieskozielonej i brązowej pozyskuje się w pobliżu gorących źródeł rzeki Flinders w północnej części prowincji Queensland (Australia); charakterystyczne dla tego skliwa są liczne barwne cętki, żyłki, kropki i plamki wyraźnie odcinające się na tle szkliwa
Szkliwo impaktowe (szkliwo kraterowe) – szkliwo naturalne powstałe w skutek uderzenia meteorytu w powierzchnię ziemi; znajdowane wokół kraterów meteorytowych; drobnoziarnista masa o ciemnej zwykle czarnej, szarej lub brunatnej barwie; tworzy porowate skupienia mające postać szklanych bomb, utworów soczewkowatych lub żyłek; często spaja okruchy skał podłoża tworząc brekcje; w budowie szkliwa impaktowego dominują szkliste ziarenka złożone z czystego lechatelierytu wielkości od kilku mikronów do kilku milimetrów; zwykle obecne są w nim także drobne wydzielenia coesytu i stiszowitu oraz wrostki nadtopionego kwarcu, baddeleyitu (produkt rozkładu termicznego cyrkonu), magnetytu i rutylu; niekiedy szkliwo zawiera również drobne kuleczki metalicznego żelaza lub pęcherzyki gazu; występuje w Ajn Wabra (Arabia Saudyjska), Henbury (Australia) oraz Meteor Crater (Arizona, Stany Zjednoczone)
Szkliwo kopalne (pitglass, szkło kopalne, szkło piekieł) – naturalne szkliwo barwy brązowej lub ciemnozielonej znajdowane w piaskach złotonośnych Sri Lanki; wyglądem zbliżone do mołdawitu, jednak nie wykazujące typowych dla tego szkliwa pęcherzy i innych inkluzji
Szkliwo kraterowe – patrz szkliwo impaktowe
Szkliwo krzemionkowe – szkliwo powtałe z materiału skalnego stopionego podczas eksplozji nuklearnych; właściwościami zbliżone do fulgurytu i lechatelierytu; białoszare lub zielonkawe; lekko radioaktywne
Szkliwo kwarcowe (diabelskie guzy, piorunowe guzy) – szkliwo naturalne zawierające około 98% SiO2; zwykle zielonawożółte, lekko zmętniałe od licznych niekształtnych pęcherzyków; połysk szklisty; znajdowane na Pustyni Sahara w Libii
Szkliwo naturalne – cialo szkliste bogate w krzemionkę, zwykle pochodenia wulkanicznego; powstaje w skutek szybkiego ochłodzenia magmy np. podczas erupcji wulkanicznych; jego występowanie ograniczone jest do niewielkiego obszaru; charakteryzuje się uporządkowaną strukturą wewnętrzną; wykazuje właściwości pośrednie między ciałem krystalicznym i cieczą; często jest traktowane jako ciecz przechłodzona; sztywne, twarde i kruche; szkliwami naturalnymisą również utwory powstające w strefach objętych metamorfizmem zderzeniowym w warunkach wysokich ciśnień i temperatur; zwykle powstają na skutek uderzeń meteorytów o powierzchnię ziemi
Szklo zielone – szkło krzemionkowo–ołowiowe barwione domieszką tlenku chromu, związków uranu (żółtawozielone), związków żelazawych (niebieskawozielone) i żelazowych (żółtawozielone), związków miedzi (niebieskawozielone),lub tlenku kobaltu, związków antymonu i prazeodymu (żółtozielone); imitacja kamieni o podobnej barwie
Szklo złote – szkło krzemionkowo–ołowiowe barwione domieszką soli srebra, tlenku antymonu, siarczku kadmu, związków żelaza i manganu (bursztynowożólte), trójtlenku uranylu, związków węgla oraz tlenku manganowego, związków siarki i tytanu; imitacja kamieni o podobnej barwi8e
Szkło – produkt powstały w wyniku przechłodzenia stopionej masy szklanej bez krystalizacji składników; bezpostaciowe; brak uporządkowanej struktury zbliża szkło do cieczy, natomiast właściwości mechaniczne (kruchość, sztywność) do cial stałych; dobrze przepuszcza promieniowanie widzialne; jest dobrym izolatorem; wykazuje dobrą wytrzymałość na ściskanie ale słabą na zginanie i rozciąganie
Szkło agatowe – rodzaj szkła mąconego w którym barwmne smugi (brązowe, niebieskie, zielone i żółte) rozchodząc się w różnych kierunkach przypominają żyłkowane marmury; wytworzone poraz pierwszy około 1500 roku
