DZIEĆMOROWICE
(niemieckie: Dittmannsdorf)
|
Ślady dawnego górnictwa kruszcowego |
Prace górnicze prowadzone w Dziećmorowicach nigdy nie miały większego znaczenia. W 1575 roku istniała tu kopalnia „Johann Georg”. W 1576 roku znaleziono w niej bogate rudy srebra. Pozytywna ocena zasobów złoża oraz perspektywy kontynuowania robót górniczych zdecydowały prawdopodobnie o przyznaniu Dziećmorowicom „wolności górniczej”. Nie wiadomo kiedy i z jakiego powodu prace te zostały wstrzymane. Najprawdopodobniej jednak w ciągu całego XVII wieku nie były one kontynuowane.
Kopalnia „Gabe Gottes”
W 1711 roku w odległości około jednego kilometra na północny-zachód od
Dziećmorowic uruchomiono kopalnię
„Gabe
Gottes”. Najprawdopodobniej prowadziła ona swoją
działalność w wyrobiskach dawnej kopalni
„Johann
Georg”. Wiadomo że pracowała jeszcze w latach
trzydziestych XVIII wieku.
W połowie XVIII wieku z powodu wojen śląskich wszystkie prace górnicze zostały
tu przerwane ale już w 1764 roku wznowiono je w kopalni
„Gabe
Gottes”. Zgłębiono tam wówczas około 80 metrowej
głębokości szyb. Natrafiono przy tym na bogato okruszcowaną żyłę miąższości
około 1 metra. Ponieważ w tym czasie w kopalni nie było zbyt dużego napływu
wody, perspektywy przebiegu prac górniczych zapowiadały się pomyślnie. Niestety
skała w której zalegała żyła kruszcowa, była zbyt zwarta i twarda, przez co
roboty stały nierentowne. W 1782 roku po zmianie właściciela w kopalni
„Gabe
Gottes” prowadzono prace
mające na celu poprawę odwodnienia kopalni. Przekonano się jednak że rudy koncentrowały się w
nieregularnych gniazdach a to nie rokowało nadziei na utrzymanie ciągłości
eksploatacji. W związku z tym w 1785 roku wstrzymano wszystkie prace.
Kopalnia „Kaiser Heinrich”
Była położona w odległości około 500 metrów na wschód od Dziećmorowic. Działała w w latach trzydziestych XVIII wieku. Ponownie zainteresowano się nią w latach osiemdziesiątych XVIII wieku. Kopalnię przemianowano wtedy na „Wilhelm Heinrich”. W 1847 roku jej wyrobiska były jeszcze dostępne.
Kopalnia „Gutes Glück”
W połowie XIX wieku na terenie Dziećmorowic wyznaczono pięć działek górniczych. Każda z nich miała być eksploatowana oddzielnie. Koncesje zezwalały ich właścicielom na wybieranie rud ołowiu, cynku, miedzi, srebra, kobaltu, i niklu oraz pirytów. W 1857 roku rozpoczęto udostępnianie znajdujących się na tych działkach dawnych wyrobisk górniczych. W 1862 roku połączono wszystkie działki w jedną całość, pod zarządem gwarectwa o nazwie „Gutes Glück”. Roboty te przyniosły jednak straty i w 1864 roku zostały wstrzymane. Eksploatowane w okolicy Dziećmorowic rudy, miały typowy charakter polimetaliczny.
W budowie geologicznej rejonu złoża zasadniczy udział biorą gnejsy kompleksu Gór
Sowich. Skały oraz charakteryzują się wysokim stopniem zmetamorfizowania. Na obszarze tym zaznaczyły się skomplikowane i
wieloetapowe zjawiska tektoniczne. Wzdłuż linii brzeżnego uskoku sudeckiego
występował system równoległych dyslokacji z którymi wiązał się system żył
kwarcowo-barytowych i kwarcowo-kalcytowych z dość wyraźną mineralizacją
kruszcową. Miały one bieg NW-SE. Baryt tworzył również wtrącanie w skałach
otaczających żyły. Tworzył tam tabliczkowe lub promieniste skupienia o barwie
mleczno-białej.
