W rejonie Borysławia eksploatację ropy naftowej rozpoczęto w 1850 roku. Początkowo prowadzono ją na wychodniach złóż w płytkich ręcznie kopanych szybach zwanych „łebakami”.

Biedaszyby (tzw. „łebaki”) na wychodni złoża ropy naftowej. Stan z lat dwudziestych XX wieku.

Wydobycie ropy naftowej na skalę przemysłową rozpoczęto tu w latach siedemdziesiątych XIX wieku gdy rozpoczęto eksploatację złóż metoda otworową. Początkowo otwory były wiercone ręcznie ale szybko wprowadzono wiertnice napędzane silnikami parowymi a później również spalinowymi. W 1874 roku roku odwiercono szyb naftowy na potoku. Dawał on 40 ton ropy na dobę. Pierwsze otwory naftowe sięgały 500 metrów głębokości. Przez pewien okres czasu ropę wydobywano zasysając ją przy pomocy pomp próżniowych podłączonych do otworów naftowych. Powodowało to jednak spadek ciśnienia w złożu i wytrącanie się parafin co w konsekwencji prowadziło do jego zakorkowania. Szybko zatem zrezygnowano z tej metody. W 1893 roku rozpoczęto poszukiwania ropy naftowej w Tustanowicach.

Później starano się już utrzymywać stałe ciśnienie w złożu. Jednocześnie otworami wiertniczymi schodzono coraz niżej. Na przykład w 1904 roku nowo oddany do użytku szyb Herman w Potoku osiągnął 936 metrów głębokości a szyb Popper 1 aż 1100 metrów. Znaleziono przy tym wiele nowych bardzo wydajnych poziomów roponośnych. Łączna produkcja kopalni wynosiła wtedy 5000-6000 cystern ropy naftowej na miesiąc. Większa głębokość eksploatacji wiązała się jednak z koniecznością opanowania coraz większego ciśnienia wypływającej z otworów ropy naftowej. Niestety nie zawsze się to udawało i często zdarzały się gwałtowne samowypływy.

Erupcja ropy naftowej w wyniku zbyt dużego ciśnienia złożowego. Stan z około 1910 roku.		Zbieranie wycieku ropy naftowej miotłami z gałązek wierzby. Stan z około 1910 roku.

W 1908 roku w Tustanowicach otworzono legendarny szyb „Oil-City”. W ciągu pierwszych 24 godzin dał on produkcję 1400 ton ropy. Podobno drugie tyle miało się rozlać po polach. Niestety już w dniu 4 lipca 1908 roku zdarzył się tu tragiczny wypadek. Od uderzenia pioruna zapalił się szyb i stojące obok zbiorniki ropy. Pożar trwał trzy tygodnie.

Pożar największego szybu naftowego „Oil-City” w Tustanowicach. Stan z 1908 roku.

Zastęp ratowników gaszących szyb „Oil-City”. Stan z 1908 roku.

Państwowa Stacja Geologiczna w Borysławiu. Stan z lat dwudziestych XX wieku.

            Złoża ropy naftowej rejonu Borysławia związane były z dużym fałdem  wgłębnym powstałym w miejscu gdzie jednostka innoceramowa należąca do zewnętrznej strefy fliszu karpackiego nasuwa się na utwory miocenu przedgórza. Fałd ten biegnie z północnego zachodu na południowy wschód. Budują go patrząc od góry następujące utwory skalne:
- iły solne miocenu;
- warstwy polanickie (odpowiednik warstw krośnieńskich w polskiej części Karpat);
- seria łupków menilitowych i leżąca pod nimi  wyraźna grupa piaskowców
- pstre łupki eocenu;
- tworzące jądro fałdu osady kredy do których należą się warstwy innoceramowe i prawdopodobnie piaskowiec jamneński.
W nasunięciu powtarzają się te same serie skalne od warstw polanickich i łupków menilitowych po warstwy innoceramowe. W jego czołowej części przeważają piaskowce jamneńskie i łupki eocenu a dalej na południe warstwy innoceramowe i piaskowce jamneńskie. Poza tym na całym obszarze złóż obserwuje się liczne uskoki i nasunięcia płaszczowinowe.

Pola naftowe nad Ratoczyną. Stan z około 1900 roku.