Szkło alabastrowe – szkło białe, mleczne lub opalowe
Szkło aventurynowe – brązowawo błyszczące szkło zawierające rozproszone w swojej masie kryształki miedzi; wytwarzane od początku XVII wieku
Szkło berylowe (1) – szklista masa otrzymywana ze stopienia niskiej jakości beryli lub minerałów berylokrzemianowych
Szkło berylowe (2) – szkło krzemianowo–ołowiowe o barwie szmaragdowozielonej wywołanej domieszką Cr2O3; niekiedy wykorzystywane jako imitacja szmaragdu
Szkło białe – patrz szkło mącone
Szkło brązowe – sodowe szkło krzemionkowe barwione mieszaniną siarki i węgla, mieszaniną tlenków żelaza i manganu, niekiedy związków żelaza lub śladowymi domieszkami uranu
Szkło czarne – nieprzezroczyste szkło ołowiowe z domieszką mieszaniny powstałej ze stopienia ze sobą tlenku cyny, tlenku manganu i hutniczej szklaki; znane od końca XVII wieku; imitacja gagatu
Szkło czerwone (szkło rubinowe) – rodzaj szkła krzemowego lub krzemowo–ołowiowego barwionego na czerwono tlenkiem miedzi, związki złota, zdyspergowane złoto, związki selenu (lekki pomarańczowy odcień), tlenek manganu (fioletowoczerwone) lub tlenek żelaza (brązowoczerwone); znane od końca XVII wieku; imitacja granatów, rubinów, spineli i innych
Szkło czeskie – rodzaj szkła o dużym współczynniku załamania światła; oprócz tlenków krzemu, sodu i wapienia zawiera również tlenki baru i potasu; jest nieco lżejsze od szkła ołowiowego
Szkło Darwina (queenstownit) – naturalne porowate silnie krzemionkowe szkliwo (tektyty) o barwie ciemnoszarej do brunatnej, znacznie jednak jaśniejszj niż w przypadku indochinitów; ma postać kropelek i postrzępionych wrzecionowatych bryłek; zawiera inkluzje lechatelierytu i coesytu, ziarna kwarcu i turmalinu oraz mikroskopijne kuleczki żelaza niklonośnego; występuje w okręgu górniczym Jukes–Darwin w pobliżu Queenstown na zachodnim wybrzeżu Tasmanii
Szkło filigranowe – rodzaj szkła z wtopionymi nitkami szkła mlecznego przy czym nitki te mogą się krzyżować lub bierz do siebie równolegle
Szkło fondi d'oro – szkło warstwowe dekorowane złotem; wytwarzane od III wieku
Szkło kobaltowe – szkło o barwie niebieskiej do fioletowoniebieskiej wywołanej przez domieszkę tlenku kobaltu
Szkło kobiece – dawna nazwa gipsu
Szkło kopalne – patrz szkliwo kopalne
Szkło kryształowe – szkło krzemowo–ołowiowe odznaczające się dużym współczynnikiem załamania światła, pięknym połyskiem i dużą gęstością; znane od XV wieku; imitacja kamieni naturalnych
Szkło kwarcowe – szklista postać krzemionki otrzymywana przez stopienie kryształu gorskiego lub czystych kwarcytów; wyróżnia się szkło kryształowe przezroczyste zawierające 99,5% SiO2 oraz szklo kryształowe qnieprzezroczyste z powodu licznych pęcherzyków gazu zawierające 95,5% SiO2;
Szkło libijskie – patrz szkło Pustyni Libijskiej
Szkło mącone (szkło białe, szkło mleczne, szkło opalowe) – nieprzezroczyste szklo o barwie białej wywołanej domieszką tlenku cyny, fosforanu wapnia lub mączki kostnej; znane od XVI wieku
Szkło meteorytowe (meteorytowe szkło) – patrz szkliwo kraterowe
Szkło millefiori – patrz millefiori
Szkło mleczne – patrz szklo mącone
Szkło niebieskie – szkło krzemionkowo–ołowiowe barwione domieszką tlenku kobaltu lub mieszanina tlenku kobaltu i tlenku manganu (fioletowoniebieskie), niekiedy związkami miedzi (jasnoniebieskie)
Szkło opalowe – patrz szkło mącone
Szkło piekieł – patrz szkliwo kopalne
Szkło pomarańczowe – szkło krzemionkowe lub krzemionkowo–ołowiowe barwione domieszkami związków kadmu lub innymi związkami dającymi żółte i czerwone zabarwienie szkła
