Gęstość minerałów

            Gęstość zwana dawniej ciężarem właściwym jest pojęciem względnym. Wyraża się ją w  gramach na centymetr sześcienny objętości, w skrócie [g/cm³]. Gęstość jest bardzo ważną cechą diagnostyczną każdej substancji. W przypadku minerałów nie jest ona stała i w zależności od jego składu chemicznego, domieszek innych pierwiastków i inkluzji oraz  porowatości waha się w pewnych granicach. Wpływ na jej wartość ma również forma w jakiej występuje minerał. Zwykle najwyższą gęstość mają pojedyncze, pozbawione wad i wrostków kryształy. W innych formach występowania minerału (np. skupieniach krystalicznych, ziarnistych, zbitych itp.) jest ona nieco niższa. Gęstość minerału zależy również od przestrzennego ułożenia atomów w strukturze kryształu. Na przykład gęstość aragonitu wynosi 2,94 g/cm³ a identycznego z nim pod względem składu chemicznego kalcytu zaledwie 2,6-2,8 g/cm³. Z kolei piryt o gęstości 5,0-5,2 g/cm³ i markasytem o gęstości 4,8-4,9 g/cm³ są polimorfami dwusiarczku żelaza o wzorze chemicznym FeS₂. W praktyce geologicznej wyróżniamy trzy rodzaje gęstości:

- gęstość względna - wskazuje  ile razy dany minerał jest cięższy lub lżejszy od wody o tej samej objętości w temperaturze 20⁰C
- gęstość właściwa - określa stosunek wagi danego minerału do jego objętości.
- gęstość pozorna (ciężar objętościowy) - wyraża stosunek masy danego minerału do jego objętości wraz z zawartymi w nim porami (pustkami). Jest wyrażana w [G/cm³].

Różnica między gęstością bezwzględną a gęstością pozorną jest miarą porowatości minerału. W zależności od wartości gęstości rozróżniamy:

- minerały bardzo lekkie o gęstości poniżej 2 g/cm³ np. boraks rodzimy, karnalit i lód,
- minerały lekkie o gęstości 2-4 g/cm³ np. gips, kalcyt, kwarc, muskowit, skalenie i skaleniowce.
- minerały średnio ciężkie o gęstości 4-6 g/cm³ np. antymonit, baryt i sfaleryt.
- minerały ciężkie o gęstości 6-10 g/cm³ np. galena, kasyteryt i żelazo rodzime
- minerały bardzo ciężkie o gęstości powyżej 10 g/cm³ np. rtęć rodzima, srebro rodzime, złoto rodzime i platynowce.

            W nauce i praktyce górniczej wszystkie minerały o gęstości powyżej 2,9 g/cm³ uważa się za ciężkie. Można je już  próbować oddzielać od minerałów lekkich metodą szlichową (płukanie w wodzie w specjalnych misach).

JESTEŚ    GOŚCIEM