Krzemiany
Krzemiany
wraz z glinokrzemianami są największą i najliczniejszą rodziną minerałów.
Minerały te budują 95% skorupy i górnego płaszcza Ziemi. Są one najważniejszymi
składnikami większości skał magmowych. Powszechnie występują również w skałach
metamorficznych i osadowych. Duże znaczeniu skałotwórcze ma np. zoisyt, epidot i wezuwian.
Minerały Krzemianowe znaleziono także w meteorytach.
W grupie krzemianów znajduje się wiele bardzo istotnych minerałów skałotwórczych i jednocześnie ważnych surowców gospodarczych. np. granaty (pirop, almandyn,
grossular, spesartyn, uwarowit) i topaz, cenione jako kamienie szlachetne,
cyrkon będący rudą pierwiastka cyrkomu, andaluzyt stanowiący surowiec do
produkcji materiałów ogniotrwałych i ceramicznych obudów świec samochodowych, a
także hemimorfit będący krzemianową rudą cynku.
Do krzemianów pierścieniowych należą m. in. cordieryt, benitoit i sugilit
cenione jako kamienie ozdobne oraz dioptaz stanowiący krzemianową rudę miedzi.
Pirokseny należą do głównych minerałów skałotwórczych. Występują przede
wszystkim w skałach magmowych oraz w niektórych skałach metamorficznych. Skały
charakteryzujące się dużą zawartością piroksenów nazywamy piroksenowymi np.
gnejs piroksenowy, sjenit piroksenowy, granulit piroksenowy. Skały magmowe
zbudowane niemal całkowicie z jednej lub kilku odmian piroksenów nazywamy
piroksenitami. Większość piroksenów nie ma znaczenia praktycznego. Tylko
niektóre spośród nich np. enstatyt, bronzyt, diopsyd, wykorzystywane są jako
kamienie ozdobne. Znajomość piroksenów ma jednak duże znaczenie dla określania
warunków powstawania skał magmowych.
![]() |
|
Bryły jadeitu w kopalni w Boliwi. Kopalnia działała od czasów prekolumbijskich. |
Do krzemianów łańcuchowych, innych poza piroksenami zalicza się m. in.
wollastonit mający wiele różnorodnych zastosowań np. do produkcji dachówek
ceramicznych, farb, i różnych wyrobów ognioodpornych, rodonit będący
jednocześnie krzemianową rudą manganu i cenionym kamieniem ozdobnym oraz okenit,
który ze względu na swoje nietypowe wykształcenie jest poszukiwany przez
kolekcjonerów minerałów na całym świecie.
Amfibole należą do rozpowszechnionych w przyrodzie. Spotykane są w licznych
skałach magmowych oraz metamorficznych. W grupie amfiboli znajdują się m.in.
ważne z przemysłowego punktu widzenia azbesty, a także kilka interesujących
kamieni ozdobnych np. antofyllit, hornblenda, tremolit. Tremolit jest m. in.
podstawowym składnikiem skał nefrytowych cenionych jako surowce do wyrobu
biżuterii i różnego rodzaju galanterii kamiennej. W czystej postaci używa się go
również do filtrowania soków owocowych.
Do krzemianów wstęgowych, innych poza amfibolami oraz przejściowych, do
glinokrzemianów warstwowych należą rzadko spotykane minerały skałotwórcze np.
znane z sjenitów nefelinowych: szczerbakowit, astrofyllit, i neptunit.
Minerały ilaste grupy kaolinitu (kaolinit, dickit, halloizyt) są ważnymi
surowcami dla przemysłu ceramicznego. Stanowią one podstawowy surowiec do
produkcji porcelany i fajansów (talerze, spodki, filiżanki, umywalki, izolatory
w przemyśle elektrotechnicznym, cegły ognioodporne w piecach hutniczych).
Innym ciekawym minerałem grupy kaolinitu jest chryzokola będąca jednocześnie
krzemianową rudą miedzi i cenionym kamieniem ozdobnym.
Serpentyny są
głównymi składnikami skał zwanych serpentynitami. Minerałem serpentynowym o
największym znaczeniu gospodarczym jest chryzotyl. Stanowi on główny składnik
azbestów chryzotylowych, będących podstawowymi surowcami do produkcji materiałów
izolacyjnych i ogniotrwałych.
Minerały
podgrupy pirofyllitu i talku znajdują szerokie zastosowanie w przemyśle
kosmetycznym (talk) oraz do wyrobu ołówków do pisania na szkle i mydełek
krawieckich (pirofyllit).
Minerały grupy
wermikulitu stosowane są jako surowce do produkcji smarów oraz materiałów
termoizolacyjnych i dźwiękochłonnych.
Minerały grupy montmorillonitu wchodzą w
skład gleb. Mogą one tworzyć kompleksowe połączenia z substancjami organicznymi
i różnego rodzaju związkami mineralnymi, niezbędnymi np. do wzrostu roślin.
Zawartość montmorillonitów w glebie ma zatem znaczący wpływ na jej jakość. Ze
względu na swoje właściwości kompleksotwórcze montmorillonity coraz częściej są
również stosowane w przemyśle chemicznym i ekologii np. do neutralizacji
niepożądanych zanieczyszczeń ropopochodnych.
Z innych
krzemianów i glinokrzemianów pakietowych, warstwowych i pokrewnych warto
wymienić minerały szeregu apofyllitu oraz niezwykle lekkie i miękkie:
pałygorskit, sepiolit. Minerały
szeregu apofyllitu mimo znacznej kruchości znajdują niekiedy
zastosowanie w jubilerstwie. Pałygorskit i sepiolit tworzą najczęściej włókniste warstewki. Przy odrywaniu takich warstewek
od skały odnosi się wrażenie jakby się zrywało skórę, stąd pospolicie minerały
te zwane są skórą górską.
Krzemiany i glinokrzemiany o
niewyjaśnionej strukturze to minerały niedawno odkryte, względem których nie
przeprowadzono jeszcze badań strukturalnych oraz takie których mimo
przeprowadzenia wszechstronnych badań nie udało się dotychczas zaklasyfikować do
którejś z pozostałych grup krzemianów i glinokrzemianów.
Do grupy minerałów nowoodkrytych zalicza się m. in. turkestanit (1997) i
frankamenit (1992) a także odkryty w
1976 roku czaroit, będący znanym i cenionym kamieniem ozdobnym.
W kolekcji krzemiany reprezentowane są przez następujące minerały: aërinit, agrellit, ajoit, aktynolit (odmiany: azbest aktynolitowy), allanit-(Ce), allofan, almandyn, andaluzyt (odmiany: chiastolit), andradyt, antofyllit, antygoryt, ardennit, astrofyllit, augit, balangeroit, benitoit, bismutoferryt, boltwoodyt, braunit, bulfonteinit, bustamit, byssolit, canasyt, cavansyt, ceryt-(Ce), chapmanit, chondrodyt, chryzokola, chryzotyl, coffinit, creaseyit, crossyt, cummingtonit, cuproskłodowskit, cuspidyn, cyanit, cyrkon, czaroit, czevkinit-(Ce), delhayelit, denisovit, diopsyd, dioptaz, egiryn, elpidyt, enigmatyt, enstatyt (odmiany: bronzyt), epidot, eudialit, eukryptyt, fajalit, fassait, fenaksyt, fersmanit, fluorapofyllit, fluororichteryt, forsteryt, foshagit, frankamenit, friedelit, gaidonnayit, garnieryt, gilait, glaukofan, grossular (odmiany: hessonit), gyrolit, haiweéit, halloisyt (odmiany: metahalloizyt), hastingsyt, hedenbergit, hemimorfit, hibschyt (odmiany: hydrogrossular), hisingeryt, hubeit, humit, ilvait, inesyt, jadeit, johannsenit, karfolit, karyopillit, kasolit, katapleit, kinoit, klinohumit, klinozoisyt, komarovit, lamprofyllit, låvenit, lawsonit, lorenzenit, łomonosovit, łowczorryt, manganogrunneryt, melifanit, montmorillonit, mosandryt, murmanit, narsarsukit, naujakasyt, neptunit, niocalit, norbergit, normandyt, okenit, oliwiny (odmiany: chryzolit), orientyt, pałygorskit, parakiełdyszyt, pektolit, pentagonit, piroksmangit, pirop, poldervaartyt, pumpellyit-(Fe2+), pumpellyit-(Mg), rait, richteryt, riebeckit, rodonit, sanbornit, sapfiryn, schorlomit, sepiolit, sérandyt, shattuckit, sillimanit, soddyit, spessartyn, spodumen, staurolit, steacyit, steenstrupin-(Ce), sugilit, sursassyt, szczerbakowit, szujskit, talk, taramellit, tefroit, terskit, thaumasyt, tinaksyt, topaz, tremolit, tuperssuatsiait, turkestanit, tytanit, umbozieryt, uranofan-β, uwarowit, vuonnemit, wadeit, wezuwian, willemit, wiluit, wöhleryt, wollastonit-1A, xonotlit, yofortieryt, yuksporyt, zektzeryt, zoisyt.
Aërinit

