Zdzisław Czeszejko-Sochacki

SŁOWNIK BIOGRAFICZNY ADWOKATÓW POLSKICH

(fragment)

 

TEKST

Marian Borzęcki (1889~1940), ur. 7.09.1889 w Suwałkach jako syn Bolesława i Marii z Rakowskich. Studiował na Wydziale Prawa Uniwersytetu w Petersburgu (pod. kierunkiem Leona Petrażyckiego). W latach 1913-1916 był prezesem Polskiej Kasy Studenckiej i kierownikiem sekcji dramatycznej Domu Polskiego „Ognisko”.
Po powrocie do Warszawy w 1918 brał udział w formowaniu Milicji Obywatelskiej, a w 1919 roku został mianowany inspektorem policji w Warszawie i delegowany jako łącznik do wojskowej misji brytyjskiej, przebywającej w Polsce w latach 1919-1920. W okresie od października 1921 roku do grudnia 1922 roku pełnił funkcje komisarza Rządu na m.st. Warszawę, a od 1923 do 1926 roku - komendanta głównego Policji Państwowej. W okresie zamachu majowego opowiedział się po stronie prezydenta i rządu przez co był przejściowo aresztowany.
W czerwcu 1927 roku został wybrany przez Radę Miejską na wiceprezydenta m.st. Warszawy i pełnił tę funkcję do lutego 1934 roku.
W 1927 został wpisany na listę adwokatów. Występował w szeregu poważnych procesów, zarówno cywilnych jak i karnych, wyróżniając się gruntowną wiedzą i nieprzeciętną inteligencją. Wchodził w skład prezydium Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w Warszawie i przewodniczył na Walnym Zgromadzeniu. Był wykładowcą i egzaminatorem aplikantów adwokackich. Publikował artykuły w „Gazecie Administracji”, „Samorządzie Miejskim” i „Kurierze Warszawskim”. Odznaczony Krzyżem Walecznych z mieczami oraz Orderem Odrodzenia Polski III klasy.
Od lat dwudziestych brał czynny udział w działalności Związku Ludowo-Narodowego a następnie Stronnictwa Narodowego. W czerwcu 1928 wchodził w skład komisji organizacyjnej Stronnictwa Narodowego. W latach 1928-1930 był prezesem Zarządu Stołecznego a w latach 1928-1935 członkiem Rady Naczelnej Stronnictwa Narodowego.
W lutym 1935 wystąpił ze Stronnictwa Narodowego i w maju 1935 zwrócił się do Ignacego Paderewskiego z postulatem wydania orędzia do narodu w sprawie zmiany dotychczasowej polityki wewnętrznej i zewnętrznej oraz utworzenia rządu konsolidacji narodowej. Od powstania Frontu Morges w lutym 1936 bierze aktywny udział w jego pracach, pozostając w ścisłych kontaktach z generałem Sikorskim, prof. Kotem, gen. Modelskim i prof. Strońskim.
We wrześniu 1939 prezydent Starzyński powierzył mu funkcję delegata Komisarza Cywilnego dla starostwa grodzkiego Warszawa-Śródmieście i przewodniczącego komisji rewizyjnej Straży Obywatelskiej m.st. Warszawy. Był także członkiem Komitetu Obywatelskiego przy dowództwie „Armii Warszawa”.
Generał Sikorski, przed wyjazdem z Polski we wrześniu 1939, zwrócił się do zaufanych mu osób (w tym również do Mariana Borzęckiego), aby byli jego reprezentantami w kraju. W październiku 1939 Borzęcki rozpoczął działalność konspiracyjną w ośrodku kierowanym przez inż. Ryszarda Swiętochowskiego. W dniu 17 X 1939 Borzęcki otrzymał za pośrednictwem kuriera pierwszą korespondencję od generała Sikorskiego. Na jego też ręce przekazywana była część dotacji rządowych przeznaczonych na finansowanie działalności konspiracyjnej stronnictw politycznych i organizacji wojskowych. Opinii u Borzęckiego zasięgały wtedy zarówno osoby udające się do Paryża, jak i kurierzy oraz emisariusze rządowi przybywający do Warszawy. Generał Sikorski zamierzał sprowadzić Borzęckiego do Paryża, jednakże spotkał się z odmową, gdyż Borzęcki uważał pracę w kraju za najważniejszą. W maju 1940 kurier przekazał sugestię rządu w sprawie powierzenia Świętochowskiemu lub Borzęckiemu stanowiska Delegata Rządu na Kraj, jednakże nastąpiło to już po aresztowaniu obu tych działaczy przez hitlerowców.
Na przełomie 1939/1940 Borzęcki współdziałał w organizowaniu wyjazdu do Paryża żony generała Sikorskiego Heleny i córki Zofii Leśniowskiej oraz przekazał na Zachód dokładny raport o zbrodni wawerskiej wraz z fotografiami.
