Lista synonimów

według stanu na dzień 31.01.2003 roku

Litera Z

Listy sporządzono we współpracy z mgr Łukaszem Kruszewskim z Wydziału Geologii Uniwersytetu Warszawskiego.

Zaba gem – syntetyczny bezbarwny rutyl

Zabargad – antyczna nazwa szmaragdu

Zabeltitzer diamant – patrz diament saksoński

Zadymiony topaz – patrz kwarc zadymiony; nazwa niepoprawna

Zahlperlen – nazwa sprzedawanych na sztuki jubilerkich pereł o masie powyżej czterech karatów

Zahnit – syntetyczny tytanian strontu; imitacja diamentu

Zahnturkis – patrz turkus kostny

Zakharovit = zacharovit

Zalesiit – patrz agardyt–(Ca)

Zamboninit (1) = milleryt

Zamboninit (2) – mieszanina fluorytu i sellaitu

Zarafina – niebieski spinel albo niebieski chalcedon

Zeagonit = gismondyt

Zeasyt – zopalizowane drewno

Zebra gem – syntetyczny rutyl

Zebra jaspis – patrz jaspis zebra

Zebra stone – patrz kamień zebra

Zedebassyt – odmiana saponitu

Zefrass–szmaragd – syntetyczny szmaragd; na rynku jubilerskim od 1903 roku

Zeiringit (zeyringit) – odmiana aragonitu o barwie turkusowej wywołanej domieszkami aurichalcytu; występuje w Oberzeiring (Tyrol, Austria)

Zemech – antyczna nazwa lazurytu

Zemkoryt – patrz neyereit

Zenithit – syntetyczny tytanian strontu; imitacja diamentu

Zeolity – grupa glinokrzemiamów przestrzennych; szczególną cechą zeolitów jest ujawniająca się w trakcie ogrzewania ich do temperatury 400⁰C zdolność oddawania wody w sposób ciągły bez zmiany kształtu kryształu lub ziarna i przyjmowania jej z powrotem podczas ochładzania w wilgotnym środowisku (woda zeolitowa); jest to następstwem obecności pustych kanalików w ich strukturach, w które mogą wnikać drobiny wody lub odpowiedniej wielkości drobiny substancji organicznych;,ożna też wprowadzić w nie atomy pierwiastków i nadawać im w ten sposób cechy nośników katalizatorów, a także wykożystywać je jako sila molekularne do selekcjonowania cieczy orgamicznych; zeolity powstają w strefie objętej procesami hydrotermalnymi i w strefie hipergenicznej; na obszarach ich masowego występowania, np. w Japonni czy Nowej Zelandii, można dostrzec strefowy rozwój zeolityzacji starszych skał zróżnicowany w zależności od temperatury w jakiej przebiegał ten proces; niekiedy tworzą paragenezy z epidotem, prehnitem i pumpellyitami; zeolity są surowcami mineralnymi wykorzystywanymi w szerokim zakresie nowoczesnych technologii, np. do oczyszczania wody; jako nośnik detergentów i katalizatorów, sita molekularne, przy pozyskiwaniu metali metodami biochemicznymi; w skali przemysłowej jest wytwarzany szeroki asortyment zeolitów syntetycznych określanych symbolami i nazwami prawnie zastrzeżonymi

Zeolity płytkowe – np. heulandyt; nazwa zdyskredytowana

Zeolity włókniste – np. natrolit; nazwa zdyskredytowana

Zeophyllit = zeofyllit

Zepharovichit = wavellit

Zermattyt = antygoryt; wzorzysty serpentyn z okolic Zermatt (Szwajcaria)

Zeugit = whitlockit

Zeuksyt – patrz zeuxit

Zeuxit (zeuksyt) – zielony turmalin brazylijski występujący w postaci igiełkowych skupień

Zeyringit – patrz zeiringit

Zharchikhit = żarczichit

Zhemchuzhnikovit = żemczużnikovit

Zielony John – zbite skupienia zielonego fluorytu; od czasów antycznych pozyskiwany w licznych kopalniach rud ołowiu rozmieszczonych na obszarze hrabstwa Derby w Anglii; wykorzystywany w rzeźbiarstwie i jako kamień ozdobny