| Aërinit | Ca43(Al,Fe3+,Mg,Fe2+)10[(OH)12|CO3|Si12O35] . 12H2O | Barcelona, Hiszpania |
wymiary: waga: |
2003.11.07/2435/2.00 |
Agrellit

| Agrellit | NaCa2Si4O10F |
Villedien, Kanada kop. „Kipava River” |
wymiary: waga: |
1999.04.30/1539/16.25 |
Ajoit

| Ajoit | Cu2Al[OH|Si3O9] . 2H2O | New Cornelia Mine, Stany Zjednoczone (Arizona) |
wymiary: waga: |
1999.11.05/1671/6.75 |
Aktynolit

| Aktynolit | Ca2(Mg,Fe)5[(OH,F)|Si4O11]2 | Věžna, Czechy (Morawy) |
wymiary: waga: |
2000.05.04/1861/0.00 |

| Aktynolit | Ca2(Mg,Fe)5[(OH)2|Si8O22] | Rosja |
wymiary: waga: |
2004.04.30/2471/11.00 |
Azbest aktynolitowy

| Azbest aktynolitowy | (odmiana aktynolitu) | Vežna, Czechy |
wymiary: waga: |
2003.07.11/0.00 |

| Azbest aktynolitowy | (odm. aktynolitu) | Vežna, Czechy |
wymiary: waga: |
2003.07.11/2410/0.00 |

| Azbest aktynolitowy | (odm. aktynolitu) | Vežna, Czechy |
wymiary: waga: |
2003.07.11/2411/0.00 |

| Azbest aktynolitowy | (odm. aktynolitu) | Vežna, Czechy |
wymiary: waga: |
2004.05.01/2490/0.00 |
Allanit-(Ce)

| Allanit-(Ce) | (Ca,Y)2(Fe2+,Fe3+)Al2[O|OH| SiO4|Si2O7] | Bancroft, Kanada |
wymiary: waga: |
1997.09.14/1099/D Dar Pama Tomasza Ochmańskiego z Warszawy |
Allofan

| Allofan | mAl2O3 . nSiO2 . pH2O | Zlaté Hory, Czechy |
wymiary: waga: |
2000.07.29/2027/2.00 |
Almandyn

| Almandyn | Fe3Al2[SiO4]3 | Jasenik, Czechy (Zláty Chlum) |
wymiary: waga: |
2003.08.12/2420/0.00 |

| Almandyn | Fe3Al2[SiO4]3 | Jasenik, Czechy Zláty Chlum |
wymiary: waga: |
2005.07.03/2626/0.00 |