Szkło Pustyni Libijskiej (szkło libijskie) – naturalne szkliwo (tektyty); ma postać zaokrąglonych bryłkek o matowych powierzchniach najczęściej barwy jasnożółtej do żółto–zielonej, rzadziej zielonawej brunatnej lub prawie czarnej; zwykle przeźroczyste lub przeświecające; składa się w 98% z lechatelierytu; zawiera mikroskopijne kuliste inkluzje cristobalitu oraz ziarna cyrkonu, baddeleyitu, turmalinu (elbait), rutylu i bardzo rzadko tytanomagnetytu; występuje w rejonie Sand Sea na pograniczu Libi i Egiptu; zalega w powierzchniowych warstwach piasków na głębokości do 1,5 m; wiek szkła Pustyni Libijskiej ocenia się na około 28,5 mln lat;
Szkło rosyjskie – patrz vitrum moscoviticum
Szkło różowe – szkło ołowiowe lub krzemionkowo–ołowiowe barwione domieszką neodymu (liliooworóżowe), selenu lub innych związków dających czerwone zabarwienie szkła; imitacja kamieni o podobnej barwie
Szkło rubinowe – patrz szkło czerwone
Szkło selenowe – powstaje w wyniku podziemnych pożarów; znane z Arizony (Stany Zjednoczone)
Szkło siarkowe – przechłodzona siarka rodzima z wulkanu Sivetoko (Japonia)
Szkło tysiąca kwiatów – patrz millefiori
Szkło z dna Atlantyku – naturalne szkliwo (tektyty lub substancja o zbliżonej genezie); ciemnobrązowa, łatwo łupliwa szklista masa cechująca się wysoką zawartością żelaza; napotkane je na głębokości 4900 metrów w miejscu położonym około 300 kilometrów na wschód od Haiti (współrzędne 19o23'N i 40o53'W)
Szmaragd (emerald, emeraude, smaragd, smeraldo) – odmiana berylu o barwie jasno– do ciemnozielonej
Szmaragd afrykański – zielony fluoryt; nazwa niepoprawna
Szmaragd bastard (szmaragdu błękit) – zielony chryzolit; nazwa niepoprawna
Szmaragd Birona – syntetyczny przezroczysty szmaragd firmy Biron Minerals Pty; zielony do niebieskozielonego; na rynku jubilerskim od 1977 roku; produkowane kamienie maja masę około 100 karatów
Szmaragd brazylijski (1) – szmaragd pozyskiwany w Brazylii
Szmaragd brazylijski (2) – syntetyczny żółtawozielony spinel; nazwa niepoprawna
Szmaragd brazylijski (3) – jasnozielona odmiana turmalinu; nazwa niepoprawna
Szmaragd Brighton – syntetyczne zielone szkło ; imitacja szmaragdu; nazwa niepoprawna
Szmaragd Chathama – syntetyczny niebieskozielony szmaragd firmy Chatham Created Gems; na rynku jubilerskim od 1953 roku; obecnie produkcja firmy zaspokaja 60% ogólnego zapotrzebowania na syntetyczne szmaragdy
Szmaragd Electric – syntetyczne zielone szkło; nazwa niepoprawna
Szmaragd Endura – syntetyczne zielone szkło; nazwa niepoprawna
Szmaragd Eremita – patrz emerald coated beryls
Szmaragd fałszywy – zielony fluoryt; nazwa niepoprawna
Szmaragd Ferros – syntetyczne zielone szkło; nazwa niepoprawna
Szmaragd Gibsonville – zielony kwarc; nazwa niepoprawna
Szmaragd Gilsona – syntetyczny niebieskozielony szmaragd Pierre Gilsona; na rynku jubilerskim od 1963 roku
Szmaragd Hartmana – syntetyczne czerwonawozielone szkło; imitacja szmaragdu; nazwa niepoprawna
Szmaragd Igmerald – syntetyczny szmaragd firmy I.G. Farbenindustrie; produkowany w latach 1936–1944
Szmaragd indyjski – kwarc barwiony na zielono; nazwa niepoprawna
Szmaragd inków = piryt; nazwa niepoprawna
Szmaragd kanapkowy (szmaragd sandwich) – szmaragd Lechleitnera; wprowadzony do obiegu w 1964 roku
Szmaragd kongijski = dioptaz; nazwa niepoprawna
Szmaragd Kyocera – syntetyczny zielony szmaragd firmy Kyoto Ceramic Co; na rynku jubilerskim od 1975 roku
Szmaragd Lechleitnera (emerald coated beryls, szmaragd Eremita, szmaragd kanapkowy, szmaragd sandwich) – syntetyczny szmaragd J Lechleitnera; zielony, żółtawozielony lub niebieskawozielony; produkowany w dwóch rodzajach wprowadzonych na rynek jubilerski pod nazwami szmaragd Eremita i szmaragd kanapkowy
