MAJĄTKI I INNE MIEJSCOWOŚCI ZWIĄZANE Z BORZĘCKIMI

(kompilacja)

 

            W swojej kilkusetletniej historii Borzęccy posiadali wiele różnych włości od pojedynczych folwarków po wielkie latyfundia. Niestety nie byli w stanie utrzymać ich w swoich rękach. Przed rokiem 1945 zaledwie kilku polskich ziemian nosiło nazwisko Borzęcki. No cóż, majątek rzecz nabyta.

 

OBJAŚNIENIA

Włóka = 17,955 ha = 179500 m2.
Wiorsta = morga nowopolska = 5599 m2
Hektar = 10000 m2

            Borzęcinek (dawniej Borzęcin) - wieś i folwark w powiecie lubelskim, gminie i parafii Krzczonów. W XVI i XVII wieku właścicielami części gruntów byli Borzęccy.
Źródła: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. I, s. 340.

            Bukowa. - wieś w powiecie samborskim położona nad potokiem stanowiącym prawy dopływ rzeki Strwiąż o milę na północ od Fulsztyna, półtorej mili na północ od Starej Soli i półtorej mili na północny wschód od Chyrowa. W drugiej połowie XVIII wieku właścicielem tego majątku był Aleksander Borzęcki.
Źródła: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. I, s. 461.

            Byszyce (dawniej Biszyce) - wieś w powiecie wielickim o 13 kilometrów od Wieliczki. Właścicielem tego majątku był ziemianin Joachim Borzęcki.
Źródła: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. XV, cz. 1, s. 159.

            Czaple - wieś w powiecie samborskim położona nad rzeką Strwiąż o półtorej mili na zachód od Starego Sambora i trzy-czwarte mili na północny wschód od Starej Soli, w okolicy bardzo urodzajnej z łagodnym klimatem. Znajdują się tu ruiny wielkiego zamku i dwór z pięknym ogrodem.
W połowie XVIII wieku majątek ten stał się własnością Jerzego Lubomirskiego. Po jego śmierci córka Barbara sprzedała Czaple rodzinie Borzęckich. W 1786 roku właścicielem tych dóbr był Stanisław Borzęcki, podstoli koronny. Znajdował się tam wtedy kościół pod wezwaniem Św. Anny oraz klasztor księży karmelitów, fundacji Borzęckich (nieistniejący już w roku 1880). W początkach ostatniej dekady XVIII wieku Piotr Borzęcki wyprzedał większość majątków ziemskich zarówno odziedziczonych po ojcu, jak i otrzymanych w posagu żony (chyba w spadku po matce). W rękach rodziny przez następne kilkadziesiąt lat utrzymały się tylko Czaple i nabyty później od Barbary Lubomirskiej Humieniec. Dopiero w 1837 roku Honorata Borzęcka (córka Aleksandra) sprzedała oba te majątki Dawidowi Jędrzejowiczowi.
Źródła: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. I, s. 732.

            Czernawczyce - wieś nad rzeką Leną w powiecie brzeskim (gubernia grodzieńska) o 200 wiorst od Grodna, o 15 wiorst od Brześcia i o 21 wiorst od Kamieńca. Powierzchnia parafii  wyniosła i bezleśna z dobrymi łąkami. Dobra czerniewczyckie były dziedzictwem książąt Radziwiłów którzy często puszczali je w dzierżawę. W 1755 roku zgodę na wykupienie praw do dzierżawy folwarku czerniewczyckiego z rąk poleskiej rodziny Lewkowiczów otrzymał Antoni Borzęcki.
Źródła: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. I, s. 819.

            Drażniew - wieś w powiecie sokołowskim, gmina Korczew, parafia Rusków. Dobra drażniewskie składały się z folwarku oraz trzech wsi: Drzaniew, Ruda Drażniewska i Wólka Drażniewska. W 1866 roku grunta dworskie liczyły 1661 mórg, w tym 322 morgi gruntów ornych i ogrodów, 100 mórg łąk, 121 mórg pastwisk, 787 mórg lasów, 106 mórg zarośli oraz 225 mórg nieużytków i placów. Na wsie przypadało ogółem 489 mórg.
W 1930 roku właścicielem majątku liczącego w tym czasie 98 ha był Grzegorz Borzęcki.
Źródła: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. II, s. 142.

            Głęboka (ukraińskie: Hlyboka) - na wschód od zabudowań wiejskich a na płn. od drogi do Felsztyna leży na wzgórzu (Góra Łaskawa, Mons placidus) klasztor karmelitów, z murowanym kościołem św. Anny. W kościele jest grobowiec Borzęckich a w ścianie wmurowane dwa wizerunki owalne: Borzęckiego i jego żony i napis objaśniający, że tu spoczywa Franciszek Borzęcki i żona jego Maryanna z Pociejów z datą 1717 r.
Źródła: Chlebowski Bronisław, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego... T. X, s. 363-364. Warszawa. (1889). Wypis. Wersja on-line: ICM.