| Almandyn | (Fe3+)3Al2[SiO4]3 | w łupku mikowym | Fauske, Norwegia |
wymiary: 98x85x25 mm waga: 287 g |
2008.11.23/1042/D Dar Pana Arkadiusza Giemzy z Miedzianki |
Andaluzyt

| Andaluzyt | AlAl[O|SiO4] | Schörl | Dolni Bory, Czechy |
wymiary: waga: |
2001.04.20/2142/D Dar Pana Pawła Żochowskiego z Warszawy |

| Andaluzyt | AlAl[O|SiO4] | Zalasi, Czechy |
wymiary: waga: |
2003.04.19/2361/0.00 |
Andradyt

| Andradyt | Ca3Fe2[SiO4]3 |
Sokołowskoje, Kazachstan (rej. Sarbaj) |
wymiary: waga: |
1995.10.21/0753/2.80 |
Antofyllit

| Antofyllit | (Mg,Fe)7[OH|Si4O11]2 | Heřmanov, Czechy |
wymiary: waga: |
1999.04.30/1541/3.90 |

| Antofyllit | (Mg,Fe)7[OH|Si4O11]2 | Heřmanov, Czechy |
wymiary: waga: |
2006.11.11/2774/95.90 |
Antygoryt

| Antygoryt | Mg6[(OH)8|Si4O10] | Tadżykistan (Pamir) |
wymiary: waga: |
1998.11.28/1436/4.30 |

| Antygoryt | Mg6[(OH)8|Si4O10] | Vežna, Czechy |
wymiary: waga: |
2003.11.07/2436/2.00 |
Ardennit

| Ardennit | Mn4+(Mg,Al,Fe)2Al4[(OH)6| (As,V)O4|(SiO4)2|Si3O10] | Arden, Belgia |
wymiary: waga: |
1999.11.05/1675/4.50 |
Astrofyllit

| Astrofyllit | (K,Na)3(Fe,Mn)7(Ti,Zr)2 [Si8(O,OH)31] |
Ewiesługczorr, Rosja (Masyw Chibiński) |
wymiary: waga: |
1995.10.21/0754/6.00 |

| Astrofyllit magnezowy | (odm. astrofyllitu) | Rosja (Masyw Chibiński) |
wymiary: waga: |
1997.03.02/0939/3.35 |
Augit

| Augit | (Ca,Mg,Fe)2[Si2O6] | Niches Vik |
wymiary: waga: |
1998.06.06/1286/8.50 |

| Augit | (Ca,Mg,Fe)2[Si2O6] | Francja |
wymiary: waga: |
1999.04.24/1523/1.25 |
Balangeroit

| Balangeroit | (Mg,Fe2+,Fe3+,Mn2+,...)42 Si15(O,OH)90 | Balangero, Włochy (Piemont) |
wymiary: waga: |
1999.11.06/1770/5.00 |
Benitoit

| Benitoit | BaTi[Si3O9] | Joaquinit-(Ce) | San Benito (Kalifornia) Stany Zjednoczone |
wymiary: waga: |
1998.04.04/1242/57.00 |
Bismutoferryt

| Bismutoferryt | BiFe2[OH|(SiO4)2] | Smerkovec, Czechy |
wymiary: waga: |
1999.04.30/1546/4.40 |
Boltwoodyt

| Boltwoodyt | (H3O)K[UO2][SiO4]2 . H2O | Rössing, Namibia |
wymiary: waga: |
1999.09.11/1632/D Dar Pana Adama Petzki z Warszawy |
Braunit

| Braunit | MnMn6[O8|SiO4] | Ilfeld, Niemcy |
wymiary: waga: |
2004.05.02/2494/3.50 |
Bulfonteinit

| Bultfonteinit | Ca2[F|SiO3OH] . H2O | Fuka, Japonia (Okayama-ken) |
wymiary: waga: |
2001.05.05/2161/8.75 |



| Bulfonteinit | Ca2[OH|F|SiO3] · H2O | Poldervaartyt |
Kuruman, RPA kop. „N’Chwaning” |
wymiary: waga: |
2007.11.25/1026/12.50 |
Bustamit

| Bustamit | (Mn,Ca)3[Si3O9] |
Quarry,
Wielka Brytania kop. „Melton” |
wymiary: waga: |
1999.04.30/1551/3.75 |
Byssolit

| Byssolit | (azbest amfibolowy) | Czereszamskoje, Rosja (Ural) |
wymiary: waga: |
1998.10.24/1422/2.85 |
Canasyt

| Canasyt | (Na,K)5Ca4[(OH,F)3|Si10O25] | Egiryn, Tytanit |
Kukiswumczorr, Rosja (Masyw Chibiński) |
wymiary: waga: |
1998.03.07/1212/3.40 |
Cavansyt

| Cavansyt | Ca[VO|Si4O10] . 4H2O | Stilbit | Wagholi, Indie (Poona) |
wymiary: waga: |
2000.05.05/1881/7.25 |
Ceryt-(Ce)

| Ceryt-(Ce) | (Ca,Mg)2ZRz8[SiO4]7 . 3H2O |
Kuroczkin, Rosja (Wiszniowe Góry, Ural) |
wymiary: waga: |
1997.04.05/0958/10.00 |
Chapmanit

| Chapmanit | SbFe2[OH|(SiO4)2] | Vlastĕjovice, Czechy |
wymiary: waga: |
2000.10.28/2077/2.90 |

| Chapmanit | SbFe2[OH|(SiO4)2] | Pernek, (Kolarský Vrch) |
wymiary: waga: |
2007.05.06/2800/0.20 |
Chondrodyt

| Chondrodyt | Mg5[(OH,F)2|(SiO4)2] | Taberg, Szwecja |
wymiary: waga: |
1998.06.06/1290/8.50 |
Chryzokola

| Chryzokola | (Cu,Al)8[(OH)12|(Si4O10)2] |
Ray
Mine,
Stany Zjednoczone (Arizona) |
wymiary: waga: |
2001.03.03/2132/1.00 |
Chryzotyl