Ziemia chryzoprazowa –zapewne identyczna z pimelitem; opisana ze wzgórza Siodlaste przy drodze ze Szklar do Ząbkowic Śląskich

Ziguelin – mieszanina chalkopiritu, kuprytu, limonitu i cynobru

Ziguelin – odmiana kuprytu

Zillerthyt – patrz zilleryt

Zilleryt (zillerthyt) = aktynolit

Zinalsyt – minerł ilasty zasobny w Zn;być może odmiana sauconitu lub moresnetytu

Zinaluminit – patrz cynkaluminit

Zinc = cynk rodzimy

Zincaragonit – patrz nicholsonit

Zincblenda – patrz blenda cynkowa

Zinccopiapit - substancja mineralna o wzorze chemicznym (Zn,Fe,Mg)Fe[OH|(SO₄)₃]₂ ^. 18H₂O. Skrajny człon cynkowy grupy copiapitów

Zincdibraunit – cynkdibraunit

Zincferroheksahydryt = bianchit

Zincheksahydryt – hipotetyczny ZnSO₄ ^. 6H₂O

Zincit - cynkit

Zinclavendulan – lavendulan cynkowy

Zinclavendulan – lavendulan cynkowy, NaCa(Zn,Cu)₅(AsO₄)₄Cl ^. 4–5H₂O

Zincmanganese–cummingtonit – patrz zinctirodyt

Zinc–mangano–cumminonit – patrz zinctirodyt

Zincmelanterit – melanteryt cynkowy, (Zn,Cu,Fe²⁺)SO₄ ^. 7H₂O

Zincmika = hendricksyt

Zincnontronit – nontronit cynkowy

Zincobotryogen – botryogen cynkowy

Zinconine = hydrocynkit

Zincorosasyt – patrz zincrosasyt

Zincosit = zinkosyt

Zincrockbridgeit – rockbridgeit cynkowy zawierający około 5% ZnO

Zincrodochrosyt – rodochrosyt cynkowy zawierający 31% ZnO

Zincrosasyt (zincorosasyt) – odmiana rosasytu zawierająca więcej Zn niż Cu (6)

Zincstottyt – stottyt cynkowy

Zinctirodyt (zincmanganese–cummingtonit, zinc–mangano–cumminonit) – tirodit cynkowy

Zincvredenburgit – patrz vredenburgit cynkowy

Zinczippeit – zippeit cynkowy, Zn₂(UO₂)₆(SO₄)₃(OH)10–16H₂O

Zinkałunit – widmo w podczerwieni wskazuje podobieństwo do ałunitu a mikrosonda wykazuje znaczną zawartość Zn

Zinkblende = sfaleryt

Zinkenit = zinckenit

Zinkfahlerz – patrz fredricyt

Zinkglaserz = hemimorfit

Zinkkieselerz = hemimorfit

Zinkspat = smithsonit

Zinn – patrz tin

Zinnober – patrz cinnabar

Zinnobermatrix – czerwony kwarc zabarwiony licznymi wpryśnięciami cynobru

Zinnstein – patrz cassiterit

Zinnwaldit – mieszanina

Zircolit – patrz cyrkolit

Zirkon = cyrkon

Zirconia – syntetyczny tlenek cyrkonu

Zirconia–cubic – patrz cyrkonia

Zirconiumoxid – patrz cyrkonia

Zirconoid – zmetamiktyzowany cyrkon, często zawiera znaczną domieszkę SiO₂ i innych

Zirconolit = zirkelit

Zircon–spinel – syntetyczny bladoniebieski spinel

Zircophyllit = zircofyllit

Zirfesyt (zirsyt) – (ZrO₂,Fe₂O₃)SiO₂ ^. nH₂O, produkt wietrzenia eudialitu

Zirkit – mieszanina cyrkonu i baddeleyitu zawierająca 73–97% ZrO_2; ruda Zr

Zirlit = gibbsyt

Zirsyt – patrz zirfesyt

Złocista mika – patrz kocie złoto

Zöblitzyt – odmiana serpentynu

Zodyt – tellurobismutyt antymonowy

Zoesyt – chalcedon ze skamielin

Zoisyt manganowy – patrz thulit

Zoisyt niebieski – patrz tanzanit

Zoisyt z rubinem – patrz anyolit

Zoisyt–szafir – patrz tanzanit; nazwa niepoprawna

Zomit – czert lub jaspis z Arizony (Stany Zjednoczone)