            Grodzisko.- miasteczko (wraz z wsiami Grodzisko Dolne i Grodzisko Górne) w pobliżu ujścia Wisłoka do Sanu w powiecie łańcuckim (województwo lwowskie). Ostatni właściciel Grodziska z rodziny Lubomirskich, osławiony hulaka i awanturnik, Marcin „książe bandyta”, przehulał, zdaje się i Grodzisko, gdyż jest ono dłuższy czas w zastawie. W 1779 roku ma je na krótko Aleksander Maciej Borzęcki. W roku 1787, jak uwidacznia metryka józefińska, miasteczko Grodzisko, jest już w sekwestracji u Michała Drohojowskiego.
Źródła:
Słownik geograficzny Królestwa Polskiego.
T. II, s. 843.

            Jurczenka - wieś (majątek królewski) w powiecie latyczowskim, gmina Susłowce na Podolu. W 1764 roku prawo do jej dzierżawy otrzymał Andrzej Borzęcki.
Źródła: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. XI, s. 602 (hasło: Susłowce).

            Kamieńsk. - miasto nad rzeką Kamionką w powiecie radomszczańskim (południowa część województwa łódzkiego). W drugiej połowie XVIII wieku Kamieńsk był własnością rodziny Borzęckich. W 1780 r. mieszczanie Kamieńscy wszczęli tumult w proteście przeciwko podjętej przez nowego właściciela próbie podwyższenia świadczonej przez mieszczan renty feudalnej. W czasie rozruchów poranieni i pobici zostali prezydent, wójt i członkowie magistratu będący faktycznie jedynie narzędziem dworu. Za pokrzywdzonych uznano również oficjalistów i służbę dworską. W 1783 roku Piotr Borzęcki, oddał dobra kamieńskie w zastaw Danielowi Spinkowi. W 1786 roku Spinek nabył je za sumę 140000 złotych polskich.
Źródła: Herby z Kamieńskiem związane. Stowarzyszenie Przyjaciół Miasta Kamieńska. Materiały internetowe; Kamieńsk, miasto z woli królowej Elżbiety. Materiały internetowe.

            Konstantynów (dawniej Kozierady) - osada ((dawniej miasteczko i folwark) na wzgórzu w powiecie konstantynowskim, gmina Zakanale, parafia Janów województwo lubelskie w odległości 7 wiorst od Janowa. W 1660 roku w majątku Kozierady rozłożyły się chorągwie hetmana Czarnieckiego, wysłane na wyprawę moskiewską. Wtedy to w okolicy odbył się pamiętny pojedynek Jana Chryzostoma Paska z braćmi Nurzyńskimi a potem z Jasińskim. Ponieważ miał on miejsce w obozie wojskowym jego uczestnicy mogli zapłacić za to gardłem. Szczęśliwie dzięki pertraktacjom Pawła Borzęckiego dowódcy jednej z chorągwi cała sprawa skończyła się dla Paska pomyślnie.

Dwór w Konstantynowie. Grafika hrabiego Antoniego Ledóchowskiego.

Około 1744 roku Karol Józef hrabia Odrowąż Sedlicki, ówczesny właściciel dóbr Kozierady na cześć swojej żony Konstancji przemianował je na Konstantynów i uczynił miasteczkiem. Pobudował też pałac i założył przy nim park angielski. Po bezpotomnej śmierci Sedlickiego, prawa spadku po nim zgłosiły się rodziny Warszyckich i Pieniążków. W wyniku licznych procesów, jakie toczyły się przez następne czterdzieści lat, dobra na Podlasiu prawem sukcesji przeszły na Borzęckich i Czartoryskich. Status tego spadku w rękach nowych właścicieli nadal jednak pozostawał niejasny, jako że ciągle domagano się licytacji tych dóbr celem wyrównania niedoboru pozostawionego przez Sedlickiego w kasie koronnej. Deficyt ten wynosił ponad 300000 złp. co na tamte czasy było sumą równowartą połowie magnackiej fortuny. Należąca do rodziny Borzęckich część dóbr liczyła w sumie około 600 włók gruntów. W jej skład wchodziły folwarki: Konstantynów, Witoldów, Kozierady, Komorno, Zaklinki, Antonin i Wandopol. W 1792 roku Piotr Borzęcki sprzedał ten majątek Turnie.
Źródła: Kozierady. Dzieje osady i jej kolejnych właścicieli. Materiały internetowe; Źródła: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. IV, s. 359.