| Chryzotyl | Mg4[(OH)8|Si4O10] | (azbest chryzotylowy) |
Asbest,
Rosja (Ural) kop. „Bażenawa” |
wymiary: waga: |
1994.09.24/0648/1.80 |

| Chryzotyl | Mg4[(OH)8|Si4O10] | Dobšiná, Słowacja |
wymiary: waga: |
2004.04.30/2475/7.50 |
Coffinit

| Coffinit | U[SiO4] | Pyleń, Czechy |
wymiary: waga: |
1999.11.05/1695/2.50 |

| Coffinit | U[SiO4] | Uraninit | Zalasi, Czechy |
wymiary: waga: |
2003.06.30/2388/0.00 |
Creaseyit

| Creaseyit | Cu2Pb4(Fe,Al)2Si5O17 . 6H2O |
Tiger
Mine, Stany Zjednoczone (Arizona) |
wymiary: waga: |
2001.05.05/2165/3.50 |
Crossyt

| Crossyt | Na2Mg3(Al,Fe)2[(OH,F)| Si4O11]2 | Vaskeresztes, Węgry |
wymiary: waga: |
1999.04.30/1554/1.60 |
Cummingtonit

| Cummingtonit | (Mg,Fe)7[OH|Si4O11]2 | Grapenberg, Szwecja |
wymiary: waga: |
1999.11.05/1696/3.50 |
Cuproskłodowskit


| Cuproskłodowskit | CuH2[UO2|SiO4]2 . 5H2O | Schaba, Kongo |
wymiary: waga: |
2006.11.11/2737/2.70 |
Cuspidyn

| Cuspidyn | Ca4[(F,OH)2|Si2O7] |
Cava
Pollena, Włochy wlk. Wezuwiusz |
wymiary: waga: |
2003.05.02/2367/4.00 |
Cyanit

| Cyanit | AlAl[O|SiO4] | Salina, Brazylia |
wymiary: waga: |
2004.04.30/2476/36.25 |
Cyrkon

| Cyrkon | Zr[SiO4] | Rosja |
wymiary: 32x22x18 mm waga: 15,0 g |
1994.09.24/0650/2.20 |
Czaroit

| Czaroit | (Ca,Na)2K[Si4O10|(OH)2] . nH2O |
Sirenewyj Kamień, Rosja (Masyw Murunski) |
wymiary: waga: |
2004.04.16/2469/6.25 |
Czevkinit-(Ce)

| Czevkinit-(Ce) | (Ce,La)2Ti2[O4|Si2O7]? |
Siewiernyje Pieczi, Rosja (Góry Ilmeńskie) |
wymiary: waga: |
1997.04.05/0959/12.00 |
Delhayelit

| Delhayelit | (Na,K)19Ca5[(Cl2,F2,SO4)3|O4|Al6Si32O76] · 18H2O | Lamprofyllit |
Raswumczorr, Rosja (Masyw Chibiński) |
wymiary: waga: |
1996.03.03/0796/2.00 |
Denisovit

| Denisovit | (K,Na)Ca2[Si3O8|(F,OH)] |
Raswumczorr, Rosja (Masyw Chibiński) |
wymiary: waga: |
1996.09.14/0887/3.60 |
Diopsyd

| Diopsyd | CaMg[Si2O6] |
Asbest,
Rosja (Ural) kop. „Bażenawa” |
wymiary: waga: |
2000.04.01/1836/5.00 |


| Diopsyd | Wzór chemiczny | Hessonit, Kwarc | Žulowa, Czechy |
wymiary: 225x156x83 mm waga: 3545,5 g |
2008.11.09/1041/0.00 |
Dioptaz

| Dioptaz | Cu6[Si6O18] . 6H2O | Mindouli, Kongo (Katanga) |
wymiary: waga: |
1992.10.10/0319/16.00 |
Egiryn

| Egiryn | NaFe3+[Si2O6] |
Kedykverpakhh, Rosja (Łowoziero) |
wymiary: waga: |
2005.10.08/2665/10.00 |
Elpidyt

| Elpidyt | Na2Zr[Si6O15] . 3H2O |
Alluajw, Rosja (Masyw Łowozierski) |
wymiary: waga: |
1996.03.02/0779/16.00 |
Enigmatyt

| Enigmatyt | Na4Fe10Ti2[O4|(Si2O6)2] |
Ewiesługczorr, Rosja (Masyw Chibiński) |
wymiary: waga: |
1997.05.31/1013/2.70 |
Enstatyt

| Enstatyt | Mg2[Si2O6] | Vĕžná, Czechy (Morawy) |
wymiary: waga: |
1996.03.20/0807/2.00 |
Bronzyt

| Bronzyt | (odm. enstatytu) | Vĕžná, Czechy (Morawy) |
wymiary: waga: |
1999.07.31/1609/0.75 |
Epidot

| Epidot | Ca2(Fe,Al)Al2[O|OH|SiO4|Si2O7] | Imicchil, Maroko |
wymiary: waga: |
2004.06.05/2516/25.00 |

| Epidot | Ca2Fe2+Al2[Si2O7|SiO4|O|OH] | Žulowa, Czechy |
wymiary: 23x15x9 mm waga: 6,2 g |
2008.08.23/1037/0.00 |
Eudialit

| Eudialit | (Na,Ca,Fe)6Zr[(OH,Cl)| (Si3O9)2] |
Kukiswumczorr, Rosja (Masyw Chibiński) |
wymiary: waga: |
1998.03.07/1219/2.90 |
Eukryptyt

| Eukryptyt | LiAl[SiO4] | Tanco Mine, Kanada (Manitoba) |
wymiary: waga: |
2000.05.05/1888/2.50 |
Fajalit