Pola naftowe w Borysławiu. Stan z około 1910 roku.

Pola naftowe w Borysławiu. Stan z lat dwudziestych XX wieku.

Kopalnia otworowa ropy naftowej „Banknot” w Borysławiu. Stan z około 1910 roku.

Kopalnia otworowa ropy naftowej „Berta” w Borysławiu. Stan z około 1910 roku.

Kopalnia otworowa ropy naftowej „Piłsudzki” w Borysławiu. Stan z lat dwudziestych XX wieku.

Kopalnia otworowa ropy naftowej „Piłsudzki II” w Borysławiu. Stan z lat dwudziestych XX wieku.

Kopalnia otworowa ropy naftowej „The Anglo Galician”. Stan z około 1910 roku.

            Największe złoża ropy naftowej znajdowały się w okolicy Borysławia, Tustanowic i Mraźnicy. Poziomy roponośne stwierdzono tam w różnych jednostkach stratygraficznych ale najbardziej perspektywiczne były następujące utwory:
- łupki solnonośne miocenu;
- warstwy polanickie złożone z łupków i piaskowców;
- piaskowce borysławskie leżące pomiędzy osadami eocenu i łupkami menilitowymi;
- piaskowce jamneńskie zalegające na serii osadów górnej kredy i kontaktujące w stropie bezpośrednio z osadami eocenu.
Ropę znaleziono również w zaliczanych do kredy twardych, spękanych piaskowcach warstw innoceramowych. Często towarzyszyła jej tam woda tworząca miejscami źródła artezyjskie. Objawy roponośności stwierdzono także w piaszczystych soczewkach warstw innoceramowych serii nasuniętej.

Pola naftowe w Dąbrowie. Stan z lat dwudziestych XX wieku.

Pola naftowe w Mraźnicy. Stan z około 1920 roku.

Kopalnia otworowa ropy naftowej „Fanto-Horodyszcze” w Mraźnicy. Stan z lat dwudziestych XX wieku.

Kopalnia otworowa ropy naftowej „Sosnkowski” w Mraźnicy. Stan z lat dwudziestych XX wieku.

Pola naftowe w Potoku. Stan z około 1900 roku.

Kopalnia otworowa ropy naftowej „Muchowate” w Schodnicy. Stan z około 1900 roku.

Kopalnia otworowa ropy naftowej Towarzystwa Karpackiego w Schodnicy. Stan z około 1910 roku.

            Na starych polach górniczych położonych w zachodniej części obszaru złożowego główny poziom roponośny znajdował się na głębokości 700-900 metrów. Ku wschodowi zapadał się osiągając na nowych polach głębokość 1500 i więcej metrów.
Ropa naftowa z rejonu Borysławia jest nadzwyczaj lekka. Doskonale zatem nadaje się do produkcji benzyny. Co ciekawe zauważono że jej masa spada jeszcze wraz ze wzrostem głębokości z 0,889 g/cm³ na głębokości 150 metrów do 0,849 g/cm³ na głębokości 1600 metrów. W ropie tej rozpuszczona jest znaczna ilość parafin. Po rozpoczęciu eksploatacji w wyniku spadku ciśnienia w złożu ulegają one wytrąceniu powodując zaparafinowanie złoża. Dlatego powinno się ono znajdować stale pod ciśnieniem.

Pola naftowe w Tustanowicach Stan z około 1910 roku.

Kopalnie otworowe ropy naftowej „Kordian”, „Genia” i „Zuzia” w Tustanowicach. Stan z około 1910 roku.

Kopalnia otworowa ropy naftowej „Bukowica” w Tustanowicach. Stan z około 1910 roku.

Kopalnia otworowa ropy naftowej „Hilda” w Tustanowicach. Stan z około 1915 roku.

Kopalnia otworowa ropy naftowej „Inflanty” w Tustanowicach. Stan z około 1900 roku.

Kopalnia otworowa ropy naftowej „Śląsko” w Tustanowicach. Stan z około 1910 roku.

Kopalnia otworowa ropy naftowej „Triumph” w Tustanowicach. Stan z około 1910 roku.

Kopalnia otworowa ropy naftowej Towarzystwa Akcyjnego „Galicja” w Tustanowicach. Stan z około 1910 roku.