            Koroszczyn - wieś i folwark w powiecie bialskim, gmina Kobylany Nadbużne, parafia Kobylany o 3 wiorsty od rzeki Bug, 4 wiorsty od rzeki Kszny i 10 wiorst od miasta Brześć Litewski. W skład dóbr koroszczyńskich wchodziła wieś Koroszczyn i dwa folwarki: Koroszczyn i Samowicze.
Od początku XVI wieku do końca XVIII wieku dobra te należały do książąt Szujskich. W połowie XVIII wieku ich dzierżawcą był Antoni Borzecki.
Źródła: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. IV, s. 421

            Kosarzew (dawniej Kozarzów) - wieś w powiecie lubelskim, gmina Krzczonów, parafia Bychawa. Rozległy majątek ziemski na Lubelszczyźnie niegdyś gniazdo rodowe Borzęckich. Obejmował dwa folwarki: Kosarzew Górny i Kosarzew Dolny.
Kosarzew Górny posiadał 1463 morgi gruntów, w tym 721 mórg gruntów ornych i ogrodów, 1 morgę łąk, 9 mórg pastwisk, 710 mórg lasów oraz 22 morgi nieużytków i placów. W skład folwarku wchodziły dwie wsie: Kosarzew Górny z 393 morgami gruntów i Taklin z 215 morgami gruntów.
Kosarzew Dolny posiadał 1396 mórg gruntów, w tym 1066 mórg gruntów ornych i ogrodów, 34 morgi łąk, 264 morgi lasów, 32 morgi nieużytków i placów. W skład folwarku wchodziły cztery wsie: Kosarzew Dolny z 690 morgami gruntów, Romanów z 58 morgami gruntów, Ursulin z 319 morgami gruntów i Włodziów z 53 morgami gruntów.
W 1876 r. ze składu folwarku Kosarzew Dolny wydzielono trzeci folwark Kosarzew Środkowy. W jego obrębie znalazło się 466 mórg gruntów, w tym: 376 mórg gruntów ornych i ogrodów, 15 mórg łąk, 61 mórg lasów oraz 14 mórg nieużytków i placów. W skład folwarku weszła wieś Kosarzew Średni z 248 morgami gruntów.
Źródła: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. IV, s. 439.

            Lwów - stołeczne miasto Galicji. Oprócz rozległych majątków ziemskich, hrabina Honorata Borzęcka, miała pałac we Lwowie, mieszczący się obok gmachu namiestnictwa. Po jej śmierci w 1853 roku przeszedł on w drodze spadku w ręce Alfreda Młockiego, od którego został następnie odkupiony przez państwo austro-węgierskie.
Źródła: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. V, s. 496.

            Łaziska - wieś i folwark w powiecie nowomńskim, gmina i parafia Jakubów. W końcu XVIII wieku właścicielami Łazisk byli Borzęccy. W 1789 roku Potr Borzęcki sprzedał ten majątek Dembowskim.
Źródła: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. V, s. 621.

            Leżajsk. Najstarsze wsie wzmiankowane są tu od połowy XIV wieku. Większość dóbr stanowiły wtedy królewszczyzny. Z czasem własność ziemska przeszła do rąk Tarnowskich i Jarosławskich (wiek XV), później Stadnickich, Kostków, Pileckich, Lubomirskich, Opalińskich i Branickich (wiek XVI i XVII). W wieku XVIII znaczne majątki posiadali tu Potoccy i Grabińscy, a także Pohoreccy i Borzęccy.
Źródła: Katalog zabytków sztuki w Polsce. Województwo rzeszowskie. Leżajsk, Sokołów Małopolski i okolice. Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk. Warszawa 1989, s. VI

            Łodygowice - wieś nad potokiem Żylcza (dopływ rzeki Soła) w powiecie bialskim w Galicji w okolicy podgórskiej, lesistej. Na początku XVIII wieku dobra łogygowickie były własnością rodziny Warszyckich. Liczne w tym czasie zajazdy i sądy spowodowały upadek majątku. Po śmierci Jerzego Warszyckiego 1733 roku dobra te przeszły drogą spadku w ręce Ludwiki Marianny z Pociejów Borzęckiej córki Ludwika Pocieja i Emerencjanny z Warszyckich oraz jej męża Franciszka Borzęckiego podstolego litewskiego. Z małżeństwa tego pozostało troje dzieci: Justyna, Piotr Feliks i Aleksander. Piotr Feliks dziedzic Mińska roztrwonił majątek. Zmarł bezpotomnie w 1784 roku. Justyna wyszła za Ignacego Kalinowskiego, cześnika halickiego, starostę lelowskiego, pułkownika królewskiego i posła na sejm, Ten w roku 1773 w imieniu swoim i swoich dzieci zawarł ze szwagrem Aleksandrem Borzęckim układ majątkowy o spadek po Emercjannie z Warszyckich Pociejowej Montmorecy będącej babką Borzęckich i prababką dzieci Kalinowskiego. Na podstawie tego układu Kalinowski dostał Łodygowice z przyległymi wsiami na dożywocie. Nowy dziedzic był sparaliżowany i poruszał się na wózku inwalidzkim. Został, więc pierwszym, który stale rezydował w dobrach łodygowickich. Powiększył on pola uprawne i poprawił stan majątku. Ignacy Kalinowski łatwo pogodził się z losem państwa i narodu polskiego. W roku 1782 zasiadał już w Stanach Galicyjskich powołany tam przez cesarza Józefa II. Po śmierci Ignacego w roku 1795 dobra łodygowickie przeszły w spadku na hrabinę Honoratę Marcelinę Borzęcką, która tytuł hrabiowski kupiła w tzw. „kiosku wiedeńskim”. Borzęcka była kobietą próżną i niegospodarną. W 1840 roku państwo łodygowickie składające się wówczas z 19 wsi kupił od niej za 500000 florenów m. k. Książę Anhalt - Cothen Pszczyński.
Źródła: Bogaci Historią. Gmina Łodygowice. Materiały internetowe; Gimnazjum nr. 1 w Łodygowicach. Dwór w Łodygowicach. Materiały internetowe; Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. V, s. 676.