| Fajalit | Fe2[SiO4] |
Bellerberg Ettringen (Laacher See) |
wymiary: waga: |
2006.11.11/2739/5.15 |
Fassait

| Fassait | (odm. diopsydu lub augitu) | Hodruša, Słowacja |
wymiary: waga: |
2000.05.05/1889/2.25 |
Fenaksyt

| Fenaksyt | KNa(Fe,Mn)[Si4O10] . 0,5H2O | Delhayelit |
Raswumczorr, Rosja (Masyw Chibiński) |
wymiary: waga: |
1997.05.31/1014/7.35 |
Hastingsyt

| Hastingsyt | Mt. Isa (Queesland) Australia |
wymiary: waga: |
2005.04.29/2619/2.50 |

| Ferrihastingsyt | Mt. Isa (Queesland) Australia |
wymiary: waga: |
2005.04.29/2620/2.50 |
Fersmanit

| Fersmanit | Na4Ca4Ti4[(O,OH,F)3|SiO4]3 | Rosja (Masyw Łowozierski) |
wymiary: waga: |
1996.04.20/0837/8.00 |
Fluorapofyllit

| Fluorapofyllit | KCa4[(F,OH)|(Si4O10)2] . 8H2O | Stilbit | Poona, Indie |
wymiary: waga: |
2003.04.30/2365/15.00 |

| Fluorapofyllit | KCa4[(F,OH)|(Si4O10)2] . 8H2O | Poona, Indie |
wymiary: waga: |
2007.02.03/2773/40.00 |
Fluororichteryt

| Fluororichteryt | (Na,K)(Ca,Na)2(Mg,Fe3+,Fe2+)5 [(F,OH,O)2|Si8O22] | Rosja (Góry Ilmeńskie, Ural) |
wymiary: waga: |
1997.09.13/1077/6.70 |
Forsteryt

| Forsteryt | Mg2[SiO4] |
Kowdor,
Rosja kop. „Żeleznyj” |
wymiary: waga: |
1998.08.01/1366/5.70 |
Foshagit

| Foshagit | Ca4[(OH)2|Si3O9] | Fuka, Japonia (Bicchu-cho) |
wymiary: waga: |
1999.11.05/1702/5.00 |
Frankamenit

| Frankamenit | K3Na3Ca5(Si12O30)F3(OH) . H2O | Czaroit | Sirenewyj Kamień, Rosja |
wymiary: waga: |
2000.12.10/2124/D Dar Pana Tadeusza Dąbrowskiego z Warszawy |
Friedelit



| Friedelit | (Mn,Fe)8[(OH,Cl)10|Si6O15] | Franklinit |
Franklin, Stany
Zjednoczone (New Jersey) |
wymiary: waga: |
2006.11.11/2741/5.15 |
Gaidonnayit

| Gaidonnayit | Na2Zr2[Si3O9] . H2O | Norra Kärr, Szwecja |
wymiary: waga: |
1999.11.05/1703/4.00 |
Garnieryt

| Garnieryt | (Mg,Ni)6[(OH)8|Si4O10] | Ambatory, Madagaskar |
wymiary: waga: |
1999.05.26/1600/1.25 |
Gilalit

| Gilait | Cu5Si6O17 . 7H2O | Ruizyt | Christmana Mine, Stany Zjednoczone |
wymiary: waga: |
2001.05.05/2170/2.75 |
Glaukofan

| Glaukofan | Li2(Mg,Fe,Al)3Al2[(O,F,OH) |[Si4O11]2 | Brosso, Włochy |
wymiary: waga: |
1999.04.30/1562/3.75 |
Grossular

| Grossular | Ca3Al2[SiO4]3 | Epidot |
Žulová,
Czechy Boži Hora |
wymiary: waga: |
2003.04.19/2360/0.00 |

| Grossular | Ca3Al2[SiO4]3 |
Vápenná, Czechy kłm. „Vycpálkův” |
wymiary: waga: |
2003.04.20/2362/0.00 |

| Grossular | Ca3Al2[SiO4]3 |
Vápenná, Czechy kłm. „Vycpálkův” |
wymiary: waga: |
2003.06.28/2383/0.00 |

| Grossular | Ca3Al2[SiO4]3 |
Vápenná, Czechy kłm. „Vycpálkův” |
wymiary: waga: |
2003.06.28/2382/0.00 |

| Grossular | Ca3Al2[SiO4]3 |
Vápenná, Czechy kłm. „Vycpálkův” |
wymiary: waga: |
2003.06.28/2384/0.00 |

| Grossular | Ca3Al2[SiO4]3 |
Vápenná, Czechy kłm. „Vycpálkův” |
wymiary: waga: |
2003.07.12/2412/0.00 |

| Hessonit | (odm. grosularu) | Žulowa, Czechy |
wymiary: waga: |
2005.07.03/2624/D Dar Pana Andrzeja Borzęckiego z Warszawy |

| Hessonit | (odm. grossularu) | Kwarc | Žulowa, Czechy |
wymiary: 68x63x47 mm waga: 231 g |
2008.08.23/1036/0.00 |

| Hessonit | (odm. grossularu) | Žulowa, Czechy |
wymiary: 121x79x60 mm waga: 678 g |
2008.11.09/1040/0.00 |
Gyrolit

| Gyrolit | Ca2[Si4O10] . 4H2O | Apofyllit | Bombay, Indie |
wymiary: waga: |
1997.04.26/0986/2.00 |
Haiweéit

| Haiweéit | Ca(UO2)2[(Si2O5)3 . 5H2O | Dara-i-Pioz, Tadżykistan |
wymiary: waga: |
1997.09.13/1078/16.70 |
Halloisyt

| Halloisyt | Al4[(OH)8|Si4O10] . 4H2O | Biela Hora, Słowacja |
wymiary: waga: |
1999.11.05/1709/2.00 |
Hedenbergit

