GROCHOWA
(niemieckie: Grochau)
![]() |
|
Mapa rejonu Braszowic i Grochowej. Stan z 1937 roku z późniejszymi uzupełnieniami. |
|
Kopalnie rud niklu Spółki Akcyjnej „Schlesische Nickelwerke” |
W 1824 roku na przełęczy między górami na wzgórzu Twarda Góra (niemieckie: Hart
Berg) położonym między
górami Brzeźnica (492 metry n.p.m.) i Grochowiec
(432,4 metra n. p. m.), rozpoczęto prace górnicze na niewielkim złożu rud chromu.
Prowadzono ją na 1 metrowej miąższości soczewce chromitu. W
1827 roku eksploatację przerwano z powodu wyczerpania się zasobów rudy.
W 1866 roku
wznowiono poszukiwania na SE zboczu wzgórza Stróżnik (417,7 metra n. p. m.). W 1887 roku w szybie wydobywczym
znaleziono tu żyłę pokładową rudy o miąższości 0,5-1 metra. Zawierała
19-40 % Cr2O3. W 1890 roku WUG wydał koncesję na pole górnicze „Selma”. Wkrótce potem
uruchomiono na nim kopalnię o tej samej nazwie.
W 1892 roku wydano
koncesję na dwa kolejne pola górnicze o nazwach „Marie” i
„Franzi” (prawdopodobnie
późniejsza kopalnia „Gruss Gott”).
Były one położone w Masywie Grochowej. Wkrótce potem oba pola górnicze przeszły
na własność powołanej w dniu
23 października 1894 roku Spółki Akcyjnej „Schlesische Nickelwerke” z siedzibą w
Ząbkowicach (w 1817 roku jej siedzibę przeniesiono do Szklar ).
Złoże zalegało w obrębie intruzji
zserpentynizowanego
perydotytu.
Chromit
(głównie magnesiochromit) tworzył w rudzie skupienia o zarysach
ośmiościennych kryształów. Miały one barwę żelazisto-czarną lub smolisto-czarną.
Nie obserwowano w nich metalicznego połysku. Niekiedy tylko słabo zaznaczał się
on na gładkich ścianach. Ziarna chromitu posiadały przełam nierówny lub
niewyraźnie muszlowy.
Zawartość chromitu w rudzie w znacznym stopniu zależała od jego zrostów z masą
chlorytową (grochowit). Czasem wzdłuż płaszczyzn występowania wrostków
chlorytu w chromicie widoczne były spękania.
Grochowit otaczał ziarna chromitu i wypełniał szczeliny ich spękań. Tworzył
także zbite masy składające się z bardzo drobnych, sześciobocznych,
tabliczkowatych kryształów, tkwiące w serpentynicie. Miały one tłusty połysk i
przeświecały na krawędziach.
Heaziewoodyt -
współwystępował z chromitem w serpentynitach i
perydotytach w złożach rud chromu w Grochowej.
|
Kopalnia magnezytu „Grochowa” |
Niewielkie ilości magnezytu w rejonie Braszowice-Grochowa były eksploatowane już w 1848 roku. Wydobycie prowadzili miejscowi chłopi w ramach pańszczyzny odrabianej na rzecz dworu w Pawłowicach. Pracowano głównie w wolnych od prac polowych miesiącach zimowych. W 1859 roku z tutejszych złóż pozyskano około 5000 cetnarów tego surowca. W 1861 roku wydobycie wynosiło juz 7000 cetnarów. Głównym odbiorcą magnezytu było wojsko, które używało go jako środka czyszczącego. W 1862 roku firma H. Bruck rozpoczęła eksploatacje na większą skalę. Początkowo surowiec tłuczono na miejscu na mączkę dużym młotem poruszanym siłą kilku ludzi. W 1874 roku uruchomiono młyn kulowy a w latach osiemdziesiątych XIX wieku również pierwszy piec do wypalania magnezytu. W okresie międzywojennym na wzgórzu Braszowiec działały kopalnie „Konstanty”, „Anna”, „Kojancin”, „Małgorzata” i „Klara” a w rejonie Grochowej kopalnie „Glück Auf”, „Grochau I”, „Grochau II”, „Grochau III” i „Alt Grube”. Łączne wydobycie wynosiło 900-1000 ton rocznie. W 1923 roku firma Ząbkowickie Zakłady Magnezytowe do której należała większość kopalni wybudowała ona przy szosie w okolicy Grochowej nowy młyn i piec do wypalania magnezytu. W latach trzydziestych w tutejszych kopalniach pracowało około 50 robotników. W okresie II wojny światowej zatrudnienie wzrosło do około 150 ludzi. Miesięczne wydobycie wynosiło 750-1000 ton. Produkowano magnezyt kaustyczny i hutniczy. Odbiorcą tego ostatniego były głównie huty górnośląskie, które używały go do wykładania pieców. W 1945 roku kopalnie zostały zatopione a maszyny i urządzenia powierzchniowe wyrabowane lub zdewastowane. Po wojnie uruchomiono tu odkrywkową kopalnię magnezytu „Grochowa”.