                 Milkowszczyzna - wieś nad Niemnem, powiat grodzieński, o 41 wiorst od Grodna. Należał do Chreptowiczów. Po ślubie Konstancji Chreptowicz z Antonim Borzęckim przeszedł w ręce Borzęckich. Niedługo potem Borzęccy sprzedali ten majątek mężowi swojej córki Teresy, Benedyktowi Pawłowskiemu. W skład majątku wchodził drewniany dość skromny dwór o dachu krytym gontem. Miał on otynkowane i pobielone ściany, nisko osadzone okna i dwa ganki na końcach. Z pałacu w kierunku gościńca biegła alejka w połowie której znajdowała się drewniana kapliczka o żółtych ścianach. Dwór był otoczony parkiem angielskim z trawnikami, ścieżkami i mostkami. Pośrodku parku znajdowało się niewielkie jeziorko. Obok znajdowały się dwa ogrody ogrodzone drewnianymi płotkami. W skład majątku wchodziło również kilka folwarków, 30 włók dobrze zadbanych lasów i wysokiej jakości łąki. Ruchomości wyceniane były na 10000 rubli. Wiele lat później Benedykt Pawłowski oddał Milkowszczyznę w dzierżawę za 5000 rubli w srebrze.  W majątku tym urodziła się Eliza Orzeszkowa. Była ona córką Benedykta Pawłowskiego i jego drugiej żony Franciszki z Kamieńskich.
Źródła: Pozostałości Polski na Białorusi. Cmentarze. Materiały intewrnetowe. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. VI, s. 428.

            Mińsk - miasto wojewódzkie na Białorusi. Kiedy wojna z Rosją miała się ku końcowi, traktowano w Mińsku o warunkach pokoju lub zawieszenia broni. W tym celu przybyli do Mińska komisarze obu stron wojujących. Ze strony Rzeczypospolitej działali wówczas: Jerzy Hlebowicz starosta żmudzki, Stanisław Sarbiewski wojewoda mazowiecki i Hieronim Wierzbowski wojewoda sieradzki. Nagleni smutnym położeniem kraju, komisarze polscy zabierali się podpisać twarde warunki, poprzedzające ugodę i przyszły pokój, lecz świetne zwycięstwo Czarnieckiego i Sapiechy pod Połonką 28 czerwca 1660 roku, zmieniło postać rzeczy. Komisarze rosyjscy po otrzymaniu wieści o pogromie armii hetmana najwyższego rosyjskiego Chowańskiego, umknęli z Mińska, Polacy zaś, nie wiedząc nic o losie bitwy, pozbawieni przytem wszelkiej pomocy zbrojnej, z trwogą oczekiwali dalszych wypadków. Wówczas to hetman Czarniecki wysłał spod Połonki dla ich bezpieczeństwa oddział jazdy, złożony z 12 chorągwi, pod dowództwem Pawła Borzęckiego, zięcia wojewody mazowieckiego. Pod osłoną tej eskorty komisarze polscy Mińsk opuścili, udając się razem z wojskiem do obozu pod Lachowce...
Źródło: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. VI, s. 453.