| Hedenbergit | CaFe2+[Si2O6] | Kalcyt | Korszunowskoje, Rosja |
wymiary: waga: |
1996.03.02/0782/2.00 |
Hemimorfit

| Hemimorfit | Zn4[(OH)2|Si2O7] . H2O | Lepidokrokit | Mapimi, Meksyk (Durango) |
wymiary: waga: |
1992.09.05/0290/4.00 |
Hibschyt
Hisingeryt

| Hisingeryt | mFe2O3 . nSiO2 . pH2O | Riebeckit | Laytonville Quarry Stany Zjednoczone |
wymiary: waga: |
2001.05.05/2175/3.25 |
Hubeit


| Hubeit | Ca2MnFe(OH|Si4O12] . 2H2O | Daye, Chiny (Hubei) |
wymiary: waga: |
2006.11.11/2742/5.15 |
Humit

| Humit | Mg7[(OH,F)2|(SiO4)3] |
Kowdor,
Rosja kop. „Flogopitowyj” |
wymiary: waga: |
1997.03.02/0934/5.00 |
Hydrogrossular

| Hydrogrossular | Ca3Al2[(SiO4)>1,5|(OH)4)<1,5] | Kazachstan |
wymiary: waga: |
1997.09.13/1079/5.00 |
Ilvait

| Ilvait | CaFe2Fe3+[O|OH|Si2O7] | Kalcyt, Kwarc | Dalnegorsk, Rosja |
wymiary: waga: |
1998.03.07/1222/11.40 |

| Ilvait | CaFe2Fe3+[O|OH|Si2O7] | Dalnegorsk, Rosja |
wymiary: waga: |
2001.06.20/2208/1.00 |
Inesyt

| Inesyt | Ca2Mn7[OH|Si5O14]2 · 5H2O | Kwarc | Daye, Chiny (Hubei) |
wymiary: waga: |
2007.11.09/1021/21.25 |
Jadeit

| Jadeit | NaAl[Si2O6] | Chiny |
wymiary: waga: |
1995.12.10/0772/D Dar Pana Janusza Mikołowicza z Warszawy |
Johannsenit

| Johannsenit | CaMn[Si2O6] | Lorenzenit, Eudialit | Dalnegorsk, Rosja |
wymiary: waga: |
1997.03.22/0950/26.70 |
Karfolit

| Karfolit | MnAl2[(OH)4|Si2O6] | Krásno, Czechy |
wymiary: waga: |
2000.05.05/1900/5.00 |
Karyopillit

| Karyopillit | Mn6[(OH)8|Si4O10] | Gambatesa, Włochy |
wymiary: waga: |
2000.05.05/1902/2.50 |
Kasolit

| Kasolit | Pb[UO2][SiO4] . H2O | Torbernit | Musonoi, Kongo (Katanga) |
wymiary: waga: |
1999.11.05/1716/11.25 |
Katapleiit

| Katapleit | Na2Zr[Si3O9] . 2H2O | Egiryn |
Ajkuajwienczorr, Rosja (Masyw Chibiński) |
wymiary: waga: |
1995.09.09/0728/2.00 |
Kinoit

| Kinoit | Cu2Ca2[Si3O10] . H2O | Santa Rita Monts Stany Zjednoczone |
wymiary: waga: |
2000.05.06/1954/(3.00) |
Klinohumit

| Klinohumit | Mg9[(OH,F)2|(SiO4)4] | Studnice, Czechy |
wymiary: waga: |
2003.05.02/2371/4.00 |
Klinozoisyt

| Klinozoisyt | Ca2Al3[O|OH|SiO4|Si2O7] | Horly, Czechy |
wymiary: waga: |
1999.04.30/1567/4.90 |
Komarovit

| Komarovit | (Ca,Mn)Nb2[O3|Si2O7] . 3,5H2O | Yofortieryt | Karnasurta, Rosja (Masyw Łowozierski) |
wymiary: waga: |
1999.11.05/1720/3.75 |
Lamprofyllit

| Lamprofyllit | Na3Sr2Ti3[(O,OH,F)2|Si2O7]2 | Chibiny, Rosja (płw. Kola) |
wymiary: waga: |
2003.07.11/2411/ |
Låvenit

| Låvenit | (Na,Ca,Mn)3Zr[(F,OH,O)2| Si2O7] | Rosja (Masyw Chibiński) |
wymiary: waga: |
1997.03.02/0937/6.70 |
Lawsonit

| Lawsonit | CaAl2[(OH)2|Si2O7] . H2O | Norwegia |
wymiary: waga: |
1998.06.06/1297/2.85 |
Lorenzenit

| Lorenzenit | Na2O . 2(Ti,Zr)O2 . 2SiO2 | Egiryn, Almandyn |
Nijorkpachk, Rosja (Masyw Chibiński) |
wymiary: waga: |
1997.11.15/1173/2.90 |
Łomonosovit

| Łomonosovit | Na2MnTi3[O|Si2O7]2 . 2Na3PO4 | Pektolit, Villiaumit |
Jukspor, Rosja (Masyw Chibiński) |
wymiary: waga: |
1998.03.07/1226/7.15 |
Łowczorryt

| Łowczorryt | (zmetamiktyzowany rinkit lub mosandryt) | Rosja (Masyw Chibiński) |
wymiary: waga: |
1998.10.24/1426/10.00 |
Manganogrunneryt


| Manganogrunneryt | Mn2(Fe,Mg)5[(OH)2|Si8O22] | Chralotice, Czechy |
wymiary: waga: |
2006.11.11/2749/4.45 |
Melifanit

| Melifanit | (CaNa2)2(Al,Be)[Si2O6F] | Ostskogen, Norwegia |
wymiary: waga: |
2007.05.06/2807/3.40 |
Metahalloizyt

| Metahalloizyt | Al4[(OH)8|Si4O10] . 4H2O | Biela Hora, Słowacja |
wymiary: waga: |
2002.05.03/2304/4.00 |
Montmorillonit

