DZIEĆMOROWICE

(niemieckie: Dittmannsdorf)

 

.

Ślady dawnego górnictwa kruszcowego

 

            Prace górnicze prowadzone w Dziećmorowicach nigdy nie miały większego znaczenia. W 1575 roku istniała tu kopalnia Johann Georg”. W 1576 roku znaleziono w niej bogate rudy srebra. Pozytywna ocena zasobów złoża oraz perspektywy kontynuowania robót górniczych zdecydowały prawdopodobnie o przyznaniu Dziećmorowicom wolności górniczej. Nie wiadomo kiedy i z jakiego powodu prace te zostały wstrzymane. Najprawdopodobniej jednak w ciągu całego XVII wieku nie były one kontynuowane.

 

Kopalnia „Gabe Gottes”

            W 1711 roku w odległości około jednego kilometra na północny-zachód od Dziećmorowic uruchomiono kopalnię Gabe Gottes. Najprawdopodobniej prowadziła ona swoją działalność w wyrobiskach dawnej kopalni Johann Georg. Wiadomo że pracowała jeszcze w latach trzydziestych XVIII wieku.
W połowie XVIII wieku z powodu wojen śląskich wszystkie prace górnicze zostały tu przerwane ale już w 1764 roku wznowiono je w kopalni
Gabe Gottes. Zgłębiono tam wówczas około 80 metrowej głębokości szyb. Natrafiono przy tym na bogato okruszcowaną żyłę miąższości około 1 metra. Ponieważ w tym czasie w kopalni nie było zbyt dużego napływu wody, perspektywy przebiegu prac górniczych zapowiadały się pomyślnie. Niestety skała w której zalegała żyła kruszcowa, była zbyt zwarta i twarda, przez co roboty stały nierentowne. W 1782 roku po zmianie właściciela w kopalni Gabe Gottes” prowadzono prace mające na celu poprawę odwodnienia kopalni. Przekonano się jednak że rudy koncentrowały się w nieregularnych gniazdach a to nie rokowało nadziei na utrzymanie ciągłości eksploatacji. W związku z tym w 1785 roku wstrzymano wszystkie prace.

 

Kopalnia „Kaiser Heinrich”

            Była położona w odległości około 500 metrów na wschód od Dziećmorowic. Działała w w latach trzydziestych XVIII wieku. Ponownie zainteresowano się nią w latach osiemdziesiątych XVIII wieku. Kopalnię przemianowano wtedy na Wilhelm Heinrich. W 1847 roku jej wyrobiska były jeszcze dostępne.

 

Kopalnia „Gutes Glück

            W połowie XIX wieku na terenie Dziećmorowic wyznaczono pięć działek górniczych. Każda z nich miała być eksploatowana oddzielnie. Koncesje zezwalały ich właścicielom na wybieranie rud ołowiu, cynku, miedzi, srebra, kobaltu, i niklu oraz pirytów. W 1857 roku rozpoczęto udostępnianie znajdujących się na tych działkach dawnych wyrobisk górniczych. W 1862 roku połączono wszystkie działki w jedną całość, pod zarządem gwarectwa o nazwie Gutes Glück. Roboty te przyniosły jednak straty i w 1864 roku zostały wstrzymane. Eksploatowane w okolicy Dziećmorowic rudy, miały typowy charakter polimetaliczny.