            Mińsk Mazowiecki - miasto powiatowe nad rzekami Wiśniówką i Srebrną (gubernia warszawska) w odległości 36 wiorst od Warszawy. Leży wśród piaszczystej i lesistej wyżyny. W XVII wieku dobra mińskie były w posiadaniu Mińskich, którzy w początku XVII wieku wznieśli tu okazały pałac. W XVIII majątek znajdował się już w posiadaniu Rudzińskich a następnie Pociejów herbu Waga. W latach sześćdziesiątych XVIII wieku Mińsk dostał się w spadku w ręce Borzęckich herbu Półkozic. W tym czasie w wystroju pałacu nie dokonano istotnych zmian. Pod koniec XVIII wieku miasto osiągnęło dno upadku. W 1777 roku liczyło wtedy tylko 75 budynków i 456 mieszkańców. W 1781 roku całe miasto i okoliczne dobra w formie sukcesji otrzymuje Piotr Borzęcki herbu Półkozic (po wygranej sprawie z Pelagią Potocką). W 1790 roku zakazał on odbywania targów, a mieszczan pragnął zamienić w wiejskich poddanych. W 1791 roku mieszczanie mińscy wnieśli do króla Stanisława Augusta skargę o pogwałcenie przez Borzęckiego wszelkich przywilów miejskich.W odpowiedzi w dniu 15.06.1791 król uznając rację mieszczan wydał glejt zabezpieczający ich prawa. Po upadku Rzeczypospolitej i trzecim rozbiorze kraju (1795 r.) Mińsk znalazł się w granicach państwa austriackiego. Należał wówczas do okręgu Wiązowa, a od 1803 r. do cyrkułu siedleckiego. W dniu 2.11.1807 roku Mińsk i klucz okolicznych wsi wchodzący w skład masy spadkowej po Piotrze Borzęckim kupił na licytacji w Dubnie za 1065124 złotych polskich Karol hrabia Jezierski kasztelan łukowski herbu Nowina.
Źródła: Katalog zabytków sztuki w Polsce. Województwo Warszawskie. Powiat mińsko-mazowiecki. Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk. Warszawa 1968, s. 18, 20; Przewodnik po pałacach i dworach Mazowsza. Część druga. Warszawa 1996, s. 58;. Miasto Mińsk Mazowiecki. Kalendarium Historyczne. Materiały internetowe; Historia Miasta Mińsk Mazowiecki. Expatpol. Materiały internetowe; Mińsk Mazowiecki miasto. Materiały internetowe;  Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. VI, s. 451.

            Mistów - wieś i folwark w powiecie nowomińskim, gmina Jakubów, parafia Mińsk, położony w odległości 7 wiorst od Mińska. W połowie XVIII wieku Mistów wchodzący w skład dóbr mińskich, trafił w ręce rodziny Borzęckich. W drugiej połowie XVIII wieku Borzęccy musieli chyba sprzedać wieś gdyż według pochodzącego z lat 1783-84 Regestru Diecezjów jako jej właściciel figuruje już podkomorzy Pniewski.
Źródła: Mistów koło Mińska Mazowieckiego. Materiały internetowe;
Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. VI, s. 504.

            Młodziejowice. - wieś lw dolinie rzeki Dłubni, w powiecie miechowskim, gmina Michałowice, parafia Więcławice, położony na południe od Michałowic, w odległości 28 wiorst od Miechowa. W Młodziejowicach znajdują się ruiny renesansowego dworu oraz pozostałości założenia parkowego. W XVIII wieku właścicielami wsi był pan Borzęcki herbu Półkozic, a następnie Katarzyna Ankwiczowa herbu Awdaniec. We wsi znajdowało się wtedy 29 domów, a zamieszkiwało ją 126 mieszkańców. Istniała karczma, browar, dwór oraz młyn na Dłubni.
Źródła: Młodziejowice. Gmina Michałowice. Materiały internetowe.
Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. VI, s. 538.

            Modrzewiec - folwark w powiecie piotrkowskim, gmina Kleszczów, parafia Sulmierzyce. Majątek ten leżał na gruntach wsi Kleszczów odległej o 12 km. od radomska. W latach dwudziestych XIX wieku znajdowały się tu dwa budynki w których zamieszkiwało kilka osób. Zapewne jeden z tych budynków był dworem modrzewieckim a drugi oficyną dla służby. Majątek należał wtedy do Wincentego Borzęckiego, pełniącego jednocześnie funkcję wójta kleszczowskiego (być może funkcja ta była przypisana do majątku). Gdy w 1862 roku jego syn Narcyz powrócił po zakończeniu służby wojskowej do gniazda rodzinnego, zastał już tylko szczątki majątku rodziców. W sumie było tego 60 mórg zadłużonej ziemi i kilkaset rubli gotówką. Dzięki wytężonej pracy z czasem spłacił on długi i uporządkował gospodarkę dóbr modrzewieckich. Ożeniwszy się z wdową po Weychorze z domu Gadomską, właścicielką folwarku liczącego 280 mórg ziemi przeniósł się do żony, a na ojcowiźnie osadził brata Teofila. Teofil chyba równie dobrze gospodarzył w Modrzewcu skoro w 1885 roku majątek ten liczył już 185 mórg ziemi ornej.
W latach siedemdziesiątych XX wieku grunty majątku modrzewieckiego pochłonęła wielka odkrywka Kopalni Węgla Brunatnego „Bełchatów”. Po zakończeniu eksploatacji  ma tu powstać sztuczne jezioro i tereny rekreacyjne.
Źródło: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. VI, s. 574.

            Mrzygłód - miasto na lewym brzegu Sanu w powiecie sanockim, w dolinie otoczonej lesistymi góramiW końcu XVIII wieku właścicielem dóbr mrzygłódzkich był Aleksander Borzęcki.
Źródło: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. VI, s. 771.