| Montmorillonit | (Al1,67Mg0,33)[(OH)2|Si4O10] . Na0,33(H2O)4 | Teškov, Czechy |
wymiary: waga: |
1999.11.05/1730/1.00 |

| Montmorillonit | (Al1,67Mg0,33)[(OH)2|Si4O10] . Na0,33(H2O)4 | Antofyllit | Heřmanov, Czechy |
wymiary: waga: |
2006.06.06/2702/0.50 |
Mosandryt

| Mosandryt | (Ca,Na,Y)3(Ti,Zr,Ce) [(F,OH,O)2|Si2O7] | Rosja (Masyw Chibiński) |
wymiary: waga: |
1997.03.02/0941/5.00 |
Murmanit

| Murmanit | Na2MnTi3[O|Si2O7]2 . 8H2O |
Punkaruajw, Rosja (Masyw Łowozierski) |
wymiary: waga: |
1996.03.02/0787/4.80 |
Narsarsukit

| Narsarsukit | Na4Ti2[O2|Si8O20] | Flora, Rosja (Masyw Łowozierski) |
wymiary: waga: |
1999.11.05/1732/2.75 |
Naujakasyt

| Naujakasyt | (Na,K)6(Fe,Mn,Ce)(Al,Fe)4 [O3|Si4O10]2 . H2O | Kranefield, Grenlandia |
wymiary: waga: |
1999.11.05/1733/5.00 |
Neptunit

| Neptunit | KNa2Li(Fe,Mn)2Ti2[O|Si4O11]2 |
Raswumczorr, Rosja (Masyw Chibiński) |
wymiary: waga: |
1999.09.12/1647/10.00 |

| Neptunit manganowy | (odm. neptunitu) | Ussigit |
Umbo,
Rosja (Masyw Łowozierski) |
wymiary: waga: |
1997.03.02/0940/3.35 |
Niocalit


| Niocalit | Ca3(Nb,Ca,Mg)[(F,O)2|Si2O7] | Oka, Kanada (Quebec) |
wymiary: waga: |
2006.11.11/2752/1.70 |
Norbergit

| Norbergit | Mg3[(OH,F)2|SiO4] | Pitkaranda, Szwecja |
wymiary: waga: |
2001.05.05/2184/2.75 |
Normandyt

| Normandyt | MnCa(Mn,Fe)(Ti,Nb,Zr) [Si2O7|O,F] | Partamczorr, Rosja (płw. Kola) |
wymiary: waga: |
1999.02.14/1488/3.45 |
Okenit

| Okenit | Ca1,5[Si3O6(OH)3] . 1,5H2O | Poona, Indie |
wymiary: waga: |
1999.11.05/1734/17.50 |
Grupa oliwinu

| Oliwin | (Mg,Fe)2[SiO4] | Dramen, Norwegia |
wymiary: waga: |
1998.09.22/1420/24.30 |
Orientyt

| Orientyt | Ca4(Mn3+,Mn2+,Al)6[(OH)6 |(SiH4)O4|(SiO4)2|Si3O10]? | Mcfallit, Braunit | Cerchiara, Włochy |
wymiary: waga: |
2000.05.05/1911/5.50 |
Pałygorskit

| Pałygorskit-β | (Mg,Al)2[OH|Si4O10] . 2H2O+2H2O | Jelšava, Słowacja |
wymiary: waga: |
1999.11.05/1738/3.00 |
Parakiełdyszyt

| Parakiełdyszyt | Na2Zr[Si2O7] | Kiełdyszyt |
Tachtarumczorr, Rosja (Masyw Chibiński) |
wymiary: waga: |
1999.11.05/1739/6.25 |
Pektolit

| Pektolit | Ca2Na[Si3O8OH] | Košťálov, Czechy |
wymiary: waga: |
2001.05.05/2187/3.25 |
Pentagonit

| Pentagonit | Ca[VO|Si4O10] . 4H2O | Poona, Indie |
wymiary: waga: |
2003.03.02/2355/12.50 |
Piroksmangit

| Piroksmangit | (Fe,Mn)7[Si7O21] | Chvaletice, Czechy |
wymiary: waga: |
1999.11.05/1742/2.50 |
Pirop

| Pirop | Mg3Al2[SiO4]3 | Hranice, Czechy |
wymiary: waga: |
2001.04.21/2147/5.00 |

| Pirop | Mg3Al2[SiO4]3 | Chalcedon | Ratboř, Czechy |
wymiary: waga: |
2003.07.10/2406/0.00 |

| Pirop | Mg3Al2[SiO4]3 | Ratboř, Czechy |
wymiary: waga: |
2003.07.10/2405/0.00 |
Poldervaartyt


| Poldervaartyt | Ca2(Ca,Mn)[(SiO3OH)2|(OH)2] · H2O |
Kuruman, RPA kop. N’Chwaning |
wymiary: waga: |
2007.11.25/1023/12.50 |
Pumpellyit-(Fe2+)

| Pumpellyit-(Fe2+) | Ca2(Fe,Mg,Mn)(Al,Fe,Ti)2 [(OH,H2O)2|SiO4|Si2O7] | Malaga, Hiszpania |
wymiary: waga: |
1999.04.30/1587/6.50 |
Pumpellyit-(Mg)

| Pumpellyit-(Mg) | Ca2(Mg,Fe,Mn,Al)(Al,Fe,Ti)2 [(OH,H2O)2|SiO4|Si2O7] | Kalcyt | Obři Důl, Czechy |
wymiary: waga: |
2000.07.29/2028/3.00 |
Rait

| Rait | (Na2Mn)2[Si3O7(OH)2] . 2H2O+H2O |
Rosja
(Masyw Łowozierski) kop. „Jubilejnaja” |
wymiary: waga: |
1999.11.05/1748/4.50 |
Richteryt