Zonochloryt – pumpellyit o różnych odcieniach barwy zielonej, z wyraźnie ciemniejszymi pasmami

Zorgit (glasbachit) – mieszanina clausthalitu, umangitu i innych

Zvyagintsevit = zvjagincevit

Zugshunstit-(Ce) = zugszunstyt-(Ce)

Zumrrud – antyczna nazwa jasnozielonej odmiany szmaragdu

Zurlit – odmiana melilitu

Zvyagintsevit = zwjagincewit

Zygadit = albit

Zylonit – celulozowe tworzywo sztuczne wykorzystywane jako imitacja kamieni ozdobnych

Żad – patrz jadeit

Żadeit = jadeit

Żel kalcytu – żelopodobna substancja o wzorze Ca CO₃; pojawia się w strefie hipergenicznej

Żelaziak brunatny – różnego rodzaju limonitowerudy żelaza

Żelaziak czerwony – zbity, skrytokrystaliczny hematyt; ruda żelaza

Żelaziak ilasty – patrz syderyt ilasty

Żelaziak magnetyczny – ruda magnetytowa

Żelaziak tytanowy = ilmenit

Żelaziak węglowy – żelaziak ilasty występujący w złożach węgla kamiennego

Żelazo belkowe = kamacyt

Żelazo meteorytowe (agramit, arvait, bendegit, burlingtonit, caillit, carltonit, catarinit, coahuilit, madocyt, nelsonit) – żelazo niklonośne z meteorytów – obecne jest w większości meteorytów, z wyjątkiem chondrytów węglistych i niektórych achondrytów; jest ono głównym składnikiem meteorytów żelaznych, w których występuje jako ubogi w Ni kamacyt zawierający do 7,5% Ni i zasobny w Ni taenit zawierający 8–55% Ni; w oktaedrytach będących najliczniejsza grupą meteorytów żelaznych kamacyt wykształcony jest w postaci belek (tzw. żelazo belkowe) a taenie jako cienkie lamele (tzw. żelazo wstęgowe); układają się one równolegle do ścian ośmiościanu (oktaedru) stąd wywodzi się nazwa tej grupy meteorytów; tego typu zrosty o wspólnej orientacji można ujawnić po wytrawieniuw kwasie azotowym uprzednio wypolerowanych powierzchni meteorytów żelaznych; struktury wytrawień noszą nazwę figur Widmanstättena

Żelazo rodzime - substancja mineralna o wzorze chemicznym α-Fe

Żelazo telluryczne – żelazo rodzime pochodzenia ziemskiego; występuję w dwóch formach polimorficznych: α–Fe i γ–Fe; żelazo–α ma strukturę równoległościanu regularnegowewnętrznie centrowanego; żelazo–γ trwałe w temperaturze powyżej 960⁰C podobnie jak nikiel rodzimy ma strukturę regularną centrowaną; w wyższych temperaturach możliwe są zatem izomorficzne roztwory stałe Fe–Nijest ono wskładnik zasadowych skał wylewnych, np. bazaltów; jego duże ilości występują w bazaltach wyspy Disco (Grenlandia), z których były wydobywane niemal do końca XIX wieku i przekuwane bez topienia; napotkano rodzimki o ciężaże sięgającym 20 ton; w małych ilościach jest dość pospolitym składnikiem wielu skał magmowych; znane ze skał osadowych, np. karbonu Missouri i Clinton Country (Stany zjednoczone) oraz łupków prowincji Nowy Brunszwik (Kanada)

Żelazo wstęgowe = taenit

Żelazonikiel – niedokładnie zdefiniowany

Żemczużnikowit (zhemchuzhnikovit) – odmiana stepanowitu; tetragonalny (6)

Żmijowiec (wężowiec) – żółtozielony serpentynit o plamistym ułożeniu barw, przypominającym skórę węża

JESTEŚ    GOŚCIEM