            Naramice (Naramnice) - wieś, folwark i osada w powiecie wieluńskim, gmina i parafia Naramice w odległości 12 wiorst od Wielunia. Majątek ten położony był w odległości 17 kilometrów od Wieruszowa. W początkach XIX wieku należał do księdza Ignacego Borzęckiego.
Źródło: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. VI, s. 453.

           Obremszczyzna - dobra w powiecie grodzieńskim, parafia Indura. Majątek ten leżał niedaleko Grodna. W połowie XIX wieku wraz z przyległymi włościami Suchodolina i Karolin należał do rodziny Borzęckich. W parku obrembskim znajdowała się kaplica z grobami rodzinnymi. Spoczęli w niej: Karol Borzęcki, jego żona Petronela z Zawadzkich, syn Józef Borzęcki oraz wierna służąca Katarzyna Suderowicz. Obecnie w kaplicy znajduje się parafia rzymsko-katolicka.

Dwór w Obrembszczyźnie z gankiem i oranżerią. Widok od strony ogrodu.

Źródła: Obrębszczyzna. Napis na podkładzie: Grodzieńska Obrębszczyzna - dwór. Rysunek ołówkiem, pomalowany akwarelą. Wymiary 224 x 296 mm. Obrębszczyzna (8 września 1868). Muzeum Narodowe w Krakowie. Teka Grodzieńska. Sygn. III-r.a. 4393.

Źródła: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. XV, s. 629 (hasło Suchodół.

            Opol - wieś i dobra w powiecie kobryńskim, gmina Opol, w odległości 70 wiorst od Kobrynia.. W latach osiemdziesiątych czy dziewięćdziesiątych XVIII wieku majątek ten nabył od rodziny Wiśniowieckich nieznany z imienia Borzęcki. Jego wnuczka Teresa, córka Karola i Petroneli z Zawadzkich poślubiając około1850 roku Kazimierza Ignacego Jeleńskiego herbu Korczak, również dziedzica sporej fortuny wniosła mu Opol w posagu. Z małżeństwa tego był syn, późniejszy właściciel majątku oraz trzy córki. Teresa zmarła w 1871 r.
W obrębie majątku znajdował się okazały zamek który jednak spłonął przypuszczalnie w początku XIX wieku, oraz przylegający do niego wspaniały park.
Źródło: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. VII, s. 560.

