Kajetanów

UWAGA!!! Odkuwanie okazów ze ścian kamieniołomu jest zabronione (Rezerwat Przyrody Nieożywionej). Zbieranie okazów należy ograniczyć do luźnego materiału leżącego u podnóża ścian.

Na łagodnym pagórku położonym na wchód wsi Kajetanów znajdują się wychodnie wapieni wczesnego cechsztynu. Były one eksploatowane przynajmniej od drugiej połowy XIX wieku w kamieniołomie kieleckiej fabryki wyrobów marmurowych i kilku łomach gospodarskich. Od północy skały te graniczą z piaskowcami wczesnego dewonu budującymi Pasmo Klonowskie a od południa z piaskowcami kwarcytowymi i łupkami kambru Pasma Łysogórskiego. Zalegają one prawdopodobnie bezpośrednio na ustawionych stromo iłołupkach sylurskich których wychodnie znajdują się na wschód od wzgórza w Wilkowie oraz między Brzezinkami i Ciekotami. Na zachodzie natomiast są przykryte pstrymi piaskowcami triasu. W obrębie kompleksu wapieni permu wyróżniono trzy poziomy różniące się petrografią tworzących je skał oraz charakterem zawartej w nich fauny i flory:
1. Poziom ciemnobrunatnych, prawie czarnych, wapieni bitumicznych o miąższości 5-6 metrów. Były to skały grubo- lub cienkoławicowe przy czym w grubszych ławicach mogących osiągać miąższość do 70 centymetrów stawały się bardziej zbite i nieco jaśniejsze. Przy rozbijaniu wydzielały charakterystyczny zapach bituminów. Ich ławice były mocno spętane tektonicznie. Szczeliny spękań wypełniała brekcja złożona z okruchów wapieni spojonych limonitem. Miejscami narastały w nich również szczotki kryształów białego kalcytu i bardzo rzadko drobne sześcienne i ośmiościenne kryształki galeny. W wapieniach tych szczególnie w górnej bardziej marglistej części występowały licznie ramienionogi z gatunku Productus horridus. W stropie wapienie bitumiczne przechodziły w łupki margliste.
2. Poziom brunatnych łupków marglistych o miąższości do 1 metra. Były to skały bardzo łupliwe i kruche, na powierzchni silnie wietrzejące blaszkowo. Miejscami spotykano w nich konkrecje wapienne a niekiedy również limonitowe. W łupkach tych występowały licznie ramienionogi Strophalosia morrisiana i innych gatunków. Rzadziej natomiast pojawiały się muszle Productus horridus. Towarzyszył im bardzo drobny i nie dający się bliżej oznaczyć detrytus roślinny. Ku górze łupki margliste przechodziły w łupki wapienno-ilaste.
3. Poziom jasnych, popielato-żółtych łupków wapienno-ilastych niekiedy z drobniutkimi blaszkami miki. Skały te łupały się na cienkie duże tafle. Były one przewarstwione z utworami bardziej wapnistymi i trudniej łupliwymi. W poziomie tym występowały licznie ramienionogi z gatunku Strophalosia morrisiana. Bardzo rzadko natomiast spotykano muszle Productus horridus. Oprócz nich obecne były również małże wśród których najliczniej reprezentowany był gatunek Bakevellia (Gervilleia) ceratophaga. Niewątpliwie najciekawsze jednak było występowanie w tym poziomie obfitego detrytusu roślinnego. Niestety był on na ogół słabo zachowany. Tworzyły go głownie bezładnie przemieszane igły, rzadziej gałązki i szyszki roślin szpilkowych z gatunków Voltzia liebeana, Voltzia hexagona, Ulmannia frumentaria, Ulmannia broni, Ulmannia orobiformis, Carpolithes klockeanus i Carpolithes eiselianus. Towarzyszyły im nieliczne listki paproci z rodzaju Sphenopteris sp. Co ciekawe w utworach tych występowały również uwęglone fragmenty pni i gałązek stojące pionowo do góry. Były one obserwowane w kilku kolejnych warstwach.

Pierwszy bardziej szczegółowy flory z utworów cechsztynu odsłoniętych kamieniołomach w Kajetanowie ukazał się w pracy J. Samsonowicza i J. Czarnockiego pt. „Przyczynek do poznania cechsztynu w granicach wyżyny Świętokrzyskiej” opublikowanej w 1913 roku w Rozprawach Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego Akademii Umiejętności w Krakowie. Z pracy tej pochodzą poniższe wspaniałe ryciny.


3. Carpolithes sp. 1, 4-5, 10. Ulmannia bronni 2, 7-8, 12b. Ulmannia frumentaria 6. Ulmannia orobiformis 9. Ulmannia sp. 12. Voltzia liebeana 11, 12a. Szczątki bliżej nieoznaczonych roślin 13. Strophalosia morrisiana 14. Bekevelia (Gervilleia) ceratophaga		12. Alethopteris goepperti 8. Callopteris 6. Palmatopteris sp. 7. Sphenopteris dichotoma 2-4. Sphenopteris sp. 5a. Ulmannia frumentaria 5b. Ulmania bronni 1, 1a Voltzia 11. Voltzia liebeana 1b, 9-10, 13. Fragmenty bliżej nieoznaczonych roślin

11-12.      Caulerpites crenulatus
4.             Cardiocarpon triangulare
5.             Carpolithes klockeanus
13.           Ulmania cf. longifolia
1-3.          Voltzia liebeana
14.           Voltzia hexagona
7, 15-18 Voltzia sp.
6, 8-10     Szczątki bliżej nieoznaczonych roślin

Łupki margliste i wapienno-ilaste z fauną odpowiadającą poziomom nr 2 i 3 odsłaniają się również na zachód od szosy na nieznacznej wyniosłości położonej w widłach dwuch lewych dopływów Lubrzanki.