Kopalnia otworowa ropy naftowej Towarzystwa Akcyjnego Przemysłu Naftowego w Tustanowicach. Stan z około 1910 roku.

Kopalnia otworowa ropy naftowej „Wilna” w Tustanowicach. Stan z około 1910 roku.

            Złoża rejonu Borysławia zawierały również ozokeryt dlatego w wielu miejscach obok otworów naftowych budowano również kopalnie głębinowe w których był on wydobywany metodami górniczymi.

Zabudowania kopalni ropy naftowej i wosku ziemnego w Borysławiu. Stan z około 1900 roku.

            Ozokeryt występuje w szczelinach i uskokach skalnych. Powstał on prawdopodobnie czasie tworzenia się szczelin w otaczających złoże warstwach skalnych. Szczeliny te umożliwiły ulotnienie się bardziej lotnych składników ropy naftowej co doprowadziło do zmniejszenia się ciśnienia gazu w złożu. Ponieważ procesowi temu nie towarzyszyło utlenienie mniej lotnych węglowodorów doszło w efekcie do krystalizacji parafin.
W Północnej części starego pola tworzył system żył zwykle o biegu NE-SW  i stromym upadzie. Przecinały one poprzecznie warstwy polanickie i iły solne. Miąższość pojedynczych żył ozokerytu była bardzo zmienna. Zwykle wahała się w granicach 0,5 metra. Miejscami łączyły się one ze sobą tworząc złożone utwory o miąższości dochodzącej nawet do 30 metrów. Częściej jednak rozdzielały się na kilka mniejszych żył lub nawet całkowicie wyklinowywały. Zdarzały się również pojedyncze żyły zalegające zgodnie z uwarstwieniem skał i łagodnym upadzie. Były one przez górników zwane „plażówkami”.
Treść żył stanowił tzw. „lep” będący ziemistą, plastyczną masą zawierającą średnio 0,5-3% ozokerytu. Głębiej występowała jego czarna odmiana zwana „kindybałem”. W spągu żyły ozokerytu miały zwykle czarną łupinę. Jej głównym składnikiem był prawdopodobnie asfalt. Wraz ze wzrostem głębokości zmniejszała się twardość ozokerytu.
Głębiej spotykana jest czarna odmiana wosku ziemnego - miękka, mazista, zwana.
Opisany wyżej system żył krzyżował się z pojedynczym, podłużnym pokładem o biegu NW-SE i stromym upadem na NE. Powstał on zapewne w wyniku krystalizacji ozokerytu z ropy naftowej już podczas eksploatacji złoża.

Kopalnia wosku ziemnego w Borysławiu. Stan z lat dwudziestych XX wieku.

Kopalnia wosku ziemnego w Borysławiu. Stan z lat dwudziestych XX wieku.

            W części północno-wschodniej obszaru złożowego, pod warstwą piasku i żwiru występowały nieuwarstwione iły które przez górników zwane były „sytycą”. Bezpośrednio pod nimi zalegały naprzemianlegle iły i słabo zwięzłe łupki ilaste uważane powszechnie za warstwy polanickie. W szczelinach tych utworów występowały żyły gipsu i skupienia zwykle mocno bitumicznej soli kamiennej. W skałach zawierających żyły ozokerytu często znajdowano różnej wielkości bryły wapieni jurajskich, kwarcytów i łupków (tzw. egzotyki) oraz odłamki skał fliszu.

Topiarnia wosku ziemnego. Stan z lat dwudziestych XX wieku.

Eksploatacja wosku ziemnego nie była zbyt skomplikowana ale duże ciśnienie górotworu często powodowało że dopiero co wydrążone wyrobiska górnicze szybko wypełniały się aż pod strop wyciśniętym ze skał woskiem. Wybierano tylko te fragmenty żył w których zawartość ozokerytu wynosiła średnio 15%.

Ozokeryt (wosk ziemny).

Okaz znaleziono w okresie międzywojennym w jednej z kopalni ropy naftowej i wosku ziemnego
w rejonie Borysławia leżącego wówczas w granicach Polski.

Dla lubiących wpisywanie wszystkiego ręcznie podaję poniżej pełny adres:

JESTEŚ    GOŚCIEM

W SUMIE OD ZAŁOŻENIA WITRYNY W 2005 ROKU ODWIEDZONO JĄ
JUŻ   RAZY