            Przyłuka - miasto nad rzeką Dresną w powiecie berdyczowskim położone w odległości 65 wiorst na południowy wschód od Berdyczowa. Duży majątek ziemski słynący wyborową glebą. Składa się z Przyłuki Starej i Przyłuki Nowej które są oddzielone od siebie rozległym stawem. W początku XVIII wieku dobra przyłuckie należały do Emercyanny z Warszyckich p.v. Pociej s.v. księżnej Montmorency. Emercyanna miała z Ludwikiem Konstantym Pociejem, wojewodą litewskim i hetmanem Wielkiego Księstwa Litewskiego córkę Ludwikę Mariannę urodzoną w 1716 roku. Teoretycznie była ona jedyną dziedziczką ogromnej fortuny swojego ojca, lecz do spadku po nim pretensje zgłosił także jej stryjeczny brat Antoni Pociej i to on stał się w rezultacie jego głównym udziałowcem. Ludwika Maryanna otrzymała tylko Przyłukę wraz z kilkoma innymi majętnościami, spłatę 350000 zł. p. oraz srebra rodzinne. Wniosła ten majątek w wianie Franciszkowi Borzęckiemu podstolemu Wielkiego Księstwa Litewskiego i staroście Żydaczowskiemu. W 1731 roku małżonkowie zapisali sobie wzajemnie dożywocie. Franciszek był człowiekiem zacnym i gospodarnym. Z wielką umiejętnością pomnożył majątek rodziców a dzięki bogatemu ożenkowi jako pierwszy z rodziny Borzęckich stał się właścicielem fortuny już niemal wielkopańskiej. Zapewne z czasem Franciszek mógł by sięgnąć po najwyższe honory w państwie ale zmarł nagle 9 października 1743 roku. Po jego śmierci  Przyłukę odziedziczył jego syn  Aleksander Maciej starosta przemyski i dołżański, podstoli koronny, kawaler orderu św. Stanisława i Orła Białego. Odpowiednio do posiadanej fortuny, przyjął styl życia nie liczącego się z wydatkami magnata. Mimo że politycznie działał przede wszystkim na terenie województwa ruskiego, swą główną rezydencję założył w Przyłuce Starej, gdzie z jego inicjatywy wystawiono piękny dwór i założono ogród. Na przeciw pałacowej bramy, przy drodze wiodącej przez wieś do Winnicy, Aleksander ufundował kaplicę katolicką. Od kaplicy  na dziedziniec przedpałacowy wiodła z lewej strony szeroka, równoległa do bryły domu aleja przy której stała oranżeria. Na wprost pałacu, ale w dość dużej od niego odległości po przeciwnej stronie paradnego dziedzińca, wznosiła się oficyna. Stał tam również niewielki budynek którego dolna kondygnacja służyła jako lodownia a górna jako ptaszarnia. Po tej samej stronie ale w dalszej odległości od pałacu, mieściły się zabudowania folwarczne. Rozległy park krajobrazowy, sięgający podobnie jak cała rezydencja drugiej połowy XVIII wieku otaczał pałac z trzech stron. Od północy i zachodu dochodził do rzeczki Deśnianki, za którą ciągnęły się zabudowania wsi Przyłuka Nowa (dawniej Kisiele). Była tu kaplica publiczna, z kapelanem, z pensyą dla tegoż i ordynaryą. Ale z powodu, że okolica tutejsza od aktualnego kościoła w Zozowie, była zanadto oddaloną, konsystorz bracławski wydzielił dla kaplicy publicznej w Przyłuce parafią, składającą się ze wsi Nowej Przyłuki, Psiarówki, Krzywca, Kisielów, Cholewiniec, Łosijówki, Konstantynówki, Turbowa, Monczyna, Szeuderówki, Zbaraża, Oweczaczów, Hermanówi, Nowogrobli, Hubina, Kurawy, Kotiużyniec, Warszycy, Starej Przyłuki i Piotrówki.
W dobrach przyłuckich działała także słynąca w całej Rzeczpospolitej stadnina. Aleksander który był wielkim znawcą i miłośnikiem koni zapoczątkował w niej hodowlę koni czystej krwi arabskiej.  Ogiery do tej hodowli nabywano bezpośrednio w krajach arabskich a następnie przez Odessę sprowadzano do majątku Borzęckich.
Wzniesienie i utrzymanie wielkiej rezydencji oraz życie ponad stan podkopały w końcu fundamenty nawet tak wielkiego majątku. Ratując się przed ex dywizyą, Aleksander fikcyjnie wyprzedał część swoich obszernych dóbr różnym oficjalistom i adherentom a resztę majątku rozdzielił pomiędzy żonę Annę z Ankwiczów i syna  Piotra. Anna zarządzała  kluczem przyłuckim czyli tzw. Przyłuką Nową zwaną dawniej Kisiele już w 1780 roku. Pod koniec XVIII wieku do klucza przyłuckiego oprócz Przyłuki, należały jeszcze wsie: Cholewińce, Turbów, Czuprynówka, Wachnówka, Machnówka, Kurawa, Bryckie, Warszyca, Psiarówka, Łosijówka, Zbaraż Nowy i Hubin.
Po śmierci Anny z Ankwiczów dobra przyłuckie odziedziczyła najmłodsza z córek Aleksandra, hrabina  Honorata (1775-1858). Jako właścicielka Przyłuki była wzmiankowana już w 1802 roku, a w 1805 roku wybudowała tu nowy kościół murowany pod wezwaniem Św. Anny. Na początku XIX wieku Przyłuka podzielona została ostatecznie na dwie majętności: Starą i Nową, naturalnie rozdzielone stawem uformowanym przez rozlewisko rzeczne Deśnianu. Po śmierci Honoraty w 1853 roku majątek Przyłuka Nowa przeszedł drogą spadku w ręce jej siostrzeńca Alfreda Młockiego. Przyłukę Starą kupił Opitz. Słynna stadnina Aleksandra Borzęckiego przetrwała w całości do pierwszego dziesięciolecia XIX wieku. Później także i ona uległa rozproszeniu a największą jej część nabył Walenty Abramowicz z Józefówki, właściciel stadniny w Wołodarce.
Źródła: Aftanazy Włodzimierz Roman - Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej; Boniecki Adam - Herbarz Polski, Warszawa 1900, T. II, s. 67; Polski Słownik Biograficzny, Kraków 1936, T. IX, s. 217; Bykowski Piotr Jaxa - Ostatni seym województwa bracławskiego. Petersburg 1885;
Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. IX, s. 217.

            Ryglice - miasteczko w powiecie tarnowskim, zajmujące obszerną kotlinę. W drugiej połowie XVIII wieku właścicielką Ryglic jest Anna z Ankwiczów Borzęcka.
Źródła: Historia. Gmina Ryglice. Materiały internetowe
; Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. X, s. 87.

           Sieciechów - wieś na wschodnim narożniku wzgórza Klin, w powiecie lwowskim, położona w odległości 15 kilometrów na północny wschód od Lwowa i 8 kilometrów na południowy wschód od Kulikowa. Na zachodzie leży wieś Grzęda, na połudnu Dublany, na wschodzie Podliszki Małe a na północy Stroniatyn, Koszelów i Doroszków Mały.W 1739 roku małżonkowie Franciszek Borzęcki i Maryanna Ludwika z Pociejów wykupili wspólnie z rąk matki Maryanny, księżnej Emerencyanny Warszyckiej prawo do dożywotniej dzierżawy dóbr sieciechowskich.
Źródło: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. X, s. 494.

