Ofiary cywilne II Wojny Światowej

W dniu 20 listopada1943 roku, około godziny 11³⁰ w pobliżu toru kolejki Na Ługach (przedmieście Otwocka) hitlerowcy rozstrzelali 20 więźniów Pawiaka. Jedną z ofiar był Wojciech Borzęcki. Urzędowy komunikat o tej egzekucji który ukazał się w dniu 23 listopada 1943 roku brzmiał następująco:

OBWIESZCZENIE Przez sąd doraźny Policji Bezpieczeństwa zostali w dniu 19.XI.1943 r. z powodu posiadania broni i udziału w zabronionych organizacjach na podstawie 1 i 2 zarządzenia o zwalczaniu wykroczeń przeciw dziełu odbudowy w Gener. Gubernatorstwie z dn. 23.11.1942 r. skazani na karę śmierci:
	1. Urbański Stanisław	ur. 8.5.15	11. Przybysz Jan	ur. 16.10.19
	2. Milej Antoni	" 22.2.99	12. Wasilewski Józef	" 18.3.25
	3. Królikowski Piotr	" 9.12.05	13. Borzęcki Wojciech	" 23.2.21
	4. Gromadka Stanisław	" 12.2.16	14. Wojnowicz Zbigniew	" 16.10.22
	5. Kanarek Jan	" 24.3.24	15. Jasiński Jerzy	" 28.9.23
	6. Binkowski Antoni	" 30.9.17	16. Wiecki Piotr	" 29.6.18
	7. Kowalski Władysław	" 1.5.15	17. Janik Marian	" 4.7.22
	8. Kowalski Władysław	" 30.5.22	18. Kowalski Józef	" 7.2.90
	9. Milej Stanisław	" 4.9.24	19. Biłat Eustachiusz	" 14.4.12
	10. Łuczak Jan	" 20.5.1900	20. Bedyk Franciszek	" 23.10.99
Ponieważ przy dwóch niecnych napadach w dn. 10.XI.1943 r. w Józefowie i w dn. 18.XI.1943 r. przed domem żołnierza w Otwocku 1 żołnierz niemiecki i 1 starszy sierżant żandarmerii niemieckiej zostali zabici, a 3-ej żołnierze niemieccy i urzędnicy żandarmerii zostali ciężko zranieni, kazałem wszystkie wyżej wymienione osoby w dniu 20.XI.1943 r. w Otwocku publicznie rozstrzelać. DOWÓDCA SS I POLICJI NA DYSTRYKT WARSZAWSKI Warszawa, dn. 23 listopada 1943 r.

W dniu 22.09.1942 roku odjechał z Warszawy do obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu transport 107 więźniów. Na liście przeznaczonych do wywiezienia widniał Lucjan Borzęcki, więzień Pawiaka. Tego samego dnia transport dotarł do celu jednak w obozie oświęcimskim zarejestrowano tylko 74 nowych więźniów (w tym Lucjana) pod numerami obozowymi 64779-64853.

W dniu 28.04.1943 roku odjechał z Warszawy do obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu transport 400 mężczyzn i 107 kobiet. Na liście przeznaczonych do wywiezienia widniała Janina Borzęcka.

W początku czerwca 1943 roku powstanie żydowskie w Getcie Warszawskim dogorywało. Hitlerowcy już od miesiąca prowadzili tu bezwzględną pacyfikację stosując taktykę spalonej ziemi. Postępujące wyniszczenie dzielnicy żydowskiej spowodowane wypaleniem do piwnic setek domów i obróceniem w ruinę całych ulic doprowadziło do zupełnego wyludnienia okolic Pawiaka. Ta dogodna sytuacja umożliwiła hitlerowcom dokonywanie potajemnie, masowych mordów w pobliżu więzienia. Więźniów Pawiaka, a czasem także osoby bezpośrednio przywiezione z miasta rozstrzeliwano w bramach i na podwórkach spalonych kamienic. Egzekucji dokonywano głównie na terenie posesji przy ulicy Dzielnej 25 i 27, w pobliżu domu przy ulicy Nowolipki 29 oraz w podwórzu kamienicy przy ulicy Zamenhoffa 29. Pierwsza z nich miała miejsce już 7 maja 1943 roku. Tego dnia w południe, w bramie domu przy ulicy Dzielnej 27 rozstrzelano 82 więźniów politycznych Pawiaka (77 mężczyzn i 5 kobiet) oraz 5 kobiet przywiezionych prawdopodobnie z innego więzienia warszawskiego lub z siedziby Gestapo w Alei Szucha. Wśród rozstrzelanych znajdowała się Jadwiga Helena z Makowskich Borzęcka. (członek PPR, aresztowana 25.02.1943). Była wtedy w ósmym miesiącu ciąży.

W dniu 23.05.1944 r. od rana do godziny 18-tej na podwórzu Pawiaka trwała selekcja wśród 2140 więzionych tam mężczyzn. Wybrano 1000 z nich i podzielono na trzy grupy. Następnego dnia między godziną 2³⁰ i 7⁰⁰ rano wyselekcjonowani mężczyźni byli wywożeni na bocznicę kolejową przy ulicy Towarowej. Tam krępowano im ręce i wpychano do wagonów. Tak sformowany transport, skierowano do obozu koncentracyjnego w Stutthof. Przez całą drogę pociąg był wyjątkowo silnie strzeżony przez uzbrojonych w karabiny maszynowe żołnierzy W dniu 24.05.1944 r. transport dotarł do celu jednak w obozie zarejestrowano tylko 859 nowych więźniów pod numerami obozowymi 35417-36275. Był wśród nich Stanisław Borzęcki.

Źródła: Bartoszewski Władysław, 1970. - Warszawski pierścień śmierci. INTERPRES, Warszawa; Domańska Regina, 1978 - Pawiak, więzienie gestapo. Książka i Wiedza, Warszawa; Mańkowski Zygmunt, 1988 - Hitlerowskie więzienie na Zamku w Lublinie 1939-1944. Wydawnictwo Lubelskie. Lublin.