W dniu 30 III 1940 Borzęcki został aresztowany i przez cały miesiąc kwiecień był więziony na Pawiaku. Był tam przesłuchiwany i katowany przez gestapo, jednakże nie wydał nikogo ze swych współpracowników. W dniu 3.05.1940 został wywieziony do obozu koncentracyjnego w Sachsenhausen, a następnie przewieziony do Mauthausen-Gusen, gdzie został zamordowany w dniu 30.06.1940. Pełnione przez Borzęckiego czynności w okresie okupacji w okresie od października 1939 do marca 1940 należy określić jako funkcje męża zaufania Rządu na obszarze okupowanej Polski w rozumieniu uchwały Komitetu Ministrów dla spraw Kraju z dnia 21.09.1939, wprowadzającej „Instrukcję nr 1 dla mężów zaufania”.
Źródła: Pierwszy Delegat Rządu na Kraj śp. Marian Borzęcki. Gazeta Ludowa 1946, nr 249, (autorem notatki był ks. A. Wyrębowski, były poseł); Potrzobowski K. - Adwokat Marian Borzęki. Szkice z dziejów adwokatury, seria III. W. 1963, s. 93-108 oraz cytowane w tej pracy monografie historyczne i inne źródła, a mianowicie: Łyczywek R. - Zarys historii adwokatury polskiej. W. 1978; Spustek I. - Polacy w Piotrogrodzie 1914-1917. W. 1966; Drozdowski M. - Warszawiacy i ich miasto w latach Drugiej Rzeczypospolitej. W. 1973; Charlemagne H. - Wydarzenia majowe 1926. Stolica 1971, nr 20; Lentz K - Pod wozem i na wozie. Polityka 1962, nr 15; Ajnenkiel A. - Polska po przewrocie majowym. W. 1960; Zawadzki J. - Dziesięć lat samorządu w odrodzonej Police. Kronika Warszawy 1929, nr 3; Szczypkowski A. - Od Piotra Drzewieckiego do Stefana Starzyńskiego. Wrocław 1968; Glaser S. - Urywki wspomnień. Londyn 1974; Terej J. J. - Idee, mity, realia. Szkice do dziejów Narodowej Demokracji. W. 1971; Terej J. J. - Rzeczywistość i polityka (...). W. 1979; Historia Polityki (dzieło zbiorowe). W. 1978, T. IV, cz. III; Archiwum Akt Nowych; Archiwum Paderewskiego, sygn. 411, 4471; Przybylski H. - Front Morges w okresie II Rzeczypospolitej. W. 1972; Micewski A. - Z geografii politycznej II Rzeczypospolitej. Kraków 1964; Drozdowski M. M. - Stefan Starzyński, prezydent Warszawy. W. 1976; Cywilna obrona Warszawy (dzieło zbiorowe). W. 1964; Bartoszewski W. - 1159 dni Warszawy, Kraków 1974; Duraczyński E. - Kontrowersje i konflikty 1939-1941. W. 1979; Duraczyński E. - Stosunki w kierownictwie podziemia londyńskiego (1939-1943). W. 1966; Encyklopedia PWN. W. 1972; Encyklopedia Warszawy. - W. 1975; Terej J. J. - Na rozstajach dróg. Ze studiów nad obliczem i modelem Armii Krajowej. W. 1960; Terlecki O. - Generał Sikorski. Kraków 1961; Drozdowskl M. M. - Ignacy Jan Paderewski (...). W. 1979; Szwajgiert B. - Podziemne formacje zbrojne Obozu Narodowego w latach 1939-1945. Wojskowy Przegląd Historyczny 1961, nr 1; Wapiński R. - Władysław Sikorski. W. 1978; Garliński J. - Między Londynem a Warszawą. Londyn 1906; Buczek R. - Tragedia Ryszarda Świętochowskiego. Zeszyty Historyczne nr 25. Paryż 1973; Pobóg-Malinowski W. - Najnowsza historia polityczna Polski. T. III. Londyn 1960; Korboński S. - W imieniu Rzeczypospolitej. Londyn 1964; Kukiel. M. - Generał Sikorski. Londyn 1961; Grot L. - Marszałek Polski Michał Żymierski. Wojskowy Przegląd Historyczny 1960, nr 3; Bartoszewski W. - Warszawski pierścień śmierci. W. 1970; Landau L. - Kronika 1at wojny i okupacji. W. 1962; Informacje syna Lecha Borzęckiego;

 

ŹRÓDŁA

Czeszejko-Sochacki Zdzisław, Słownik biograficzny adwokatów polskich. 1980, T. II, A-G. Warszawa. (1988). Fragment.

 

 

Jeżeli chcesz szybko przejść do nadrzędnej strony kliknij poniższy interaktywny przycisk.

 

UWAGA!!! Jeżeli wykryjecie jakieś niezauważone przeze mnie błędy proszę o informację. Za wszelkie konstruktywne uwagi z góry serdecznie dziękuję.

JESTEŚ    GOŚCIEM

W SUMIE OD ZAŁOŻENIA WITRYNY W 2005 ROKU ODWIEDZONO JĄ
JUŻ   RAZY