            Sokołowo (Suckel, obecnie Sokołowice) wieś i dwór w powiecie kościańskim, parafia Dłużyca, położone w odległości 7,5 km południowy-zachód od Szmigla,  wśród stromych pagórków nad zasilaną źródłami żelazistymi rzeką Żeleźnicą (dopływ jeziora Trzebierze i rzeki Obry). Grunta dworskie liczyły 640 ha w tym 321 ha gruntów ornych, 47 ha łąk i 165 ha lasów.  Otoczone sadami drzew owocowych zabudowania wsi leżą w dolinie nad rzeką. W środku osady na zarosłym drzewami kopcu stoi figura Św. Jana Nepomucena. Podanie głosi że pod kopcem spoczywają zwłoki zmarłych z powietrza morowego.
Dziedzicami Sokołowa byli kolejno: Zbąscy, Mielińscy i Borzęccy (1793) Ci ostatni sprzedali majątki Sokołowo i Trzebidza oraz folwark Charbielin Stanisławowi Zabłockiemu w związku z jego małżeństwem z ich córką Franciszką. W 1806 roku majątek kupuje Antoni Onufry Skarżyński herbu Bończa i w tym samym roku buduje tu dwór który przetrwał do chwili obecnej.
Źródła: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. XI, s. 37.

            Szmigiel (Śmigiel, niemickie: Schmiegel)...miasto, od r. 1887 powiatowe (przedtem w pow. kościańskim... Komandorya kościańska posiadała Widziszewo z obszarem włościańskim 194 ha, które później dostało się probostwu kościańskiemu, a w końcu przeszło w ręce prywatne. Znaczniejsza część ziemi była własnością szlachty osiadłej, których rody były następne: ...Borzęcki,...
Źródło: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. XII, s. 12.

            Wołkowyje (obecnie Wilków) - wieś i folwark w powiecie hrubieszowskim, gmina Worbkowice, parafia Trzeszczany, położona w odległości 10 wiorst od Hrubieszowa. W 1733 Jan Borzęcki kupił tę wieś od braci Drohiczyńskich.
Źródło: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. XIII, s. 875.

            Zawadówka - wieś nad Bohem w powiecie hajsyńskim, gmina Miahkochody, parafia Ternówka położona w odległości 36 wiorst od Hajsyna. W drugiej połowie XVIII wieku była dziedzictwem Borzęckich. Córka Ignacego, Anna Borzęcka, wychodząc pod koniec tegoż wieku za mąż za Józefa Lipkowskiego (zmarłego w 1816 roku), porucznika Kawalerii Narodowej w 1789 roku, a następnie chorążego powatu hajsyńskiego, wniosła Zawadówkę w dom mężowski. Owdowiawszy Anna w imieniu małoletnich synów Henryka i Leona sama zarządzała sporym majątkiem, składającym się wówczas z Zawadówki, Krasnosiółki i Chramówki. Zmarła w 1851 roku.
Źródło: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. XIV s. 478.

            Zbaraż Nowy - wieś na lewym brzegu Desny przy ujściu do niej ruczaju Bytaj w powiecie berdyczowskim gmina Samhorodek, położony w odległości 50 wiorst od Berdyczowa. Wieś ta leży na lewym brzegu rzeki Dresny przy ujściu do niej ruczaju Bytaj. Swoją nazwę zawdzięcza książętom Zbaraskim, właścicielom majątku Przyłuka, na którego gruntach została zbudowana. Od książąt Zbaraskich, Przyłuka wraz ze Zbarażem, drogą związków rodzinnych przechodziła kolejno do Wiszniowieckich, Pociejów i wreszcie Borzęckich. W 1791 roku Piotr Borzęcki sprzedał Księstwo Zbaraskie Mejsnerowi.
Źródło: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. XIV s. 512.

 

Ulica Borzęcka w Kielcach. Pocztówka z około 1910 roku. Nakład Sz. K. K.

 

Panorama Krasnegostawu. Pocztówka z około 1910 roku. Wydawnictwo firmy F. Wdowicki, Krasnystaw.
Klisze i druk wykonano w drukarni św. Wojciecha w Poznaniu.

 

ŹRÓDŁA

Aftanazy Roman, Dzieje Rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej. T. 1-11. Wrocław. (1991-1997). Biblioteka Narodowa w Warszawie. Sygn. III 1.186.626.
Chlebowski Bronisław et al., Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 1-15. Warszawa. (1880-1902). Biblioteka Narodowa w Warszawie. Różne sygnatury.

 

 

Jeżeli chcesz szybko przejść do nadrzędnej strony kliknij poniższy interaktywny przycisk.

 

UWAGA!!! Jeżeli wykryjecie jakieś niezauważone przeze mnie błędy proszę o informację. Za wszelkie konstruktywne uwagi z góry serdecznie dziękuję.

JESTEŚ    GOŚCIEM

W SUMIE OD ZAŁOŻENIA WITRYNY W 2005 ROKU ODWIEDZONO JĄ
JUŻ   RAZY