Szmaragd Lennix (symerald) – syntetyczny ciemnozielony szmaragd firmy De Beers Consolidated Mines Ltd.; na rynku jubilerskim od końca lat 70–tych; produkowane kamienie mają masę około 40 karatów
Szmaragd Linde – syntetyczny szmaragd firmy Linde Air Products Co; na niewielką skalę produkowany w latach 1965–1975; wprowadzony do obiegu pod nazwą symerald
Szmaragd litowy – patrz hiddenit
Szmaragd matrix (1) – szmaragdowy materiał pozyskiwany z albitytów w kopalni Crabtree w pobliżu Little Switzerland a ostatnio również z kopalni Ellis i Rist w pobliżu Hiddenit (Karolina Północna, Stany Zjednoczone)
Szmaragd matrix (2) – zielony fluoryt; nazwa niepoprawna
Szmaragd Medina – zielone szkło; nazwa niepoprawna
Szmaragd meksykański – zielony tytanit z San Quintin (Meksyk); nazwa niepoprawna
Szmaragd miedziowy – szmaragdowozielony dioptaz lub zielony euchroit; nazwa niepoprawna
Szmaragd nocny – patrz night emerald
Szmaragd orientalny – ciemnozielona odmiana korundu; nazwa niepoprawna
Szmaragd płaszczowy – patrz emerita
Szmaragd południowoafrykański – szmaragdowozielony fluoryt z okolic Pforte w pobliżu Otjiwarongo (Namibia); nazwa niepoprawna
Szmaragd Pool – syntetyczny szmaragd firmy Excaliber Holdings Ltd; żółtawozielony do niebieskawozielonego; na rynku jubilerskim od 1979 roku
Szmaragd przylądkowy = prehnit; nazwa niepoprawna
Szmaragd Regency (Regency Emerald) – syntetyczny niebieskawozielony szmaragd firmy Vacuum Ventures of Promoton Lakes; na rynku jubilerskim od 1981 roku
Szmaragd sandwich – patrz szmaragd kanapkowy
Szmaragd scytyjski – patrz smaragdus
Szmaragd syberyjski – zielona odmiana turmalinu; nazwa niepoprawna
Szmaragd trapiche (trapiche emerald) – szmaragdy o specyficznej budowie pozyskiwane od 1962 roku w okręgach Chivor i Muzo w Kolumbii; występuje w formie heksagonalnych słupów, które w przekroju poprzecznym wykazują mały heksagonalny rdzeń barwy ciemnozielonej (okazy z Chivor) lub czarnej (okazy z Muzo) od którego odchodzi promieniście sześć słupów płaskich o podobnej barwie; przestrzeń między słupami wypełnia bezbarwna, gruboziarnista materia berylowa; znany również z kopalni Pena Blanca (Kolumbia) i Santa Terezinha de Goias (Brazylia)
Szmaragd uralski – patrz demantoid; nazwa niepoprawna
Szmaragd wieczorny – patrz night emerald
Szmaragd zachodni – zielone odmiany korundu; nazwa niepoprawna
Szmaragd Zerfassa – syntetyczny szmaragd firmy produkowany metodą W. Zerfassa; zielony z lekkim niebieskawym odcieniem; na rynku jubilerskim od 1965 roku
Szmaragd–malachit – zielony diopsyd; nazwa niepoprawna
Szmaragdu błękit – patrz szmaragd bastard
Szmaragdu matka – zrosty szmaragdu z kwarcem i skaleniami
Szmergel – drobnoziarnisty proszek korundowy; wykorzystywany do szlifowania i polerowania
Szomolnokit-(Mg) - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Fe,Mg)[SO4] . H2O
Szorsuit – zapewne mieszanina pickeringitu i halotrichitu
Szpak – skupienia równolegle ułożonych igiełkowych osobników minerałów kruchych, np. halitu, gipsu, wypełniające szczeliny w solach kamiennych
Szpak gipsowy –włoknista odmiana gipsu; wypełnia szczeliny wśród skał osadowych
Szpat – patrz spat
Sztrokayit – wątpliwy
Sztuczny krzemień – patrz kwarc ognisty
Szubnikowit – niedokładnie zdefiniowany uwodniony chloroarsenian Cu,Ca i K
Szylkret – płytki rogowe okrywające pancerz kostny żółwia szylkretowego z gatunku Eretmochelys imbricata żyjącego w morzach strefy tropikalnej na archipelagu Moluki (Sulawesi); rzadko u wybrzerzy Indii Zachodnich i Brazylii; żółty silnie upstrzony brązowymi plamami
Śmietana hematytowa, pylasta odmiana hematytu barwy wiśniowo– czerwonej
Śnieżna kulka – patrz Snow ball
JESTEŚ
GOŚCIEM