W złożu
wyróżniono kilka rodzajów żył:
- żyły kwarcowo-ankerytowe z syderytem. W ankerycie tkwił nikielin, chałkopiryt
i smaltyn,
- żyły kwarcowo-kalcytowe z barytem i fluorytem. Były one bogato okruszcowane
chalkozynem, pirytem i
srebronośną galeną. Napotkano w nich również
niewielkie ilości sfalerytu i tetraedryt. Ten
ostatni tworzył błyszczące kryształy o średnicy do 0,5 centymetra. Niekiedy były
one pokryte bardzo cienkimi powłokami chalkopirytu. Tetraedrytowi towarzyszył
freibergit (tennantyt zawierający 5-15% Ag) i niewielkie ilości stefanitu.
Osobne skupienia tworzył tu rammelsbergit. Występował on w postaci okrągławych
gniazdek o średnicy do 1 centymetra. Były one wypełnione igiełkowymi
kryształkami i równolegle biegnącymi włóknami tego minerału. Z rammelsbergitem
współwystępował smaltyn i
chloantyt oraz chalkopiryt. W chloantycie tkwiły 1-2
milimetrowej średnicy wrostki nikielinu. Okruchy brekcji chloantytu II generacji
spajał linneit. Miał on barwę białą, z wyraźnym czerwonym odcieniem.
Poza
tym w zyłach kwarcowo-kalcytowych wśród kruszców spotykano ziarna magnetytu i
annabergitu.
- ciemne żyły kwarcowe z dość obfitym grafitem. Były one okruszcowane danaitem
(arsenopiryt kobaltowy). Minerał ten tworzył krystaliczne skupienia. Były one
pokryte skorupką erytrynu.
- żyły kwarcowo-barytowe. Baryt jako najmłodszy składnik występował w ich
środku.
- żyły barytowo-kalcytowe,
- żyły barytowe.
Występujące w żyłach tu następstwo mineralne:
kalcyt - kwarc - kruszce, wiązano z roztworami z których wydzieliły się minerały
pierwszej generacji. Miało to miejsce prawdopodobnie bezpośrednio po procesie
serycytyzacji i chlorytyzacji, w początkowym stadium rozpoczynającego się w
gnejsach, procesu karbonatyzacji.
|
Kopalnia rud uranu „Dziećmorowice” |
Pomiędzy Dziećmorowicami i Starym Julianowem, przez krótki okres czasu działała niewielka kopalnia rud uranu. Uruchomiono ją 1949 roku w wyrobiskach dawnej kopalni „Gutes Glück”. Złoże było udostępnione szybem i sztolnią a następnie rozpoznano do głębokości około 345 metrów. Wydobyte tu rudy zawierały w sumie 6211,5 kilograma czystego uranu.
W rejonie złoża występuje kompleks gnejsów kordierytowych, biotytowych i mikowych z wkładkami granulitów i amfibolitów. Mineralizacja związana była z przecinającymi gnejsy dwiema strefami tektonicznymi o biegu bieg NW-SE. Rudy uranu tworzyły żyłki i impregnacje w brekcji w wiszących bokach stref tektonicznych
Strefa
nr 1
Biegły w niej żyły kwarcowo-kalcytowe
długości 3-14
metrów i miąższości 0,1 - 0,3 metra. Były one
okruszcowane głównie galeną oraz arsenopirytem, bizmutynem, sfalerytem,
kobaltynem, chalkopirytem, nikielinem, tetraedrytem, markasytem i pirytem.
Kruszcom towarzyszył magnetyt.
Minerały uranu reprezentowane przez
nasturan, autunit
i torbernit koncentrowały się brekcji przy wiszącym boku
strefy tektonicznej. Tworzyły tam żyłki i impregnacje w ciemno-brunatnym
kalcycie żyłowym.
Zawartość nasturanu w rudzie wzrastała z
głębokością.
Strefa
nr 2
Biegły w niej żyły kwarcowo-barytowe i barytowe, okruszcowane głównie galeną i
chalkopirytem
oraz bornitem, sfalerytem, covellinem i pirytem.
Źródła: Borzęcki R. 1980-2011. Górnictwo kruszcowe w Polsce. Archiwum Muzeum Minerałów.
Jeżeli wykryjecie jakieś niezauważone przeze mnie błędy proszę o informację. Za wszelkie konstruktywne uwagi z góry serdecznie dziękuję.
Dla lubiących wpisywanie wszystkiego ręcznie podaję poniżej pełny adres:
|
minerals@redbor.pl |
JESTEŚ
GOŚCIEM
W SUMIE OD ZAŁOŻENIA WITRYNY W 2005 ROKU
ODWIEDZONO JĄ
JUŻ
RAZY