Rysa minerałów

            Rysa a ściślej mówiąc barwa sproszkowanego minerału jest jedną z najważniejszych cech rozpoznawczych. Niektóre minerały zawdzięczają jej nawet swą nazwę, np. hematyt (z greckiego haima = krew), krokoit (z greckiego krokos = krokus) czy ksantokon (z greckiego xanthos = żółty i konis = proszek). Badając rysę szybko można ustalić czy mamy do czynienia z minerałem barwnym czy tylko zabarwionym. Jest to szczególnie użyteczne przy identyfikacji okazów nieprzezroczystych lub przeświecających o nasyconych barwach. Rysa minerałów barwnych jest także barwna ale zwykle nieco jaśniejsza (rzadko obserwuje się sytuację odwrotną). W przypadku okazów o połysku metalicznym może być jednak zupełnie inna. Na przykład spiżowo-złoty piryt daje rysę zielonkawoczarną, stalowoszary hematyt - wiśniową, srebrzysto-szara galena - czarną a czarny kasyteryt - białą. Barwa rysy zależy również od tego, czy badany minerał ma formę kryształu, czy występuje w skupieniach zbitych lub ziemistych. Okazy zabarwione dają zwykle rysę białą (np. różne barwne odmiany kwarcu), jasnoszarą lub lekko zabarwioną przy czym intensywność tego zabarwienia zależy od ilości i rodzaju pigmentu. Minerały bezbarwne i białe zawsze dają rysę białą więc ich badanie jest niecelowe.

            Rysę badamy pocierając minerałem po nie szkliwionej powierzchni białej płytki porcelanowej (twardość 6-6,5). W przypadku gdy twardość minerału przekracza 6 potrzebny do badania proszek można otrzymać rozcierając jego próbkę w moździerzu agatowym (twardość 7) lub zarysowując go ostrzem stali nierdzewnej (twardość około 7,5) a dopiero potem przenosząc na płytkę porcelanową. W przypadku minerałów o barwie metalicznej dla lepszego kontrastu można stosować płytkę z czarnego lidytu (twardość około 6,5). Barwę rysy należy badać na świeżych pozbawionych wrostków krawędziach. Porysowaną powierzchnię płytki można po badaniu oczyścić gumką do ścierania ołówka.

JESTEŚ    GOŚCIEM