            W budowie geologicznej rejonu złoża zasadniczy udział biorą gnejsy kompleksu Gór Sowich. Skały oraz charakteryzują się wysokim stopniem zmetamorfizowania. Na obszarze tym zaznaczyły się skomplikowane i wieloetapowe zjawiska tektoniczne. Wzdłuż linii brzeżnego uskoku sudeckiego występował system równoległych dyslokacji z którymi wiązał się system żył kwarcowo-barytowych i kwarcowo-kalcytowych z dość wyraźną mineralizacją kruszcową. Miały one  bieg NW-SE. Baryt tworzył również wtrącanie w skałach otaczających żyły. Tworzył tam tabliczkowe lub promieniste skupienia o barwie mleczno-białej.
W złożu wyróżniono kilka rodzajów żył:
- żyły kwarcowo-ankerytowe z syderytem. W ankerycie tkwił nikielin, chałkopiryt i smaltyn,
- żyły kwarcowo-kalcytowe z barytem i fluorytem. Były one bogato okruszcowane chalkozynem, pirytem i
srebronośną galeną. Napotkano w nich również niewielkie ilości sfalerytu i tetraedryt. Ten ostatni tworzył błyszczące kryształy o średnicy do 0,5 centymetra. Niekiedy były one pokryte bardzo cienkimi powłokami chalkopirytu. Tetraedrytowi towarzyszył freibergit (tennantyt zawierający 5-15% Ag) i niewielkie ilości stefanitu.
Osobne skupienia tworzył tu rammelsbergit. Występował on w postaci okrągławych gniazdek o średnicy do 1 centymetra. Były one wypełnione igiełkowymi kryształkami i równolegle biegnącymi włóknami tego minerału. Z rammelsbergitem współwystępował smaltyn i
chloantyt oraz chalkopiryt. W chloantycie tkwiły 1-2 milimetrowej średnicy wrostki nikielinu. Okruchy brekcji chloantytu II generacji spajał linneit. Miał on barwę białą, z wyraźnym czerwonym odcieniem.
 Poza tym w zyłach kwarcowo-kalcytowych wśród kruszców spotykano ziarna magnetytu i annabergitu.
- ciemne żyły kwarcowe z dość obfitym grafitem. Były one okruszcowane danaitem (arsenopiryt kobaltowy). Minerał ten tworzył krystaliczne skupienia. Były one pokryte skorupką erytrynu.
- żyły kwarcowo-barytowe. Baryt jako najmłodszy składnik występował w ich środku.
- żyły barytowo-kalcytowe,
- żyły barytowe.
Występujące w żyłach tu następstwo mineralne:
kalcyt - kwarc - kruszce, wiązano z roztworami z których wydzieliły się minerały pierwszej generacji. Miało to miejsce prawdopodobnie bezpośrednio po procesie serycytyzacji i chlorytyzacji, w początkowym stadium rozpoczynającego się w gnejsach, procesu karbonatyzacji.

 

.

Kopalnia rud uranu „Dziećmorowice”

 

             Pomiędzy Dziećmorowicami i Starym Julianowem, przez krótki okres czasu działała niewielka kopalnia rud uranu. Uruchomiono ją 1949 roku w wyrobiskach dawnej kopalni Gutes Glück. Złoże było udostępnione szybem i sztolnią a następnie rozpoznano do głębokości około 345 metrów. Wydobyte tu rudy zawierały w sumie 6211,5 kilograma czystego uranu.

            W rejonie złoża występuje kompleks gnejsów kordierytowych, biotytowych i  mikowych z wkładkami granulitów i amfibolitów. Mineralizacja związana była z przecinającymi gnejsy dwiema strefami tektonicznymi o biegu bieg NW-SE. Rudy uranu tworzyły żyłki i impregnacje w brekcji w wiszących bokach stref tektonicznych

            Strefa nr 1
Biegły w niej żyły kwarcowo-kalcytowe
długości 3-14 metrów i miąższości 0,1 - 0,3 metra. Były one okruszcowane głównie galeną oraz arsenopirytem, bizmutynem, sfalerytem, kobaltynem, chalkopirytem, nikielinem, tetraedrytem, markasytem i pirytem. Kruszcom towarzyszył magnetyt.
Minerały uranu reprezentowane przez
nasturan, autunit i torbernit koncentrowały się brekcji przy wiszącym boku strefy tektonicznej. Tworzyły tam żyłki i impregnacje w ciemno-brunatnym kalcycie żyłowym. Zawartość nasturanu w rudzie wzrastała z głębokością.

            Strefa nr 2
Biegły w niej żyły kwarcowo-barytowe i barytowe, okruszcowane głównie galeną i chalkopirytem
oraz bornitem, sfalerytem, covellinem i pirytem.

Źródła: Borzęcki R. 1980-2011. Górnictwo kruszcowe w Polsce. Archiwum Muzeum Minerałów.

 

UWAGA!!! Jeżeli wykryjecie jakieś niezauważone przeze mnie błędy proszę o informację. Za wszelkie konstruktywne uwagi z góry serdecznie dziękuję.

E-MAIL

Dla lubiących wpisywanie wszystkiego ręcznie podaję poniżej pełny adres:

minerals@redbor.pl

 

WYKAZ LOKALIZACJI

JESTEŚ    GOŚCIEM

W SUMIE OD ZAŁOŻENIA WITRYNY W 2005 ROKU ODWIEDZONO JĄ
JUŻ   RAZY