| Richteryt | Na2Ca(Mg,Fe2+,Mn,Fe3+,Al)5[(OH,F)|Si4O11]2 | Kowdor, Rosja (płw. Kola) |
wymiary: waga: |
2002.05.03/2311/4.00 |
Riebeckit

| Riebeckit | Na2Fe3Fe2[(OH,F)|Si4O11]2 | Griquatown, RPA |
wymiary: waga: |
1999.10.09/1654/0.75 |
Rodonit

| Rodonit | CaMn4[Si5O15] | ? |
wymiary: 45x32x19 mm waga: 32,2 g |
1999.02.13/1478/0.90 |
Sanbornit

| Sanbornit | Ba2[Si4O10] |
Esquire 1 Clain,
Kanada (Fresno Co.) |
wymiary: waga: |
2006.11.11/2758/6.50 |
Sapfiryn

| Sapfiryn | Mg2Al4[O6|SiO4] | Madagaskar |
wymiary: waga: |
2002.02.02/2272/15.00 |
Schorlomit

| Schorlomit | Ca3Ti2[SiO4]3 | Tyry Mus, Rosja (płw. Kola) |
wymiary: waga: |
2002.05.03/2312/4.00 |
Sepiolit

| Sepiolit | Mg4[(OH)2|Si6O15] . 2H2O+2H2O | Wyspy Liparskie, Włochy |
wymiary: waga: |
2000.10.28/2109/1.80 |
Sérandyt

| Sérandyt | (Mn,Ca)2Na[Si3O8OH] | Wuonnemit, Ussigit |
Alluajw, Rosja (Masyw Łowozierski) |
wymiary: waga: |
1997.11.15/1177/0.90 |
Shattuckit

| Shattuckit | Cu5[(OH)2|(SiO3)4 | Nev Cornelia Mine, Stany Zjednoczone (Arizona) |
wymiary: waga: |
2006.11.11/2761/5.80 |
Sillimanit

| Sillimanit | AlAl[O|SiO4] | Indie |
wymiary: waga: |
1996.03.20/0818/2.00 |
Soddyit



| Soddyit | (UO2)5[Si2O9] . 6H2O |
Margarites, Meksyk (Pena Blanca) |
wymiary: waga: |
2006.11.11/2762/7.20 |
Spessartyn

| Spessartyn | Mn3Al2[SiO4]3 | Ortoklaz | Fijuan, Chiny |
wymiary: waga: |
2001.04.01/2141/12.50 |
Spodumen

| Spodumen | LiAl[Si2O6] | Nilam, Afganistan (Nuristan) |
wymiary: waga: |
1997.12.14/1193/14.30 |
Staurolit

| Staurolit | AlFe2O3(OH) . 4Al2[O|SiO4] | Kejwy, Rosja (płw. Kola) |
wymiary: waga: |
1993.12.18/0578/2.00 |

| Staurolit | AlFe2O3(OH) . 4Al2[O|SiO4] | Almandyn | Jasenik, Czechy Zláty Chlum |
wymiary: waga: |
2003.08.12/2422/0.00 |

| Staurolit | AlFe2O3(OH) . 4Al2[O|SiO4] | Almandyn | Jasenik, Czechy Zláty Chlum |
wymiary: waga: |
2005.07.03/2627/0.00 |

| Staurolit | AlFe2O3(OH) . 4Al2[O|SiO4] | Almandyn | Jasenik, Czechy Zláty Chlum |
wymiary: waga: |
2005.07.03/2627a/0.00 |
Steacyit

| Steacyit | Th(Na,Ca)2(K,...)[Si8O20] | Dara-i-Pioz, Tadżykistan |
wymiary: waga: |
1997.09.14/1112/16.70 |
Steenstrupin-(Ce)

| Steenstrupin-(Ce) | Na2Ce(Mn,Ta,Fe,...)H2 . [(Si,P)O4]3 |
Alluajw, Rosja (Masyw Łowozierski) |
wymiary: waga: |
1997.06.01/1028/10.00 |
Sugilit

| Sugilit | (K,Na)(Na,H2O)2 (Fe3+,Ca,Ti,Na,Fe)2 (Al,Fe)Li2[Si12O30] | Hotazel, RPA |
wymiary: waga: |
2000.10.22/2070/2.20 |
Sursassyt

| Sursassyt | Mn2Al3[(OH)3|SiO4|Si2O7] | Molinello Mine, Włochy |
wymiary: waga: |
2000.05.05/1928/2.50 |
Szczerbakowit

| Szczerbakowit | (K,Na,Ba)3(Ti,Nb)2[O2|Si4O12] | Koaszwa, Rosja (Masyw Chibiński) |
wymiary: waga: |
1997.11.15/1178/5.70 |
Szujskit

| Szujskit | Ca4(Mg,Al)2(Cr,Al)4[(OH)4 |(SiO4)2|(Si2O7)2] . 2H2O | Uwarowit | Sarany, Rosja |
wymiary: waga: |
2000.04.15/1845/12.50 |
Talk

| Talk | Mg2[(OH)2|Si4O10] |
Asbest,
Rosja (Ural) kop. „Bażenawa” |
wymiary: waga: |
1994.03.05/0601/2.50 |

| Talk | Mg2[(OH)2|Si4O10] |
Asbest,
Rosja (Ural) kop. „Bażenawa” |
wymiary: waga: |
2006.12.16/2777/0.25 |
Taramellit

| Taramellit | Ba4(Fe2+,Mg)Fe2Ti[(Si4O12)2 |(OH)4] | Candoglia, Włochy |
wymiary: waga: |
2000.05.05/1930/2.50 |
Tefroit


| Tefroit | Mn2[SiO4] | Långban, Szwecja |
wymiary: waga: |
2006.11.11/2765/5.50 |
Terskit

| Terskit | Na4ZrSi6O15(OH)2 . nH2O | Terski Brjeg, Rosja |
wymiary: waga: |
1997.03.02/0946/1.60 |
Thaumasyt