Masyw serpentynitowy Braszowice-Grochowa kontaktuje z łupkami krystalicznymi. Od wschodu przylega do niego zgnejsowany syenit kwarcowy od którego odchodzą liczne apofizy tnące serpentynity. Ich otulinę stanowią strefy talkowo-chlorytowe. Żyły te przebiegają poprzecznie do żył magnezytowych i zapadają się ku N. Na SE występuje intruzja gabra braszowickiego. W środkowej części masyw jest przecięty strefą tektoniczną wzdłuż której rozwinęła się intensywniejsza erozja.
Kopalnia „Konstantin”
Została
uruchomiona w 1907 roku. Złoże udostępnione tu było szybem
i upadową.
Po wojnie na części złoża dawnej kopalni
„Konstantin” uruchomiono odkrywkową kopalnię magnezytu
„Grochowa”.
W złożu występowały trzy odmiany
magnezytu: biały, biały z żółtą obwódką i żółty. Rodzaj surowca magnezytowego
zależy od stopnia zwietrzenia serpentynitów. W serpentynitach świeżych występował
czysty magnezyt biały, w serpentynitach zwietrzałych częściowo zażelaziony
magnezyt biały z żółtą zażelazioną obwódką a w zwietrzelinie
serpentynitowej zażelaziony magnezyt żółty i brązowy.
We wschodniej części złoża przeważały serpentynity świeże lub słabo zwietrzałe.
Były one pocięte szczelinami o kierunku SWW-NEE sięgającymi niekiedy na znaczną
głębokość. Szczeliny te często były wypełnione białym lub białym z żółtą obwódką
magnezytem. Żyły magnezytowe osiągały tu 100 metrów długości i 0,2-0,5 metra
miąższości. Występowały tu również strefy serpentynitu pocięte gęstą siecią
drobniejszych żyłek o grubości od kilku milimetrów do maksymalnie 0,2 metra.
Rzadziej spotykano szczeliny wypełnione masą talkowo-chlorytową.
W części zachodniej i północnej złoża eksploatowanej metodą odkrywkową w kopalni
„Grochowa” występowały serpentynity zwietrzałe i
zwietrzeliny serpentynitowe. Były one pocięte gęstą siecią żyłek głównie
magnezytu żółtego i brązowego stanowiących od kilku do 20% objętości skały.
Kopalnia „Glück Auf”
Kopalnia „Glück
Auf” uruchomiona została w 1912 roku. Należała ona do Spółki
Akcyjnej „Schlesische Nickelwerke”
Szklarach. Strefa zmineralizowana magnezytem miała tu największy
zasięg.
Złoże udostępnione było szybem. Eksploatację prowadzono na czterech
poziomach do głębokości około 56 metrów. Wydobywano tu biały (czysty) i
żółty (zażelaziony) magnezyt.
Przedmiotem eksploatacji było kilkanaście największych
żył. Miały one przebieg E-W z upadem na S i długość 50-200 metrów. Często jednak
się wyklinowywały. Ich grubość zwykle wahała się w granicach 0,5-1,2
metra, rzadko przekraczała do 2,2 metra. Występowały tu również strefy pocięte
gęsta siecią drobnych żyłek.
Kopalnie „Grochau I”, „Grochau II” i „Grochau III”
Czynne już były w 1934 roku. Należały one do prywatnego właściciela.. Wydobywano w nich czysty biały magnezyt.
Jeżeli wykryjecie jakieś niezauważone przeze mnie błędy proszę o informację. Za wszelkie konstruktywne uwagi z góry serdecznie dziękuję.
Dla lubiących wpisywanie wszystkiego ręcznie podaję poniżej pełny adres:
|
minerals@redbor.pl |
JESTEŚ
GOŚCIEM
W SUMIE OD ZAŁOŻENIA WITRYNY W 2005 ROKU
ODWIEDZONO JĄ
JUŻ
RAZY